Day: 157 | June 5, 2024 | သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နေ့ | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဝန (တော) | Ecology
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၈ ပြည့်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့မှာ Hswagata Museum & Private Institute ရဲ့ သစ်လွင်စိုပြေလှတဲ့ ဥယျာဉ်တော်ကြီးအတွင်းကို ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်စင် အပေါင်းတို့နဲ့ ဝန်ထမ်းမိသားစုများ အားလုံးပဲ မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ "ကမ္ဘာ့သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နေ့" (World Environment Day) လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ပြတိုက်ကြီးဟာ ဓာတ်တော်တွေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သလိုပဲ၊ တို့ကို အသက်ရှင်သန်ခွင့် ပေးထားတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကြီးကိုလည်း မြတ်မြတ်နိုးနိုးနဲ့ စောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ခံယူထားပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့မှာတော့ "ဘေးကင်းအစားအစာ" တွေ ရရှိဖို့အတွက် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်တဲ့ သဘာဝတရားကို ဘယ်လို ထိန်းသိမ်းရမလဲဆိုတာကို "သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်ခြင်း" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တို့တွေ ဒီနေ့မှာ ဘာကြောင့် ဒီလောက် ပူအိုက်နေကြရတာလဲ၊ ဘာကြောင့် ရေကြီး မြေပြိုမှုတွေ ခဏခဏ ကြုံနေရတာလဲ။ ဒါတွေကို စဉ်းစားကြည့်ရင် တို့တွေဟာ သဘာဝတရားအပေါ်မှာ ထားရှိတဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားတွေ မှားယွင်းနေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ပြတိုက်ကြီးရဲ့ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေ အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင် တို့တွေ ရှင်သန်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးဟာလည်း ကျန်းမာနေဖို့ လိုတယ် မဟုတ်လား။ အစားအသောက်တွေ ဘေးကင်းဖို့ဆိုတာ အဆိပ်အတောက်ကင်းတဲ့ မြေဆီလွှာနဲ့ သန့်ရှင်းတဲ့ ရေရှိမှ ဖြစ်မှာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ တို့တွေအားလုံး သဘာဝတရားရဲ့ တန်ဖိုးကို ဓမ္မနဲ့ သိပ္ပံ ပေါင်းစပ်ပြီး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လေ့လာကြည့်ကြရအောင်နော်။
အခု တရားမနာကြားခင်မှာ တို့တွေ အားလုံးပဲ ခဏလောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်ကြည့်ကြရအောင်။ မျက်စိလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အာရုံပြုကြည့်ပါ။ ဒီအသက်ရှူလိုက်တဲ့ လေကလေးဟာ ဘယ်ကလာတာလဲ။ တို့ပြတိုက်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ စိုက်ထားတဲ့ သစ်ပင်ကြီးတွေဆီက လာတာပါ။ အဲဒီ သစ်ပင်တွေက တို့ကို အောက်ဆီဂျင်တွေ ပေးနေတာ။ တို့ကလည်း ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ထဲက မသန့်ရှင်းတဲ့ လေတွေကို ပြန်ထုတ်ပေးပြီး သစ်ပင်တွေကို ကျွေးမွေးနေတာ။ တို့နဲ့ သစ်ပင်တွေဟာ အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုနေကြတာနော်။ အခု ဝင်လေလေး ရှူလိုက်တိုင်း "သဘာဝရဲ့ မေတ္တာ"၊ ထွက်လေလေး ထွက်တိုင်း "ကမ္ဘာမြေကြီး အေးချမ်းပါစေ" လို့ နှလုံးသွင်းပြီး ခဏလောက် သမာဓိ တည်ဆောက်ကြရအောင်။ ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "သဘာဝတရားက တို့ကို တကယ်ပဲ ချစ်လို့ လေပေးနေတာလား" ဆိုတာပါပဲ။ တကယ်တော့ ဒါဟာ တို့တွေ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်နေတဲ့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဖြစ်စဉ်ကြီးပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အခုလို ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်နေတဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးကိုလည်း ခံစားကြည့်ပါ။ မာတဲ့ သဘော (ပထဝီ)၊ စီးဆင်းတဲ့ သဘော (အာပေါ)၊ ပူတဲ့ သဘော (တေဇော) နဲ့ လှုပ်ရှားတဲ့ သဘော (ဝါယော)။ ဒီဓာတ်ကြီး ၄ ပါးဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာတင် ရှိတာ မဟုတ်ဘူးနော်။ အပြင်က မြေကြီး၊ ရေ၊ နေရောင်ခြည်နဲ့ လေထုထဲမှာလည်း ရှိနေတာ။ တို့ခန္ဓာနဲ့ ပြင်ပကမ္ဘာဟာ ဒီဓာတ်တွေနဲ့ပဲ တစ်သားတည်း ချိတ်ဆက်နေတာပါ။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ကမ္ဘာမြေကြီးဆိုတဲ့ မိခင်ကြီးရဲ့ ရင်ခွင်ထဲမှာ ခိုနားနေတဲ့ ကလေးငယ်တစ်ယောက်လိုပါပဲ။ အမေ ကျန်းမာမှ ကလေး ကျန်းမာမှာပေါ့။ သဘာဝတရား ပျက်စီးရင် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးဟာလည်း လိုက်ပြီး ဖောက်ပြန်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ သဘာဝတရားဆိုတာ တို့တွေ အတူတူ နေထိုင်ကြတဲ့ "အိမ်ကြီး" တစ်လုံးလိုပါပဲ။ အိမ်ခေါင်မိုး ပေါက်ရင် (လေထု ပျက်စီးရင်) တို့တွေ မိုးစိုရမယ်။ အိမ်တိုင်တွေ ဆွေးရင် (မြေဆီလွှာ ပျက်စီးရင်) အိမ်ကြီး ပြိုကျမယ်။ အခု တို့တွေဟာ အဲဒီ အိမ်ကြီးကို ကိုယ်တိုင် ဖျက်ဆီးနေကြသလို ဖြစ်နေတာ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "သဘာဝကို တန်ဖိုးထားတဲ့စိတ်" ဆိုတဲ့ အသိတရားလေးတွေကို အရင်ဆုံး စိုက်ပျိုးကြည့်ကြရအောင်။ သမာဓိလေး ရနေတဲ့ အချိန်မှာ တို့တွေရဲ့ စိတ်ဟာ နုနယ်တဲ့ ပျိုးပင်လေးတွေလိုပါပဲ။ မေတ္တာရေ လောင်းပေးလိုက်ရင် အင်မတန် လှပတဲ့ အသိဉာဏ် ပန်းပွင့်လေးတွေ ပွင့်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဆက်လက်ပြီးတော့ တို့တွေ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ ဂေဟဗေဒ (Ecology) ရှုထောင့်ကနေ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ အရေးကြီးပုံကို တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခအဆင့်အထိ အနုစိတ် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်နော်။ Ecology ဆိုတာ သက်ရှိတွေနဲ့ သူတို့ ရှင်သန်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကြားက ဆက်နွယ်မှုကို လေ့လာတဲ့ ပညာရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကမ္ဘာမြေကြီးကို "Biosphere" လို့ ခေါ်တဲ့ သက်ရှိတွေ ရှင်သန်ရာ ဇုန်ကြီးတစ်ခုအနေနဲ့ ကြည့်ကြပါတယ်။ ဒီ ဇုန်ကြီးထဲမှာ အရာရာဟာ "Feedback Loops" လို့ ခေါ်တဲ့ အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှု စနစ်တွေနဲ့ အလုပ်လုပ်နေတာပါ။ ဥပမာ - သစ်တောတွေဟာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို စုပ်ယူပြီး အပူချိန်ကို ထိန်းညှိပေးသလို၊ အဲဒီ သစ်တောတွေ ရှိနေလို့ပဲ မိုးရွာသွန်းမှုတွေ မှန်ကန်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ ကမ္ဘာမြေကြီးဟာ အင်မတန် ရှုပ်ထွေးပြီး တိကျလှတဲ့ "နာရီစက်ယန္တရား" ကြီးတစ်ခုနဲ့ တူပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ နာရီထဲက အသွားသေးသေးလေး တစ်ခု (ဥပမာ- ပျားလေးတွေ သို့မဟုတ် အင်းဆက်လေးတွေ) ပျောက်သွားရင် နာရီကြီး တစ်ခုလုံး ရပ်တန့်သွားနိုင်သလိုမျိုးပေါ့။ အခု ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ တို့တွေဟာ ဇီဝမျိုးကွဲများ ပျောက်ဆုံးမှု (Biodiversity Loss) ဆိုတဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ မျိုးစိတ်တစ်ခု ပျက်စီးသွားတိုင်း ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဂေဟစနစ် နာရီကြီးဟာ တစ်ချက်ပြီး တစ်ချက် ထောက်သွားနေတာ။ ဒါဟာ သဘာဝတရားရဲ့ မျှခြေ (Equilibrium) ပျက်စီးသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ ဆက်လေ့လာရင် "Trophic Cascade" ဆိုတဲ့ သဘောတရား ရှိပါတယ်။ ဂေဟစနစ်တစ်ခုရဲ့ အပေါ်ဆုံးက သတ္တဝါ (Top Predator) တစ်ကောင်ကို ဖယ်ရှားလိုက်ရင် အောက်ခြေမှာ ရှိတဲ့ အပင်တွေ၊ သတ္တဝါတွေအားလုံး ကပြောင်းကပြန် ဖြစ်သွားတာကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ Jenga တုံးလေးတွေနဲ့ ဆော့တဲ့ ကစားနည်းလိုပါပဲ။ အောက်က တုံးလေး တစ်တုံးကို ဆွဲထုတ်လိုက်ရင် အပေါ်က အတုံးတွေ အကုန် ပြိုကျလာသလိုမျိုး၊ သဘာဝတရားရဲ့ ကွင်းဆက် တစ်ခု ပြတ်သွားတာနဲ့ ကျန်တဲ့ ကွင်းဆက်တွေ အကုန်လုံး လိုက်ပြီး ပျက်စီးသွားတာပါ။ တို့တွေဟာ "ငါနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး" လို့ ထင်ရပေမယ့် တကယ်တော့ တို့တွေဟာ အဲဒီ Jenga တုံးလေးတွေထဲက တစ်တုံးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် "Ecosystem Services" လို့ ခေါ်တဲ့ သဘာဝတရားက တို့ကို ပေးနေတဲ့ အခမဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေအကြောင်းကိုလည်း သိသင့်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အပင်တွေက လေကို သန့်စင်ပေးတယ်၊ မြေဆီလွှာက ရေကို စစ်ထုတ်ပေးတယ်၊ ပျားတွေက ဝတ်မှုန်ကူးပေးလို့ တို့တွေ စားစရာတွေ ရတယ်။ ဒါတွေကို ငွေကြေးနဲ့ တွက်ချက်မယ်ဆိုရင် တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာ ထရီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တို့တွေက ဒါတွေကို အလကားရနေတာမို့ တန်ဖိုးမထားဘဲ ဖျက်ဆီးနေကြတာ။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ တို့တွေဟာ အဖိုးတန်တဲ့ ရတနာသိုက်ကြီး တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားပေမယ့်၊ အဲဒီ ရတနာတွေကို ရောင်းစားပြီး ထမင်းစားနေရတဲ့ သူတောင်းစားတွေလို ဖြစ်နေတာပေါ့။ ရတနာတွေ ကုန်သွားတဲ့နေ့မှာ တို့တွေ ဘာဆက်လုပ်ကြမလဲ။
ဇီဝကမ္မဗေဒ (Physiology) အရ ကြည့်ရင်လည်း သဘာဝတရား ပျက်စီးမှုဟာ လူသားတွေရဲ့ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး ဖောက်ပြန်မှုကို တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေပါတယ်။ လေထု ညစ်ညမ်းတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ အဆုတ်ထဲမှာရှိတဲ့ သွေးကြောလေးတွေ (Alveoli) ဟာ အဆိပ်အတောက်တွေနဲ့ ပိတ်လာတယ်။ ဒါဟာ ဝါယောဓာတ် (Vayo Dhatu) ဖောက်ပြန်တာပဲ။ မြေဆီလွှာမှာ အဆိပ်တွေ များလာတဲ့အခါ တို့စားတဲ့ အစားအစာတွေ (Safe Food မဟုတ်တော့တဲ့ အရာတွေ) ကနေတစ်ဆင့် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာ ရုပ်ဓာတ် (Pathavi Dhatu) တွေဟာ ရောဂါရလာတယ်။ ဒါဟာ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးရဲ့ မျှခြေ ပျက်စီးသွားတာကို သိပ္ပံနည်းကျ ပြသနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ "မှန်" တစ်ချပ်လိုပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အပြင်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်တွေ ပူပြင်းလာရင် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာလည်း တေဇောဓာတ်တွေ (အပူဓာတ်တွေ) များလာပြီး ဖျားနာတာ၊ စိတ်တိုတာတွေ ဖြစ်လာတော့တာပဲ။ အပြင်မှာ ရေတွေ ညစ်ညမ်းရင် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ထဲက အာပေါဓာတ် (အရည်ဓာတ်) တွေဟာလည်း မသန့်ရှင်းတော့ဘဲ ရောဂါတွေ ဖြစ်လာမှာပဲ။ တို့တွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖျက်ဆီးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ပြီး ဖျက်ဆီးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို "Gaia Hypothesis" အရ ကြည့်ရင် ကမ္ဘာမြေကြီးဟာ သူ့ကိုယ်သူ ပြန်လည် ကုသနိုင်တဲ့ (Self-regulating) စနစ် ရှိပေမယ့်၊ တို့တွေက အဲဒီ စွမ်းရည်ထက် ကျော်လွန်ပြီး ဖျက်ဆီးနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Ecology မှာ "Niche