Day: 175 | June 23 | Public Service | Vinaya, Veyyavacca | Public Service Science
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၈၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၃) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ပြုလုပ်အပ်တဲ့ နေ့စဉ်ဓမ္မသဘင်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကမ္ဘာ့ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းနေ့" (United Nations Public Service Day) ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ဆိုတာ စနစ်ကောင်းရုံနဲ့ မရပါဘူး။ အဲဒီစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်မယ့် "ဝန်ထမ်း" (Service Providers) တွေရဲ့ စေတနာ၊ မေတ္တာနဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားအပေါ်မှာ အများကြီး မူတည်နေပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata Museum (သွာဂတ) ပြတိုက်ကြီးမှာလည်း "ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်များကို စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဝန်ဆောင်မှု (Highest Service)" လို့ ခံယူထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ "ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ဓမ္မအမြင်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ ဝိနည်းတော်လာ "ဝေယျာဝစ္စ" တာဝန်တွေနဲ့ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရပ်တွေကို ပေါင်းစပ်ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးစွာပထမ တရားမဟောကြားမီ ဒီနေ့ Hswagata Museum ရဲ့ အထူးရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ "မုဆိုးမများနှင့် အားကိုးရာမဲ့ အမျိုးသမီးများ" အတွက် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုပါတယ်။ လောကမှာ အိမ်ထောင်ဦးစီး ခင်ပွန်းသည် ကွယ်လွန်သွားလို့ ဘဝရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို တစ်ဦးတည်း ထမ်းရွက်နေရတဲ့ မိခင်တွေ၊ အမျိုးသမီးတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု ဆိုတာ အဲဒီလို အားငယ်နေသူတွေအတွက် အားကိုးရာ ဖြစ်ရမှာပါ။ ဒါကြောင့်... "လောကအနှံ့မှာ ရှိကြကုန်သော ခင်ပွန်းသည် ကွယ်လွန်သွားရှာသည့် မုဆိုးမများ၊ အားကိုးရာမဲ့ အမျိုးသမီးများသည် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပြည့်ဝကြပါစေ။ အထီးကျန်ခြင်း၊ အားငယ်ခြင်းများမှ ကင်းဝေးကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ဘဝကို ရပ်တည်နိုင်မည့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ ဖေးမကူညီမှုများကို ရရှိနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်း မေတ္တာ ပို့သလိုက်ရပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း" (Public Servant) လို့ ပြောလိုက်ရင် တချို့က အစိုးရဝန်ထမ်းကိုပဲ ပြေးမြင်တတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ Hswagata Museum က ဝန်ထမ်းတွေ၊ ပရဟိတ လုပ်နေသူတွေ၊ ရပ်ရွာအကျိုး သယ်ပိုးနေသူ အားလုံးဟာ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတွေပါပဲ။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က အလုပ်လုပ်နေသူတိုင်းအတွက် အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ အလုပ်တစ်ခု လုပ်တဲ့အခါ "ငါက အရာရှိ၊ မင်းက ပြည်သူ" ဆိုတဲ့ မာန်မာန (Mana) နဲ့ လုပ်မလား၊ "ငါသည် ပြည်သူ့အကျိုးကို ဆောင်ရွက်ပေးသူ" ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်စိတ်နဲ့ လုပ်မလား။ ဒီအမြင်နှစ်ခု ကွာခြားချက်ဟာ သံသရာ ခရီးကိုပါ အဆုံးအဖြတ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့တရားတော်ကို မနာကြားမီမှာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတတ်တဲ့ မာန်မာနတွေ၊ အာဏာစွဲတွေ လျော့ပါးသွားပြီး "မေတ္တာ" အခြေခံတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်လာအောင် (၃) မိနစ်ခန့် မေတ္တာပွားများခြင်း (Metta Meditation) နဲ့ စိတ်ကို ပြင်ဆင်ကြရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ကြပါ။ ခါးကို မတ်မတ်ထားပါ။ မျက်လုံးကို မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ အကူအညီ လိုအပ်နေတဲ့ လူတစ်ယောက် ရောက်နေတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ အဲဒီလူဟာ ကိုယ့်ရဲ့ မိဘ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်ယောက် ဖြစ်တယ်လို့ သဘောထားလိုက်ပါ။ "ဤပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ပါစေ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာပါစေ" လို့ မေတ္တာပို့ပါ။ ပြီးတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်ပြောပါ... "ငါသည် သူတစ်ပါး၏ အခက်အခဲကို ကူညီဖြေရှင်းပေးသူ ဖြစ်ရပါလို၏။ ငါ့ရဲ့ ရာထူး၊ ငါ့ရဲ့ နေရာသည် သူတစ်ပါးကို နှိပ်စက်ဖို့ မဟုတ်၊ စောင့်ရှောက်ဖို့ ဖြစ်သည်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ဝင်လေ ထွက်လေကို မှတ်ရင်း၊ စိတ်ထဲမှာ ကြည်လင်အေးမြတဲ့ မေတ္တာဓာတ်ကို ဖြန့်ကျက်ထားပါ။
(ခေတ္တ တိတ်ဆိတ် ငြိမ်သက်ခြင်း)
ကဲ... လုံလောက်ပါပြီ။ မျက်လုံးလေးတွေ ဖွင့်ပြီး ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်တဲ့ ပညာပေး ဟောပြောမှုကို ဆက်လက် နာယူနိုင်ကြပါပြီ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "ဝန်ဆောင်မှု" (Service) ဆိုတာကို သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် စိတ်ပညာ (Psychology) နဲ့ အာရုံကြောသိပ္ပံ (Neuroscience) ရှုထောင့်ကနေ လေ့လာကြည့်ရင် အင်မတန် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းပါတယ်။ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရှင်တွေက "Servant Leadership" (အစေခံ ခေါင်းဆောင်မှု) ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ပြောလာကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက်က ရာထူးကြီးလာရင် ဘာကြောင့် သဘောထားကြီးမလာဘဲ၊ သဘောထား သေးသိမ်သွားတတ်သလဲ။ ဒါကို သိပ္ပံပညာရှင် Dacher Keltner က "The Power Paradox" (အာဏာ၏ ဝိရောဓိ) လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ပါတယ်။
သူ့ရဲ့ သုတေသနတွေအရ လူသားတွေဟာ အာဏာ (Power) သို့မဟုတ် ရာထူးတစ်ခု ရလာတဲ့အခါမှာ ဦးနှောက်ရဲ့ "Mirror System" (သူတစ်ပါး ခံစားချက်ကို ထပ်တူခံစားပေးနိုင်တဲ့ အာရုံကြောစနစ်) အလုပ်လုပ်တာ နည်းသွားတတ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရာထူးကြီးလာလေလေ၊ ကိုယ်ချင်းစာစိတ် (Empathy) နည်းလာလေလေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ သဘာဝပါ။ အာဏာရှိသူဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဗဟိုပြု (Self-Focus) လာပြီး၊ တခြားလူတွေကို လူသားအဖြစ် မမြင်တော့ဘဲ ကိန်းဂဏန်းတွေ၊ တူရိယာတွေအဖြစ်ပဲ မြင်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါကို "Objectification" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တချို့ ရုံးဌာနတွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေက ပြည်သူတွေကို ငေါက်ငမ်းတာ၊ မောက်မာတာတွေ ဖြစ်လာရတာဟာ ဒီ ဦးနှောက်ယန္တရား (Neurological Mechanism) ကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပါဝင်နေပါတယ်။
ဒါပေမယ့် တဖက်မှာလည်း "Helper's High" (ကူညီသူ၏ ပီတိ) ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ် ရှိပါသေးတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့က တကယ် စေတနာပါပါနဲ့ သူတစ်ပါးကို ကူညီလိုက်တဲ့အခါ၊ ဝန်ဆောင်မှု ပေးလိုက်တဲ့အခါမှာ ဦးနှောက်က "Endorphins" နဲ့ "Oxytocin" ဆိုတဲ့ ဟော်မုန်းတွေကို ထုတ်ပေးပါတယ်။ Oxytocin ဟာ "Bonding Hormone" (သံယောဇဉ် ဟော်မုန်း) ဖြစ်ပြီး လူအချင်းချင်း ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ပေးပါတယ်။ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်က ပြည်သူကို ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် ဝန်ဆောင်မှု ပေးလိုက်တဲ့အခါ၊ ပေးတဲ့သူရော ရတဲ့သူပါ ဒီ Oxytocin ဟော်မုန်းတွေ ထွက်လာပြီး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် စိတ်ချမ်းသာရပါတယ်။ ဒါဟာ ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း အင်မတန် ကောင်းမွန်ပါတယ်။ စေတနာ ဝန်ထမ်းတွေ၊ ပရဟိတသမားတွေ အသက်ရှည်ကြတာ ဒီသဘောတရားကြောင့်ပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်... "ရေ" (Water) ရဲ့ သဘောတရားနဲ့ တူပါတယ်။ ပင်လယ်ရေ ဆိုတာ အလွန် များပြားပေမယ့် သောက်လို့ မရပါဘူး။ သောက်လေ ငတ်လေ ဖြစ်စေပါတယ်။ အာဏာနဲ့ ရာထူးဆိုတာ အဲဒီ ပင်လယ်ရေ နဲ့ တူပါတယ်။ "ငါ့ရာထူး၊ ငါ့လုပ်ပိုင်ခွင့်" ဆိုပြီး ခံယူထားရင် သောက်လေ ငတ်လေ၊ လောဘတွေ တက်လေ ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ ရေငတ်ပြီး သေဆုံးရတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် "စမ်းချောင်းရေ" (Fresh Water) ကျတော့ စီးဆင်းနေပါတယ်။ သူက တစ်နေရာတည်းမှာ စုမနေပါဘူး။ တောတောင်တွေ၊ လယ်ကွင်းတွေကို ဖြတ်သန်းပြီး အကျိုးပြုပါတယ်။ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ကောင်းဆိုတာ အဲဒီ စမ်းချောင်းရေ လိုပါပဲ။ ကိုယ့်ဆီ ရောက်လာတဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် သိုလှောင်မထားဘဲ၊ လိုအပ်နေတဲ့ ပြည်သူတွေဆီကို စီးဆင်းသွားအောင် လုပ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရေက စီးနေရင် သန့်ရှင်းပါတယ်။ ရပ်နေရင် ပုပ်သိုးသွားပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ဝန်ဆောင်မှု မပေးဘဲ အာဏာပြနေတဲ့ ဌာနဆိုင်ရာဟာ ရေပုပ်ကန်နဲ့ တူပြီး၊ တက်ကြွစွာ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေတဲ့ နေရာကတော့ စမ်းချောင်းလေးလို အေးမြနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် "Reciprocity Norm" (အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှု စံနှုန်း) ဆိုတာလည်း လူမှုစိတ်ပညာ (Social Psychology) မှာ ရှိပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က