Theory" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ သတ္တဝါတိုင်းမှာ သူဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် နေရာနဲ့ ကိုယ်ပိုင် တာဝန် (Role) ရှိတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ ခြင်လေး တစ်ကောင်ကအစ၊ ပုရွက်ဆိတ်လေး တစ်ကောင်အဆုံး ဂေဟစနစ်အတွက် အလုပ်လုပ်နေကြတာ။ တို့လူသားတွေကတော့ အဲဒီ တာဝန်တွေကို မသိဘဲ ကိုယ့်အကျိုးအတွက်ပဲ အတ္တကြီးနေကြတာ။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ တို့တွေဟာ သီးစုံဟင်းအိုးကြီး တစ်အိုးထဲမှာ အတူတူ ချက်နေကြသလိုပါပဲ။ ပါဝင်ပစ္စည်း တစ်ခုခု (ဥပမာ- ဆား သို့မဟုတ် ငရုတ်သီး) များသွားရင် သို့မဟုတ် နည်းသွားရင် ဟင်းအိုးကြီး တစ်ခုလုံး စားမရအောင် ပျက်စီးသွားသလိုမျိုးပေါ့။ အခု တို့လူသားတွေက အဲဒီ ဟင်းအိုးကြီးထဲမှာ အဆိပ်တွေ လိုက်ခတ်နေသလို ဖြစ်နေတာ။
ဒါ့အပြင် "Carbon Cycle" (ကာဗွန်စက်ဝန်း) အကြောင်းကိုလည်း ပြောပြချင်ပါသေးတယ်။ အပင်တွေက ကာဗွန်ကို သိမ်းဆည်းပေးတယ် (Carbon Sequestration)။ တို့တွေက သစ်ပင်တွေကို ခုတ်လိုက်တဲ့အခါ အဲဒီ သိမ်းထားတဲ့ ကာဗွန်တွေဟာ လေထုထဲကို ပြန်ထွက်သွားပြီး ကမ္ဘာကြီးကို ပူနွေးစေပါတယ်။ ဒါဟာ တို့ဘဝ စက်ဘီးကြီးရဲ့ ဘီးတွေကို တို့ကိုယ်တိုင် ဖြုတ်ပစ်နေတာနဲ့ တူပါတယ်။ ဘီးမရှိရင် စက်ဘီးက သွားလို့ မရသလိုပဲ၊ သစ်ပင်တွေ မရှိရင် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကမ္ဘာကြီးဟာလည်း ရှေ့ဆက်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ရဲ့ အပူချိန်တွေက ဒါကို လက်တွေ့ သက်သေပြနေတာ မဟုတ်လား။
ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ ကမ္ဘာကြီးဟာ တို့တွေ ပိုက်ဆံတွေ အများကြီး စုထားတဲ့ "ဘဏ်အကောင့်" ကြီးတစ်ခုနဲ့ တူပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သစ်ပင်တွေ၊ ရေတွေ၊ သဘာဝတရားတွေဟာ အဲဒီ အကောင့်ထဲက အရင်းအနှီးတွေပေါ့။ တို့တွေက အရင်းတွေကိုပဲ ထုတ်သုံးနေပြီး အတိုးကို (ပြန်လည် ရှင်သန်မှုကို) မစောင့်တော့တဲ့အခါမှာ တစ်နေ့ကျရင် အကောင့်ထဲမှာ ဘာမှ မရှိတော့ဘဲ တို့တွေ ဒေဝါလီ ခံရမှာ (မျိုးတုန်းသွားမှာ) ဖြစ်ပါတယ်။ အခု တို့တွေဟာ အဲဒီ အရင်းအနှီးတွေကို ပြန်လည် ဖြည့်တင်းဖို့ (သစ်ပင်စိုက်ဖို့၊ သဘာဝကို စောင့်ရှောက်ဖို့) အင်မတန် အချိန်နှောင်းနေပါပြီ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာက ပြောနေတဲ့ ဒီအချက်အလက်တွေ အားလုံးဟာ အမှန်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ "ဥပါဒါန်" (စွဲလမ်းမှု) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဆိုးကျိုးတွေပါပဲ။ တို့တွေက သဘာဝတရားကို "ငါပိုင်တယ်၊ ငါ့အတွက်ပဲ" လို့ စွဲလမ်းခဲ့ကြလို့ ဒီနေ့မှာ ဒီလို ဒုက္ခတွေ ကြုံနေရတာပါ။ အခု တို့တွေ သိပ္ပံနည်းကျ အမြင်တွေကို သိပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီ သဘာဝတရား ပျက်စီးမှုတွေက ပိဋကတ်တော်လာ အနှစ်သာရတွေနဲ့ ဘယ်လို ချိတ်ဆက်နေသလဲ၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဥပါဒါန်တွေက ကမ္ဘာကြီးကို ဘယ်လို ဖျက်ဆီးနေသလဲ ဆိုတာကို အဘိဓမ္မာ နည်းကျကျ ဆက်လက် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်နော်။
အခု တို့တွေ ပိဋကတ်တော်လာ အနှစ်သာရတွေနဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ တန်ဖိုးကို အဘိဓမ္မာ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲ ထည့်ပြီး ဆက်လက် လေ့လာကြည့်ကြရအောင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့အတွက် အဓိက အကိုးအကားကတော့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သံယုတ္တနိကာယ်လာ "ဝနသုတ်" (တော) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ဝနံ" လို့ ခေါ်တဲ့ တောတောင် သဘာဝတရားကို အင်မတန် အလေးထားတော်မူခဲ့တာနော်။ ပါဠိတော်မှာ word-by-word ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင် ဝနံ - တောကို၊ ပဒုဋ္ဌဿ - ပြစ်မှားသောသူအား၊ ဒုက္ခန္တိ - ဆင်းရဲခြင်းသည် ဖြစ်၏ လို့ အနက်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "ဝန" ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ "ဝနတိ" (တပ်မက်သည်) ဆိုတဲ့ စကားလုံးက လာတာပါ။ လူတွေက သဘာဝတရားကို မြင်တဲ့အခါ တပ်မက်တဲ့စိတ်၊ စွဲလမ်းတဲ့စိတ်တွေနဲ့ ကြည့်ကြတာမို့ "ဝန" လို့ ခေါ်တာ ဖြစ်သလို၊ တစ်ဖက်မှာလည်း "ဝန" ဆိုတာ ကိလေသာတောကိုလည်း ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ သဘာဝတရားဆိုတာ တို့တွေရဲ့ "အဆုတ်" ကြီးတစ်ခုလိုပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အဆုတ်က မကောင်းရင် အသက်ရှူရတာ ခက်ခဲသလိုမျိုး၊ သဘာဝတောတောင်တွေ မရှိရင်လည်း ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ရှင်သန်မှုဟာ ခက်ခဲသွားမှာပေါ့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သစ်ပင်တစ်ပင်ရဲ့ အရိပ်ကို ခိုလှုံပြီးရင် အဲဒီသစ်ပင်ရဲ့ အကိုင်းအခက်ကိုတောင် မချိုးရဘူးလို့ ဟောကြားခဲ့တာဟာ "ကတညုတ" (ကျေးဇူးသိခြင်း) တရားကို လက်တွေ့ သင်ပြပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဘာဝတရားကို စောင့်ရှောက်တာဟာ ကျေးဇူးသိတတ်တဲ့ သူတော်ကောင်းတွေရဲ့ အလုပ်ဖြစ်သလို၊ သဘာဝကို ဖျက်ဆီးတာကတော့ ကျေးဇူးကန်းတဲ့ အကုသိုလ်အလုပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ သဘာဝတရားဟာ တို့ကို နို့တိုက်ကျွေးနေတဲ့ "မိခင်နွားမကြီး" တစ်ကောင်နဲ့ တူပါတယ်။ နို့ရချင်ဇောနဲ့ နွားမကြီးကို သတ်ပစ်လိုက်ရင်တော့ နို့လည်း မရ၊ အသက်လည်း ဆုံးရှုံးရသလိုမျိုးပေါ့။ အခု တို့လူသားတွေ လုပ်နေတာက အဲဒီလို ဖြစ်နေတာပါ။
ပိဋကတ်တော်လာ Verse 66 ရဲ့ အနှစ်သာရကို ကြည့်ရင် "ဥပါဒါန်" (စွဲလမ်းမှု) ကြောင့် သဘာဝတရားတွေ ပျက်စီးရတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ လူတွေက "ဒါ ငါ့မြေ၊ ဒါ ငါ့သစ်တော" လို့ အစွန်းရောက်စွာ စွဲလမ်း (ဥပါဒါန်) လာတဲ့အခါမှာ အဲဒီသဘာဝတရားကို အဆမတန် အမြတ်ထုတ်ဖို့ ကြိုးစားကြတော့တာပဲ။ ဒီနေရာမှာ သိပ္ပံပညာက Ecology လို့ ခေါ်တဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် မျှခြေဟာ ဓမ္မမှာတော့ "နိယာမ" တရားတွေပါပဲ။ သဘာဝတရားမှာ သူ့စနစ်နဲ့သူ (Natural Laws) လည်ပတ်နေတာကို တို့တွေက ဥပါဒါန်စွဲနဲ့ ဝင်ရောက် နှောင့်ယှက်လိုက်တဲ့အခါ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးဟာ ဖောက်ပြန်လာပါတော့တယ်။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ အင်မတန် တိကျတဲ့ စက်ယန္တရားကြီးတစ်ခုထဲကို သံချောင်းတစ်ချောင်း ထိုးထည့်လိုက်သလိုမျိုးပေါ့။ စက်ကြီးကတော့ ရပ်သွားမှာပဲ မဟုတ်လား။ အဲဒီလိုပဲ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဥပါဒါန်တွေက သဘာဝတရားရဲ့ စက်ယန္တရားကြီးကို ဖျက်ဆီးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဘိဓမ္မာ နည်းအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဟာ "အလောဘ"၊ "အဒေါသ"၊ "အမောဟ" ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်ဇောတွေကို ပွားများတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "ဪ... ဒီအပင်လေးက သတ္တဝါတွေကို အရိပ်ပေးနေပါလား" လို့ ကြည်နူးတာဟာ မေတ္တာစိတ် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ "ဒီအပင်ကို ခုတ်ပြီး ရောင်းစားရင် ပိုက်ဆံ ဘယ်လောက်ရမလဲ" လို့ တွေးတာကတော့ လောဘနဲ့ ဥပါဒါန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "စိုက်ပျိုးသူ" ရဲ့ စိတ်ရှိမလား၊ "ဖျက်ဆီးသူ" ရဲ့ စိတ်ရှိမလားဆိုတာ ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ရမှာပါ။ စိုက်ပျိုးသူရဲ့ စိတ်ဟာ အေးမြပြီး ဖျက်ဆီးသူရဲ့ စိတ်ကတော့ ပူလောင်ပါတယ်။ သဘာဝတရားကို စောင့်ရှောက်တဲ့သူဟာ ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်တာ ဖြစ်လို့ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း ဓမ္မအရိပ်တွေ ကိန်းဝပ်နေမှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "ဆရာတော်... သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းတာနဲ့ နိဗ္ဗာန်ရောက်တာ ဘာဆိုင်လို့လဲ" ပေါ့။ ဆိုင်တာမှ အင်မတန် ဆိုင်ပါတယ်နော်။ သဘာဝတရားဆိုတာ တို့တွေ ဝိပဿနာ ရှုဖို့အတွက် အကောင်းဆုံးသော "ဓာတ်ခွဲခန်း" ကြီးတစ်ခုပဲ။ သစ်ပင်တွေ လှုပ်ရှားတာကို ကြည့်ပြီး ဝါယောဓာတ်ကို ရှုလို့ရတယ်၊ နေရောင်ခြည်ကို ကြည့်ပြီး တေဇောဓာတ်ကို ရှုလို့ရတယ်။ အဲဒီလို ရှုပွားနိုင်ဖို့ဆိုတာ သဘာဝတရားတွေ ရှိနေမှ ဖြစ်မှာပေါ့။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ စာဖတ်ဖို့အတွက် စာအုပ်လိုသလိုမျိုး၊ ဓမ္မကို သိမြင်ဖို့အတွက် သဘာဝတရားဆိုတဲ့ ကျမ်းစာကြီး လိုအပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဘာဝကို ဖျက်ဆီးတာဟာ တို့တွေရဲ့ ဓမ္မကျမ်းစာတွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးနေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒါကြောင့် သဘာဝကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဟာ ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်ခြင်းလို့ တို့က ဆိုရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝနသုတ်မှာ ပါတဲ့အတိုင်း "တော" ဆိုတာ အမှန်တော့ အေးငြိမ်းရာ အရပ်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ တောထဲမှာပဲ မွေးဖွားတယ်၊ တောထဲမှာပဲ ဘုရားဖြစ်တယ်၊ တောထဲမှာပဲ တရားဟောပြီး တောထဲမှာပဲ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူခဲ့တာ။ ဒါဟာ သဘာဝတရားနဲ့ ဓမ္မဟာ ခွဲခြားလို့ မရဘူးဆိုတာကို ပြသနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ သဘာဝတရားဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ "ဝိပဿနာ ဆရာကြီး" ပါပဲ။ သစ်ရွက်ကလေးတွေ ကြွေတာကို ကြည့်ပြီး အနိစ္စကို ပြတယ်၊ မြေကြီးရဲ့ သည်းခံမှုကို ကြည့်ပြီး ဥပေက္ခာကို ပြတယ်။ အဲဒီလို ဆရာကောင်းဆီကနေ သင်ခန်းစာတွေ ယူနိုင်ဖို့ဆိုရင် တို့တွေဟာ သဘာဝတရားကို မြတ်မြတ်နိုးနိုးနဲ့ စောင့်ရှောက်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အခု တို့တွေ ဝိပဿနာ ယန္တရားကြီးရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံကို အနုစိတ် ဝင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဝိပဿနာ ရှုကွက် အနေနဲ့ "ယန္တရား" (Mechanism) ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်ပါမယ်။ တို့တွေ သဘာဝတောအုပ်တစ်ခုထဲကို ဝင်သွားတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီမှာ မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) က သစ်ပင်တွေရဲ့ အစိမ်းရောင် (ရူပါရုံ) ကို မြင်တယ်၊ နှာခေါင်း (ဃာနဒွါရ) က သစ်တောရဲ့ အနံ့ (ဂန္ဓာရုံ) ကို ရတယ်၊ နား (သောတဒွါရ) က ငှက်ကလေးတွေရဲ့ အသံ (သဒ္ဒါရုံ) ကို ကြားတယ်။ ဒီ ဒွါရ ၆ ပါးနဲ့ အာရုံ ၆ ပါး ဆုံမိတဲ့ ခဏတိုင်းမှာ "ဖဿ" (Contact) ဆိုတာ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဝေဒနာ" (ခံစားမှု) ဆိုတာ တန်းပြီး ဖြစ်လာတော့တာပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ အာရုံတွေဟာ ဂီတသံတွေလိုပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အာရုံတစ်ခု ဝင်လာတိုင်း ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားမှုဆိုတဲ့ သီချင်းသံလေးတွေ ထွက်ပေါ်လာတာ။ သဘာဝတရားထဲမှာဆိုရင်တော့ များသောအားဖြင့် သုခဝေဒနာ (အေးမြတဲ့ ခံစားမှု) တွေ ဖြစ်တာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဝေဒနာနောက်မှာ "တဏှာ" (လိုချင်တပ်မက်မှု) ကပ်ပါလာတတ်ပါတယ်။ "ဪ... ဒီနေရာလေးက အေးချမ်းလိုက်တာ၊ ငါ အမြဲတမ်း နေချင်လိုက်တာ" ဆိုတဲ့ တဏှာ ဖြစ်လာတာ။ အဲဒီ တဏှာကနေမှတစ်ဆင့် "ဒါ ငါပိုင်တဲ့နေရာ၊ ဒါ ငါ့ခြံ" ဆိုတဲ့ "ဥပါဒါန်" (စွဲလမ်းမှု) ပြင်းထန်လာပါတော့တယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတရားကို ပရမတ်နယ်ကနေ ပညတ်နယ်ထဲ ဆွဲသွင်းလိုက်တာပါပဲ။
ဝိပဿနာ ရှုကွက်မှာတော့ အဲဒီ ဥပါဒါန်ကို ဖြတ်တောက်ရပါမယ်။ ခန္ဓာ ၅ ပါးကို ဓာတ်ခွဲကြည့်ရင်၊ သစ်ပင်ကို မြင်ရတဲ့ ရုပ် (ရူပက္ခန္ဓာ)၊ အေးမြမှုကို ခံစားရတဲ့ ဝေဒနာ (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ)၊ ဒါ သစ်ပင်ပဲလို့ မှတ်သားတဲ့ သညာ (သညာက္ခန္ဓာ)၊ အဲဒီအပေါ်မှာ သာယာတဲ့ သင်္ခါရ (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) နဲ့ ဒါတွေကို သိနေတဲ့ ဝိညာဉ် (ဝိညာဏက္ခန္ဓာ)။ ဒီ ၅ ပါးစလုံးဟာ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ သဘာဝတရားတွေချည်းပါပဲ။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ဟာ ရုပ်ရှင်ပြသစက်ကြီးလိုပါပဲ။ ပိတ်ကားပေါ်မှာ သစ်ပင်တွေ၊ တောတောင်တွေ ပေါ်လာပေမယ့် တကယ်တော့ ဒါဟာ အလင်းစက်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုပဲ မဟုတ်လား။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်မှုကို မြင်သွားရင် ဥပါဒါန်စွဲတွေ လျော့နည်းသွားပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ အာယတန (၁၂) ပါး ဖြစ်ပေါ်ပုံကိုလည်း သတိထားရပါမယ်။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း ဆုံတဲ့အခါ မြင်သိစိတ် ဖြစ်တယ်၊ နားနဲ့ အသံ ဆုံတဲ့အခါ ကြားသိစိတ် ဖြစ်တယ်။ ဒါဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ "သဘာဝ ဖြစ်စဉ်" (Ecological Process) သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ" ကြားတာ မဟုတ်ဘူး၊ "ငါ" မြင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ဒွါရနဲ့ အာရုံ ဆုံလို့ ဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ မီးခြစ်ဗူးနဲ့ မီးခြစ်ဆံ ပွတ်တိုက်လိုက်လို့ မီးတောက်ကလေး ထွက်လာသလိုမျိုးပေါ့။ မီးတောက်ကလေးဟာ မီးခြစ်ဗူးထဲမှာလည်း မရှိဘူး၊ မီးခြစ်ဆံထဲမှာလည်း မရှိဘူး။ ပွတ်တိုက်မှုဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကြောင့် ခဏလေး ပေါ်လာတာ။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ သိစိတ်ကလေးတွေဟာလည်း အဲဒီလိုပဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ခဏလေး ပေါ်လာပြီး ပျက်သွားကြတာပါ။
ဓာတ် (၁၈) ပါးကို ဓာတ်ခွဲကြည့်ရင်လည်း ပိုပြီး ထင်ရှားပါတယ်။ သဘာဝတရားထဲမှာရှိတဲ့ မြေကြီးက "ပထဝီဓာတ်"၊ ရေက "အာပေါဓာတ်"၊ နေရောင်ခြည်က "တေဇောဓာတ်"၊ လေက "ဝါယောဓာတ်"။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာလည်း ဒီဓာတ်ကြီး ၄ ပါးပဲ ရှိတာ။ ဒါကြောင့် တို့ခန္ဓာနဲ့ သဘာဝတရားဟာ တစ်သားတည်းပဲလို့ ဆိုရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ တို့တွေဟာ ပင်လယ်ပြင်ကြီးထဲက ရေစက်ကလေးတွေလိုပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ရေစက်ကလေးက ပင်လယ်ထဲက ခွဲထွက်သွားလို့ မရသလိုမျိုး၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓာတ်တွေဟာလည်း သဘာဝတရားကြီးထဲက ခွဲထွက်သွားလို့ မရပါဘူး။ သဘာဝတရားရဲ့ ဓာတ်တွေ ဖောက်ပြန်ရင် တို့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်တွေလည်း လိုက်ပြီး ဖောက်ပြန်လာမှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။
ဝေဒနာ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ အရေးကြီးတာက "ဖဿ" ပါပဲ။ သဘာဝတရားနဲ့ ထိတွေ့မှု (ဖဿ) ရှိနေသရွေ့ ဝေဒနာကတော့ ဖြစ်နေမှာပဲ။ အဲဒီ ဝေဒနာပေါ်မှာ ဥပါဒါန် မစွဲဖို့က အဓိကပါ။ တို့တွေက သဘာဝကို ကြည့်ပြီး "လှလိုက်တာ" လို့ သာယာတဲ့အခါ သုခဝေဒနာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ သုခဝေဒနာကို "ငါ့ဟာ" လို့ စွဲလိုက်တာနဲ့ ဥပါဒါန် ဖြစ်သွားပြီ။ အဲဒီ ဥပါဒါန်ကြောင့်ပဲ သဘာဝတရားကို အပိုင်စီးချင်တဲ့စိတ်၊ ဖျက်ဆီးချင်တဲ့စိတ်တွေ ဝင်လာတာ။ ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ အဲဒီ ဝေဒနာလေးကို "ဝေဒနာမျှသာ" လို့ သိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ လေတိုက်လို့ လှုပ်သွားတဲ့ သစ်ရွက်ကလေးကို ကြည့်နေရသလိုမျိုးပေါ့။ သစ်ရွက်ကလေးက လှုပ်ပြီး ငြိမ်သွားသလိုပဲ၊ ဝေဒနာလေးကလည်း ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာပဲလို့ သိရပါမယ်။
ဒီဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးမှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ဘယ်မှာ ရှိသလဲလို့ ရှာကြည့်ပါ။ မျက်စိမှာ ရှိသလား၊ သစ်ပင်မှာ ရှိသလား၊ သိတဲ့စိတ်မှာ ရှိသလား။ ဘယ်နေရာမှာမှ ရှာမတွေ့ပါဘူး။ အရာရာဟာ အကြောင်းတရားတွေရဲ့ ပေါင်းစပ်မှု (Synthesized Condition) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို သိမြင်သွားရင် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဥပါဒါန်စွဲတွေဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကွာကျသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတရားကို ကြည့်ရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကို ဓာတ်ခွဲကြည့်တဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။
အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက် ဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ခြင်း" (Ditthi Removal) အပိုင်းကို ဆက်သွားရအောင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ပထမဆုံး "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" (Sakkaya Ditthi) ကို ဖြုတ်ပါမယ်။ လူတွေက "ငါ့ကမ္ဘာ၊ ငါ့မြေ၊ ငါ့သစ်ပင်" လို့ အစွဲကြီး စွဲနေကြတာ။ သဘာဝတရားကို ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးအဖြစ် မြင်လိုက်ရင် "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။ မြေကြီးဟာ မြေကြီးရဲ့ အလုပ် (ပထဝီ) ကို လုပ်နေတာ၊ လေဟာ လေရဲ့ အလုပ် (ဝါယော) ကို လုပ်နေတာ။ အဲဒီမှာ "ငါ" မပါပါဘူး။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို "ဧည့်သည်" တစ်ယောက်လို ထားရမှာပါ။ သဘာဝတရားဆိုတဲ့ "အိမ်ရှင်" ကြီးရဲ့ အိမ်မှာ ခဏလာတည်းခိုနေတာ။ အိမ်ရှင်ရဲ့ ပစ္စည်းတွေကို "ငါ့ဟာ" လို့ သွားစွဲလို့ မရဘူး မဟုတ်လား။ အရှိကို အရှိအတိုင်း ဓာတ်သဘော မြင်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ကင်းစင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒုတိယက "သဿတဒိဋ္ဌိ" (Sassata Ditthi) ပါ။ "သဘာဝတရားက အမြဲတမ်း ဒီအတိုင်း ရှိနေမှာပဲ၊ ငါတို့ ဘယ်လောက်ပဲ ဖျက်ဆီးဖျက်ဆီး ဘာမှ မဖြစ်ဘူး" လို့ ထင်တာမျိုးပေါ့။ အရာရာဟာ အနိစ္စပါ။ သစ်ပင်တွေဟာလည်း အိုမင်းပျက်စီးရသလို၊ ကမ္ဘာမြေကြီးဟာလည်း အကြောင်းတရားတွေ ဖောက်ပြန်ရင် ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။ အခု ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး ဖောက်ပြန်နေတာကို ကြည့်ပြီး "မမြဲခြင်း" သဘောကို သိမြင်ရပါမယ်။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ ရေပေါ်မှာ ရေးတဲ့ စာလုံးလေးတွေလိုပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ရေးလိုက်တဲ့ ခဏမှာပဲ ပျောက်သွားသလိုမျိုး၊ သဘာဝတရားရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေဟာလည်း တစ်ခဏချင်းမှာ ပြောင်းလဲနေတာ။ "အမြဲတည်တယ်" ဆိုတဲ့ အယူမှားကို သဘာဝတရားရဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို ကြည့်ပြီး ဖြုတ်ပစ်ရပါမယ်။
တတိယက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" (Uccheda Ditthi) ပါ။ "ငါတို့ သေသွားရင် အကုန်ပြီးတာပဲ၊ သဘာဝတရား ပျက်စီးလည်း နောက်လူတွေ ကိစ္စပဲ" လို့ ထင်တာမျိုးပေါ့။ ဒါဟာ အင်မတန် ကြောက်ဖို့ကောင်းတဲ့ အယူမှားပါ။ အကြောင်းရှိရင် အကျိုးရှိမှာပါ။ တို့တွေ အခု သဘာဝကို ဖျက်ဆီးလိုက်တဲ့ ကမ္မစွမ်းအင် (Kamma Energy) ဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ သံသရာ ခရီးလမ်းမှာ ပြန်လည် အကျိုးပေးမှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ မျိုးစေ့တစ်ခုကို စိုက်လိုက်ရင် အပင်ပေါက်လာသလိုမျိုးပေါ့။ တို့စိုက်လိုက်တဲ့ "ဖျက်ဆီးခြင်း" ဆိုတဲ့ မျိုးစေ့ဟာ နောင်တစ်ချိန်မှာ "ငရဲ" သို့မဟုတ် "ဆင်းရဲခြင်း" ဆိုတဲ့ အသီးအပွင့်တွေ ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒါကြောင့် "သေရင် ပြီးတာပဲ" ဆိုတဲ့ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိကိုလည်း ပယ်ရှားရပါမယ်။
သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းအားဖြင့် ဒီ ဒိဋ္ဌိ ၃ ပါးစလုံးကို ဖြုတ်လို့ ရပါတယ်။ "ငါ" မဟုတ်တဲ့ သဘာဝကို "ငါ" လို့ မယူခြင်းဖြင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်တယ်၊ "မမြဲတဲ့" သဘာဝကို "မမြဲဘူး" လို့ သိခြင်းဖြင့် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်တယ်၊ "အကြောင်းအကျိုး" ကို ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ သဘာဝတရားဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဒိဋ္ဌိတွေကို ဆေးကြောပေးတဲ့ "သစ္စာရေစင်" ကြီးနဲ့ တူပါတယ်။ သဘာဝကို မြတ်မြတ်နိုးနိုးနဲ့ ကြည့်ရှုရင်း၊ အဲဒီထဲမှာရှိတဲ့ ဓာတ်သဘောတွေကို ဆင်ခြင်ခြင်းကသာ တကယ့် ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ် အစစ်ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ အလုပ်ပေးရှုကွက် အနေနဲ့ "ဝင်လေ ထွက်လေ" (Anapana) ကို သဘာဝတရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ရှုကြည့်ရအောင်။ ရှူလိုက်တဲ့ လေကလေးဟာ သစ်ပင်တွေဆီက လာတဲ့ "ဝါယောဓာတ်" ပါ။ အဲဒီ ဝါယောဓာတ်ဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ထဲကို ဝင်လာတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဇီဝရုပ်တွေကို ရှင်သန်စေတယ်။ အဲဒီမှာ "ငါ့လေ" လို့ စွဲလို့ ရလား။ မရပါဘူး။ ခဏလေး ငှားသုံးတာ။ ပြန်ထုတ်ပေးလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ သစ်ပင်တွေက ပြန်သုံးကြတယ်။ ဒါဟာ ဓာတ်တွေရဲ့ အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုမှု (Conditionality) ပါပဲ။ ဒီလို သိမြင်သွားရင် "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်းဟာ ချက်ချင်းဆိုသလို ပျောက်ကွယ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ တို့တွေဟာ သဘာဝတရားကြီးဆီကနေ "အသက်" ကို ခဏလေး ချေးငှားထားရတဲ့ သူတွေနဲ့ တူပါတယ်။ ချေးထားတာ ဆိုတော့ အချိန်တန်ရင် ပြန်ပေးရမှာပေါ့။ ဒါကို သိရင် သေခြင်းတရားကိုလည်း မကြောက်တော့ဘူး၊ သဘာဝတရားကိုလည်း ပိုပြီး တန်ဖိုးထားတတ်လာပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဟာ အမှန်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းပါပဲ။ ဥပါဒါန်စွဲတွေ ကင်းစင်တဲ့ စိတ်နဲ့ သဘာဝတရားကို ကြည့်နိုင်ရင်၊ အဲဒီ သဘာဝတရားဟာ တို့အတွက် နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း လမ်းစ ဖြစ်သွားပါတော့တယ်။ သဘာဝပျက်ရင် ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး ဖောက်ပြန်မယ်၊ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး ဖောက်ပြန်ရင် ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ဟာလည်း ဒုက္ခရောက်မယ်။ ဒါကြောင့် "သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်ခြင်း" ဆိုတဲ့ စကားကို နှလုံးသွင်းပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုရော၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုပါ သန့်ရှင်းအေးမြအောင် ကြိုးစားကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata Museum ရဲ့ သဘာဝဥယျာဉ်တော်ကြီးကို တာဝန်ယူ စောင့်ရှောက်နေရတဲ့ ဦးဖြူရဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်လေးတစ်ခုကို "Case-2557" အနေနဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဦးဖြူဟာ တို့ပြတိုက်က ဓာတ်တော်တိုက်တွေရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ သစ်ပင်ပန်းမန်တွေ ဝေဆာနေအောင် အမြဲတမ်း ကြိုးစားနေတဲ့သူပေါ့။ ဒါပေမဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်လောက်က ဦးဖြူဟာ အင်မတန် ပြင်းထန်တဲ့ "ဥပါဒါန်" (စွဲလမ်းမှု) တစ်ခုရဲ့ ကျော့ကွင်းထဲကို ရောက်သွားခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုရင် "ငါ့ရဲ့ ဥယျာဉ်ကြီးဟာ ပြတိုက်ကို လာတဲ့ ဧည့်သည်တွေ ရှေ့မှာ အမြဲတမ်း စိမ်းစိုပြီး ပန်းတွေ တဖွဲဖွဲ ပွင့်နေရမယ်" ဆိုတဲ့ ရလဒ်အပေါ် စွဲလမ်းတဲ့စိတ် (ဥပါဒါန်) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို စွဲလမ်းမှု ပြင်းထန်လာတဲ့အခါမှာ ဦးဖြူဟာ သဘာဝရဲ့ နိယာမတွေကို လျစ်လျူရှုပြီး ပန်းတွေ အမြန်ပွင့်ဖို့၊ အပင်တွေ အမြန်ကြီးဖို့အတွက် ဓာတုဗေဒ ပိုးသတ်ဆေးတွေနဲ့ မြေသြဇာတွေကို အလွန်အကျွံ သုံးစွဲပါတော့တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဖြူဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးကို "မိတ်ကပ်" တွေ အတင်းလိမ်းပေးပြီး အပြင်ပန်း လှအောင် လုပ်နေတာနဲ့ တူပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အပြင်မှာတော့ လှချင်လှမယ်၊ ဒါပေမဲ့ အထဲက အသားအရေ (မြေဆီလွှာ) ကတော့ အဆိပ်တွေကြောင့် ပျက်စီးနေတာပေါ့။ ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "ဆရာတော်... ပန်းတွေ လှအောင် လုပ်တာ ကုသိုလ် မဟုတ်ဘူးလား" ဆိုတာပါပဲ။ စေတနာကတော့ ကုသိုလ် ဖြစ်နိုင်ပေမယ့်၊ အဲဒီ စေတနာနောက်မှာ "ငါ့လက်ရာ" ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်စွဲ ပါလာတဲ့အခါမှာတော့ သဘာဝတရားကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်တဲ့ အကုသိုလ်ဘက်ကို ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ဦးဖြူဟာ ဓာတုဆေးတွေ သုံးလိုက်တဲ့အခါ ပထမတော့ ပန်းတွေ အရမ်းလှလာတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ မကြာခင်မှာပဲ မြေကြီးထဲမှာရှိတဲ့ တီကောင်လေးတွေ သေကုန်တယ်၊ လာနေကျ ငှက်ကလေးတွေ မလာတော့ဘူး။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ပြတိုက်က ဝန်ထမ်းတွေပါ အဲဒီ ပိုးသတ်ဆေးနံ့တွေကြောင့် ခေါင်းမူး၊ အော့အန်တာတွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်။
ဒါဟာ တို့ဟောခဲ့တဲ့ "သဘာဝပျက်ရင် ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး ဖောက်ပြန်မယ်" ဆိုတာကို လက်တွေ့ မြင်လိုက်ရတာပဲ မဟုတ်လား။ မြေကြီး (ပထဝီ) က မာကျောပြီး သေသွားတယ်၊ ရေ (အာပေါ) က အဆိပ်တွေနဲ့ ညစ်ညမ်းသွားတယ်၊ လေ (ဝါယော) က အနံ့အသက်တွေ ဆိုးလာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ တို့ပြတိုက်ရဲ့ "ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေး မူဝါဒ" ဖြစ်တဲ့ Hswagata Museum Policy 27, Article 27.1 ကို အသက်သွင်းခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ ဘာဖော်ပြထားလဲဆိုရင် "ပြတိုက်အတွင်းရှိ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အားလုံးသည် အော်ဂဲနစ် (Organic) စနစ်စစ်စစ် ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ သက်ရှိသတ္တဝါများ၏ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးကို ထိခိုက်စေမည့် မည်သည့် ဓာတုပစ္စည်းကိုမျှ အသုံးမပြုရ။ အစားအစာမှအစ သဘာဝတရားအဆုံး 'Safe & Green' ဖြစ်စေရမည်" လို့ အတိအကျ ပြဌာန်းထားတာပါ။
ဒါကို နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ပြတိုက်ကြီးဟာ ဓာတ်တော်တွေကို ထိန်းသိမ်းရုံတင် မကဘဲ၊ အဲဒီ ဓာတ်တော်တွေကို လာရောက် ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ "အသက်ရှူလမ်းကြောင်း" နဲ့ "အစားအသောက်" ကိုပါ စောင့်ရှောက်ပေးရမယ့် တာဝန် ရှိတာပေါ့။ ဦးဖြူကို တို့က Policy 27, Art 27.1 အရ ခေါ်ယူ ဆွေးနွေးပြီး၊ ဓာတုဆေးတွေ အားလုံးကို ဖယ်ရှားခိုင်းလိုက်ပါတယ်။ ဦးဖြူဟာ စစချင်းမှာတော့ "ဒါဆိုရင် ပန်းတွေက လှမှာ မဟုတ်တော့ဘူး၊ ပိုးတွေ ကိုက်ကုန်မှာပေါ့" ဆိုပြီး ဥပါဒါန်စွဲနဲ့ ငြင်းဆန်ချင်သေးတာ။ ဒါပေမဲ့ တို့က သူ့ကို တရားနဲ့ ဓာတ်ခွဲပြလိုက်တယ်။ "ဦးဖြူ... သဘာဝတရားကို ဥပါဒါန်နဲ့ ချုပ်ကိုင်လို့ မရဘူး။ သူ့ကို မေတ္တာနဲ့ပဲ စောင့်ရှောက်ရတာ။ အော်ဂဲနစ် စိုက်ပျိုးတာဟာ ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်တာပဲ" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