ပြည်သူကို လေးလေးစားစား ဆက်ဆံရင်၊ ပြည်သူကလည်း အဲဒီ ဝန်ထမ်းကို ပြန်ပြီး လေးစားတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ လူသားရဲ့ အခြေခံ စိတ်ဓာတ်ပါ။ ဒါပေမယ့် ဝန်ထမ်းက မောက်မာရင် ပြည်သူကလည်း ဒေါသထွက်မယ်။ ဒီတော့ "Negative Feedback Loop" (အပျက်သဘော သံသရာ) လည်ပါတော့တယ်။ Hswagata Museum မှာတော့ ကျွန်ုပ်တို့က "Positive Loop" (အပြုသဘော သံသရာ) ကို ဖန်တီးချင်ပါတယ်။ ဧည့်သည်က ဒေါသထွက်ပြီး ရောက်လာရင်တောင်၊ ကျွန်ုပ်တို့က အေးဆေးတည်ငြိမ်စွာနဲ့ "ဘာကူညီပေးရမလဲခင်ဗျာ" လို့ မေးလိုက်တာနဲ့ တဖက်လူရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက "Amygdala" (ဒေါသနဲ့ ကြောက်ရွံ့မှု စင်တာ) ကို အရှိန်လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ "De-escalation" (တင်းမာမှု လျှော့ချနည်း) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက... "အရှင်ဘုရား၊ တချို့ ဧည့်သည်တွေက အရမ်း ဆိုးသွမ်းတယ်၊ သည်းခံဖို့ ခက်တယ်" လို့ ပြောကောင်း ပြောပါလိမ့်မယ်။ မှန်ပါတယ် ဒကာကြီး။ ဒီနေရာမှာ ဥပမာတစ်ခု ထပ်ပေးချင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဟာ လူနာရဲ့ အနာစိမ်းကို ခွဲစိတ်တဲ့အခါ "ဒီအနာစိမ်းက ညစ်ပတ်လိုက်တာ၊ ရွံစရာကောင်းလိုက်တာ" လို့ မတွေးပါဘူး။ "ဒါဟာ ကုသရမယ့် ရောဂါတစ်ခု" လို့ပဲ ရှုမြင်ပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု ပေးတဲ့အခါမှာ ဒေါသထွက်နေတဲ့ ပြည်သူ၊ ပြဿနာရှာတဲ့ ပြည်သူကို တွေ့ရင် "ရန်သူ" လို့ မမြင်ဘဲ "ကုသပေးရမယ့် လူနာ" (A person in distress) လို့ မြင်ကြည့်ပါ။ သူ ဒေါသထွက်နေတာ သူ့မှာ အခက်အခဲ တစ်ခုခု (Pain point) ရှိလို့ပါ။ အဲဒီ အခက်အခဲကို ဖယ်ရှားပေးလိုက်ရင် သူ့ဒေါသ ပျောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒီလို "Professional Mindset" (ပညာရှင် စိတ်ဓာတ်) ထားနိုင်မှသာ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း စိတ်ဖိစီးမှု ကင်းဝေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းချက်တွေ ပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ Hswagata Museum (သွာဂတ) ပြတိုက်ကြီးရဲ့ အသက်သွေးကြောဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ နှုတ်ကပတ်တော် ပိဋကတ်စာပေများနဲ့ ဒီနေ့ခေတ် "ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု" (Public Service) ကို တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကြည့်ကြဖို့ အချိန်ရောက်ပါပြီ။ ဒီနေ့အတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဓမ္မပဒပါဠိတော်၊ ပဏ္ဍိတဝဂ်၊ ဂါထာနံပါတ် (၈၄) မှာ ဘုရားရှင်က ဝန်ထမ်းကောင်း၊ ခေါင်းဆောင်ကောင်း တစ်ယောက်မှာ ရှိသင့်တဲ့ "စံ" ကို ဒီလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"န အတၱေဟတု န ပရႆ ေဟတု၊
န ပုတၱမိေစၧ န ဓနံ န ရၭံ။
န ဣစ္ဆေယျ အဓမ္မေန သမိဒ္ဓိမတ္တနော၊
သ သီလဝါ ပညဝါ ဓမ္မိကော သိယာ။"
တဲ့။
ဒီပါဠိဂါထာကို Hswagata Museum ရဲ့ ဝန်ထမ်းကျင့်ဝတ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး အနုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင် အင်မတန် လေးနက်ပါတယ်။
"အတ္တဟေတု" ဆိုတာ မိမိအကျိုးစီးပွားအတွက်၊ "န" မပြုလုပ်ရ။ ဆိုလိုတာက ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ဟာ ကိုယ်ကျိုးအတွက် လာဘ်စားတာ၊ အခွင့်အရေးယူတာမျိုး မလုပ်ရဘူး။ ဒါက ရှင်းပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ပိုခက်တာက နောက်တစ်ချက်ပါ။ "န ပရဿ ဟေတု" တဲ့။ "သူတစ်ပါးအကျိုးအတွက်လည်း မတရား မလုပ်ရ" လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "သူတစ်ပါး" ဆိုတာ ကိုယ့်ဆွေမျိုး၊ ကိုယ့်အပေါင်းအသင်း၊ ကိုယ့်ပါတီဝင်တွေကို ပြောတာပါ။ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း အများစုက ကိုယ်ကျိုးမကြည့်ရင်တောင် ကိုယ့်လူရင်းမို့လို့ မျက်နှာလိုက်တာ၊ ဥပဒေကျော်ပြီး လုပ်ပေးတာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ဒါကိုပါ တားမြစ်ထားပါတယ်။ "န ရဋ္ဌံ" ဆိုတာ တိုင်းပြည်ကို လိုချင်လို့ (အာဏာရချင်လို့) မတရား မလုပ်ရဘူး။ "အဓမ္မေန သမိဒ္ဓိမတ္တနော" ဆိုတာ မတရားသော နည်းလမ်းနဲ့ ကြီးပွားချမ်းသာခြင်းကို အလိုမရှိရဘူးတဲ့။ ဒီအချက်တွေနဲ့ ပြည့်စုံမှသာ "သ သီလဝါ" (သီလရှိသူ)၊ "ပညဝါ" (ပညာရှိသူ)၊ "ဓမ္မိကော" (တရားစောင့်သူ) လို့ ခေါ်ထိုက်ပါတယ်တဲ့။
ဝိနည်းပိဋကတ်တော်မှာလည်း "ဝေယျာဝစ္စ" (Veyyavacca) ဆိုတဲ့ စကားလုံး ရှိပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "အမှုကြီးငယ်ကို ပြုလုပ်ပေးခြင်း၊ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း" ပါပဲ။ ဒါဟာ ကုသိုလ်ဆယ်မျိုး (ပုညကိရိယ ဝတ္ထု) ထဲမှာ တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ ရဟန်းတော်တွေမှာ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးကနေ သာမဏေအထိ သူ့နေရာနဲ့သူ "ဝတ်" (Vatta) တွေ ရှိပါတယ်။ "အာဂန္တုကဝတ်" ဆိုရင် ဧည့်သည် ရောက်လာရင် ရေကမ်းရမယ်၊ နေရာထိုင်ခင်း ပေးရမယ်၊ ခြေဆေးပေးရမယ်။ ဒါဟာ ဒီနေ့ခေတ် "Customer Service" (ဧည့်ဝန်ဆောင်မှု) ရဲ့ ရှေ့ပြေးပါပဲ။ ဝိနည်းတော်မှာ ဧည့်သည်ကို ကောင်းကောင်း မပြုစုရင် "ဒုက္ကဋ်အာပတ်" (အပြစ်) သင့်တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဝန်ဆောင်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းဟာ တဖက်သားရဲ့ စိတ်ကို ပူလောင်စေလို့ပါပဲ။ ပြည်သူတစ်ယောက် ရုံးကို ရောက်လာလို့ စာရွက်စာတမ်း ကြန့်ကြာနေရင် သူ့မှာ "ဒုက္ခ" ဖြစ်ရတယ်။ အဲဒီ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့သူဟာ ဝန်ထမ်း ဖြစ်နေရင် အဲဒီ ဝန်ထမ်းမှာ တာဝန်မကျေတဲ့ အကုသိုလ် ဖြစ်ပါတော့တယ်။
ယာဉ်ထိန်းရဲ (Traffic Police) တစ်ယောက်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ယာဉ်ထိန်းရဲရဲ့ တာဝန်က ကားတွေ ရှုပ်ထွေးမနေအောင် ရှင်းပေးဖို့ (Flow) ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ယာဉ်ထိန်းရဲက သူ့မိတ်ဆွေကားမို့လို့ အရင်လွှတ်ပေးလိုက်မယ်၊ တခြားကားတွေကို ပိတ်ထားမယ်ဆိုရင် လမ်းပိတ်ဆို့မှု (Traffic Jam) ဖြစ်ပြီး အားလုံး ဒုက္ခရောက်ကုန်ကြမှာပါ။ "န ပရဿ ဟေတု" (သူတစ်ပါးအတွက် မျက်နှာမလိုက်ရ) ဆိုတာ အဲဒါပါပဲ။ စနစ်ကျတဲ့ ဝန်ဆောင်မှု ဆိုတာ ရေပိုက်ခေါင်းက ရေစီးသလိုပါပဲ။ ရေပိုက်ခေါင်းက "မင်းက ရွှေအိုးနဲ့ လာခံလို့ ရေပေးမယ်၊ မင်းက မြေအိုးနဲ့ လာခံလို့ ရေမပေးဘူး" လို့ ခွဲခြားမနေပါဘူး။ ဘားဖွင့်လိုက်တာနဲ့ ရေကျလာသလိုမျိုး၊ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ဆိုတာ ဘယ်သူပဲ လာလာ ဥပဒေနဲ့အညီ ညီမျှတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကို ပေးနိုင်မှသာ "ဓမ္မိက" (တရားမျှတသူ) ဖြစ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... အခု သူတော်ကောင်းတို့ စောင့်မျှော်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်အပိုင်းကို ရောက်ပါပြီ။ ဒီနေ့ ရှုမှတ်ရမယ့် အဓိက တရားခံကတော့ "ဒိဋ္ဌုပါဒါန်" (Ditthupadana - အယူဝါဒကို စွဲလမ်းခြင်း) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းခွင်မှာ အဖြစ်အများဆုံး ဒိဋ္ဌိကတော့ "ငါက အုပ်ချုပ်သူ၊ မင်းက အုပ်ချုပ်ခံ"၊ "ငါ့နည်းလမ်းသာ အမှန်၊ မင်းတို့ ဘာမှ နားမလည်ဘူး" ဆိုတဲ့ "မာန" နဲ့ ယှဉ်တဲ့ အယူစွဲပါပဲ။ ဒီနေ့ လေ့ကျင့်ခန်းမှာ ရုံးစားပွဲမှာ ထိုင်နေရင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ကောင်တာမှာ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေရင်း ဝိပဿနာ ဘယ်လို ရှုမလဲဆိုတာ သင်ပေးပါမယ်။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စက်ဝိုင်းဒေသနာအရ ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။
(၁) စက္ခုပသာဒ (Eye Sensitivity) နဲ့ ရူပါရုံ (Visual Object - ဝန်ဆောင်မှု လာယူတဲ့ ပြည်သူ) တိုက်ဆိုင်တဲ့အခါ "စက္ခုဝိညာဉ်" (မြင်စိတ်) ပေါ်လာပါတယ်။
(၂) အဲဒီ သုံးခု ပေါင်းဆုံမှုကြောင့် "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်ပါတယ်။
(၃) ဖဿကြောင့် "ဝေဒနာ" (Feeling) ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ လာတဲ့သူက အဝတ်အစားနွမ်းပါးရင်၊ ဒါမှမဟုတ် စကားပြောရ ခက်ရင် "ဒေါမနဿ ဝေဒနာ" (စိတ်ရှုပ်ခြင်း) ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
(၄) ဒီအဆင့်မှာ သတိမထားရင် "တဏှာ" (Craving - ငါ့ကို လေးစားစေချင်တယ်) ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီကနေ "ဒိဋ္ဌုပါဒါန်" (Ditthupadana - ငါ့ရာထူး၊ ငါ့လုပ်ပိုင်ခွင့် ဆိုတဲ့ အယူ) ဝင်လာပါတော့တယ်။
ဒီ "ဒိဋ္ဌုပါဒါန်" ကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ဖြတ်မလဲ။ ရုံးခန်းထဲမှာ ဧည့်သည်တစ်ယောက် ဝင်လာပြီ ဆိုပါစို့။ "လူတစ်ယောက် လာနေတယ်" လို့ မကြည့်ပါနဲ့။ "ရုပ်တရား (Object) တစ်ခု ရွေ့လျားလာနေတယ်" လို့ ပရမတ် (Ultimate Reality) အမြင်နဲ့ ကြည့်လိုက်ပါ။ ကိုယ့်ဘက်ကနေလည်း "ငါ ကြည့်နေတယ်" လို့ မယူပါနဲ့။ "မြင်စိတ် (Seeing Consciousness) ဖြစ်ပေါ်နေတယ်" လို့ ရှုပါ။ ဒီလို ရှုလိုက်တာနဲ့ "ငါက အရာရှိ၊ သူက ပြည်သူ" ဆိုတဲ့ ပညတ် (Concept) တွေ ပျောက်ပြီး၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် တွေ့ဆုံမှု သက်သက်ပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။
အထူးသဖြင့် စာရွက်စာတမ်း လက်မှတ်ထိုးတဲ့အခါ သို့မဟုတ် တံဆိပ်တုံး ထုတဲ့အခါမှာ ဝိပဿနာ ရှုဖို့ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ လက်က ဘောပင်ကို ကိုင်လိုက်တယ်။ "ကိုင်တယ်... ကိုင်တယ်" လို့ သိပါ။ လက်ကို ရွေ့လိုက်တယ်။ "ရွေ့တယ်... ရွေ့တယ်" လို့ သိပါ။ အဲဒီ လှုပ်ရှားမှုဟာ "ဝါယောဓာတ်" (Air Element) ရဲ့ တွန်းကန်မှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ထဲက "လက်မှတ်ထိုးချင်တယ်" ဆိုတဲ့ "စေတနာ" (Intention) ကြောင့် ရုပ်က လှုပ်ရှားတာပါ။ "ငါ" က လက်မှတ်ထိုးပေးလိုက်မှ ဒီကိစ္စ ပြီးသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်း (Cause) တိုက်ဆိုင်လို့ အကျိုး (Effect) ဖြစ်ပေါ်လာတာသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် "ငါ့လက်မှတ်မှ အရာရောက်တယ်" ဆိုတဲ့ မာနဒိဋ္ဌိတွေ ကွာကျပြီး၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကို ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်... စာတိုက်သမား (Postman) တစ်ယောက်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ စာတိုက်သမားဟာ စာအိတ်ကို ပို့ပေးရုံပဲ တာဝန်ရှိပါတယ်။ အဲဒီ စာအိတ်ထဲမှာ ပါတဲ့ ငွေတွေ၊ သတင်းကောင်းတွေ၊ သတင်းဆိုးတွေဟာ သူ့ဥစ္စာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူက "Media" (ကြားခံ) သက်သက်ပါပဲ။ သူက "ငါ ပို့လိုက်လို့ မင်း ချမ်းသာသွားတာ" လို့ ပြောခွင့် မရှိသလို၊ "ငါ မပို့ဘဲ ထားလိုက်မယ်" လို့လည်း လုပ်ခွင့် မရှိပါဘူး။ ထို့အတူပါပဲ... ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ဆိုတာ နိုင်ငံတော် (State) နဲ့ ပြည်သူ (Citizen) ကြားက "ကြားခံ" သက်သက်ပါပဲ။ ကိုယ့်လက်ထဲ ရောက်လာတဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် (Authority) ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ပိုင် ပစ္စည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်က သယ်ဆောင်ပေးရမယ့် စာအိတ်ပါပဲ။ ဒီ "ကြားခံသဘော" (Instrumental Nature) ကို သဘောပေါက်ရင် "ငါပိုင်တယ်၊ ငါလုပ်မှ ဖြစ်မယ်" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌုပါဒါန် ပြုတ်ကျပြီး၊ တာဝန်ကျေပွန်တဲ့ ဝန်ထမ်းကောင်း ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
နောက်တစ်ခုက "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" ဖြုတ်ပုံပါ။ ရာထူးကြီးတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေမှာ "ငါ့ရုံးခန်း၊ ငါ့ကုလားထိုင်" ဆိုတဲ့ အစွဲ ကြီးတတ်ပါတယ်။ တရားမှတ်တဲ့အခါ ကိုယ်ထိုင်နေတဲ့ ကုလားထိုင်နဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် ထိနေတဲ့ နေရာလေးကို သတိထားကြည့်ပါ။ "မာတယ်... ပူတယ်" ဆိုတာ တွေ့ရပါမယ်။ အဲဒီ မာတာ ပူတာဟာ "ပထဝီဓာတ်" နဲ့ "တေဇောဓာတ်" ပါ။ ကုလားထိုင်ကလည်း ပထဝီ၊ ကိုယ့်တင်ပါးကလည်း ပထဝီ။ ပထဝီချင်း ထိနေတာပါ။ "ညွှန်ကြားရေးမှူး" ထိုင်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ဓာတ်အစုအဝေး" ထိုင်နေတာပါ။ အဲဒီလို နှလုံးသွင်းလိုက်ရင် ရာထူးဂုဏ်တွေ၊ မာနတွေ လျော့ကျသွားပြီး စိတ်နှလုံး ပေါ့ပါးသွားတာကို လက်တွေ့ ခံစားရပါလိမ့်မယ်။ Hswagata Museum က လိုလားတာက "ရာထူးကို ခေါင်းပေါ် ရွက်မထားဘဲ၊ ခြေထောက်အောက်မှာ ဖိနပ်လိုပဲ သဘောထားပြီး လိုရာခရီးရောက်အောင် လျှောက်လှမ်းခြင်း" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမယ့် "သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်" ကတော့... "ဤ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသော ကာလပတ်လုံး၊ ငါဟူသော အစွဲ၊ ငါ့အကျိုး ဟူသော လောဘ၊ ငါ့လူ ဟူသော မျက်နှာလိုက်မှုတို့မှ ကင်းစင်ပြီး၊ ဓာတ်သဘော၊ သဘာဝတရားတို့၏ ဆောင်ရွက်မှု သက်သက်သာ ဖြစ်စေရမည်" လို့ နှလုံးသွင်းရပါမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တရားသဘောတွေကို နာကြားပြီးတဲ့နောက်မှာ Hswagata Museum (သွာဂတ) ပြတိုက်ကြီးမှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်လေး တစ်ခုကို သာဓက အနေနဲ့ တင်ပြချင်ပါတယ်။ Hswagata Museum ရဲ့ မှတ်တမ်းအမှတ် Case-2575 မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ မဝင်းမာ (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ဧည့်ကြို ကောင်တာဝန်ထမ်းမလေး အကြောင်းပါ။ မဝင်းမာဟာ ပြတိုက်ရဲ့ "ဒီဂျစ်တယ် လက်မှတ်ဖြတ်စနစ်" (Digital Ticketing System) ကို တာဝန်ယူထားရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်တော့ "ငါ့စနစ်က တိကျတယ်၊ ငါ့စည်းကမ်းက ပြည့်စုံတယ်" ဆိုတဲ့ အယူ (Ditthi) နဲ့ မာန် (Mana) လေး နည်းနည်း ရှိနေတတ်ပါတယ်။