ဦးဖြူဟာ အဲဒီအချိန်ကစပြီး တို့ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒအတိုင်း သဘာဝ မြေသြဇာတွေကိုပဲ သုံးပြီး စိုက်ပျိုးပါတော့တယ်။ တစ်နှစ်လောက် ကြာတဲ့အခါမှာတော့ တို့ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်တော်ကြီးဟာ အရင်ကထက် ပိုပြီး အသက်ဝင်လာခဲ့တယ်။ ငှက်ကလေးတွေ ပြန်လာတယ်၊ မြေကြီးကလည်း ပွစိစိလေးနဲ့ ပြန်ရှင်သန်လာတယ်။ ဧည့်သည်တွေလည်း "ဘေးကင်းအစားအစာ" (Safe Food) တွေဖြစ်တဲ့ ပြတိုက်ခြံထွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို စိတ်ချလက်ချ စားသုံးခွင့် ရလာကြတယ်။ ဒါဟာ ဥပါဒါန်ကို ပယ်သတ်ပြီး သဘာဝနိယာမကို လက်ခံလိုက်တဲ့ အကျိုးကျေးဇူးပါပဲ။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ ဦးဖြူဟာ အပင်တွေကို "အတင်းခိုင်းစေသူ" အဖြစ်ကနေ "အပင်တွေကို ချစ်တဲ့သူ" (Guardian) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတာပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးဖြူရဲ့ ဖြစ်ရပ်ကနေ တို့တွေ သင်ခန်းစာ ယူရမှာက "သဘာဝတရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်ခြင်း" ဆိုတာပါပဲ။ တို့တွေရဲ့ ဥပါဒါန်စွဲတွေကြောင့် ကမ္ဘာမြေကြီးကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မိရင်၊ အဲဒီ အကုသိုလ်ကံဟာ တို့ဆီကို ရောဂါဘယတွေ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေအနေနဲ့ ပြန်လာမှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 27, Art 27.1 ဆိုတာ အမှန်တော့ ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ "အဟိံသ" (မညှဉ်းဆဲခြင်း) တရားကို ခေတ်မီတဲ့ နည်းဥပဒေအဖြစ် ပြောင်းလဲထားတာပါ။ သဘာဝတရားကို မညှဉ်းဆဲတဲ့အခါ သဘာဝတရားက တို့ကို ကျန်းမာခြင်း ဆိုတဲ့ လက်ဆောင်ကို ပြန်ပေးပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ တို့တွေဟာ သဘာဝတရားကြီးဆိုတဲ့ "ဘဏ်တိုက်ကြီး" ထဲကို မေတ္တာဆိုတဲ့ ပိုက်ဆံတွေ အများကြီး စုထားသလိုမျိုးပေါ့။ တို့တွေ ဒုက္ခရောက်တဲ့အခါ အဲဒီ မေတ္တာတွေက တို့ကို ပြန်ပြီး စောင့်ရှောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သစ္စာအဓိဋ္ဌာန် (၄)
ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့၊ ကမ္ဘာ့သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နေ့မှာ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်အရ သဘာဝတရား (သစ်ပင်၊ မြေ၊ ရေ) တွေကို "ငါပိုင်တယ်၊ ငါ့အတွက်ပဲ" လို့ စွဲလမ်းမှု (ဥပါဒါန်) ကြောင့် သဘာဝပျက်စီးရပုံကို ရှုမှတ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ရှုကွက်အနှစ်သာရ - သစ်ပင်တစ်ပင်ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ၊ မြေကွက်လပ်တစ်ခုကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "ဒါ ငါ့ဟာ၊ ငါ့ခြံ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဝင်လာရင် အဲဒါ "ဥပါဒါန်" (Upadana) ပါ။ အဲဒီ ဥပါဒါန်ကြောင့်ပဲ သစ်ပင်ကို ခုတ်ချင်တယ်၊ မြေကို တူးချင်တယ် (ကာမုပါဒါန်)။ တကယ်တော့ သဘာဝတရားဆိုတာ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး (မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီး) အစုအဝေးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ "ငါ" ပိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။
သစ္စာအဓိဋ္ဌာန် (၄) ပြုပုံ - "ဤလောက၌ မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီး ဟူသော 'သဘာဝတရား' တို့သည် သူ၏ သဘောအတိုင်း တည်ရှိနေ၏။ ငါသည် ဤသဘာဝတရားများကို 'ငါပိုင်သည်၊ ငါ့ဥစ္စာ' ဟု စွဲလမ်းခြင်း (ဥပါဒါန်) မပြုဘဲ၊ 'ဓာတ်ကြီးလေးပါး၏ အစုအဝေးမျှသာ' ဟု သိမြင်ပါမည်။ ဤမှန်ကန်သော သစ္စာစကားကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖျက်ဆီးလိုသော လောဘ၊ ဒေါသများ ငြိမ်းအေး၍ ဓမ္မနှင့်အညီ စောင့်ရှောက်နိုင်ပါစေ။"
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဒီနေ့ရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နေ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချုပ်ကြည့်ရအောင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သဘာဝတရား ပျက်စီးလို့ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး ဖောက်ပြန်ပြီး ရောဂါတွေ ဖြစ်တာ၊ အပူဒဏ် ခံရတာတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။ အဲဒီ ပျက်စီးမှုတွေ ဖြစ်အောင် မောင်းနှင်နေတဲ့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ လောဘ၊ ဥပါဒါန်နဲ့ အတ္တတွေဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ သဘာဝတရားကို မေတ္တာနဲ့ စောင့်ရှောက်လို့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ကျန်းမာ အေးချမ်းသွားတာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီ ငြိမ်းချမ်းမှုဆီ ရောက်အောင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဝိပဿနာ ရှုခြင်းတွေဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။ ဒါကြောင့် သဘာဝကို ချစ်တာဟာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့အတွက် ဒီနေ့ "အလုပ်ပေးရှုကွက်" (Work Assignment) လေး တစ်ခု ပေးချင်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ အပင်လေး တစ်ပင်ပဲ ဖြစ်ဖြစ် စိုက်ကြည့်ပါ။ အပင်မစိုက်နိုင်ရင်တောင် ရှိပြီးသား အပင်လေးတွေကို "ကျန်းမာပါစေ၊ အေးချမ်းပါစေ" လို့ မေတ္တာပို့ရင်း ရေလောင်းပေးပါ။ ပလတ်စတစ် သုံးစွဲမှုကို တစ်ခုလောက် လျှော့ချကြည့်ပါ။ ဒါဟာ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဓမ္မကျင့်စဉ်ပါပဲ။ တို့တွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါးဟာ ပြင်ပက သဘာဝတရားနဲ့ တစ်သားတည်း ဖြစ်နေတာမို့၊ အပြင်က သဘာဝကို စောင့်ရှောက်တာဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ရှင်သန်မှုကို စောင့်ရှောက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။
ကမ္ဘာ့သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နေ့မှာ တို့တွေအားလုံး သဘာဝတရားကို မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။ တို့စားသုံးတဲ့ အစားအစာတွေ ဘေးကင်းပါစေ၊ တို့ရှူရှိုက်တဲ့ လေတွေ သန့်ရှင်းပါစေ။ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး မျှတပြီး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာရေး ညီညွတ်စွာနဲ့ သာသနာပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးရင်း၊ ဒီနေ့ရဲ့ တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