တနေ့တော့ နယ်ဝေးက လာတဲ့ အဘွားအိုတစ်ယောက် ပြတိုက်ရှေ့ ရောက်လာပါတယ်။ အဘွားအိုက စမတ်ဖုန်း မသုံးတတ်ပါဘူး။ လက်ထဲမှာ မြေးဖြစ်သူ ရေးပေးလိုက်တဲ့ စာရွက်အနွမ်းလေး တစ်ရွက်ပဲ ပါပါတယ်။ အဘွားက ကောင်တာရှေ့ ရောက်တော့ "သမီးရယ်... ဘုရားဖူးချင်လို့ပါ" လို့ ပြောပါတယ်။ မဝင်းမာက ကွန်ပျူတာကို မော့မကြည့်ဘဲ "အဘွား... ဖုန်းထဲက QR Code ပြမှ ဝင်လို့ ရမယ်၊ စာရွက်နဲ့ လက်မခံဘူး၊ ဒါ စည်းကမ်းပဲ" လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းလိုက်ပါတယ်။ အဘွားအိုက "သမီးရယ်... အဘွား နားမလည်လို့ပါ၊ ဝေးကြီးက လာရတာပါ" လို့ တောင်းပန်ပေမယ့်၊ မဝင်းမာက "စည်းကမ်း မရှိရင် စနစ်ပျက်သွားမယ်" ဆိုတဲ့ သူ့ရဲ့ "ဒိဋ္ဌုပါဒါန်" (စွဲလမ်းသော အယူ) ကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး တင်းခံနေပါတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ သူမှန်တယ်၊ စည်းကမ်းလိုက်နာတာ တရားတယ်လို့ ထင်နေတာကိုး။
အဲဒီ အခြေအနေမှာ Hswagata Museum ရဲ့ တာဝန်ကျ မန်နေဂျာ ရောက်လာပြီး မူဝါဒအမှတ် (၃)၊ အပိုဒ်ခွဲ (၃.၄) (Policy 3, Article 3.4) ကို ထုတ်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒက ဘာဆိုထားသလဲ ဆိုတော့... "Accessibility takes precedence over Protocol: The Museum's primary function is to facilitate Dhamma connection, not to enforce bureaucratic barriers." ဆိုလိုတာက "လက်လှမ်းမီနိုင်မှုသည် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းထက် ဦးစားပေး ဖြစ်ရမည်။ ပြတိုက်၏ မူလတာဝန်မှာ ဓမ္မနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးရန် ဖြစ်သည်၊ ဗျူရိုကရေစီ အတားအဆီးများ ဖန်တီးရန် မဟုတ်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။
မန်နေဂျာက မဝင်းမာကို ဘေးခေါ်ပြီး ဆုံးမပါတယ်။ "သမီး... စနစ် ဆိုတာ လူတွေ အဆင်ပြေအောင် လုပ်ထားတာ၊ လူတွေကို ဒုက္ခပေးဖို့ လုပ်ထားတာ မဟုတ်ဘူး။ အဘွားအိုတစ်ယောက် စိတ်ဆင်းရဲပြီး ပြန်သွားရင် သမီးရဲ့ စနစ် ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း အလကားပဲ။ အဲဒါ ဝန်ဆောင်မှု မဟုတ်ဘူး၊ အာဏာပြမှု (Power Trip) ဖြစ်နေပြီ" လို့ ရှင်းပြပါတယ်။ အဲဒီတော့မှ မဝင်းမာ သဘောပေါက်သွားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ "ငါ့စည်းကမ်း၊ ငါ့စနစ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို လွှတ်ချလိုက်ပြီး (Let go of Ditthi)၊ ကောင်တာကနေ ထွက်လာပါတယ်။ အဘွားအိုကို လက်တွဲ၊ ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ဖြတ်ပေးပြီး ပြတိုက်ထဲ လိုက်ပို့ပေးလိုက်ပါတယ်။ အဘွားအိုက ကျေးဇူးတင်လွန်းလို့ မျက်ရည်ဝဲပြီး "သက်ရှည်ကျန်းမာပါစေ သမီးရယ်" လို့ ဆုပေးတဲ့အခါ မဝင်းမာရဲ့ ရင်ထဲမှာ ပြောမပြတတ်တဲ့ ပီတိ (Piti) ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ပီတိဟာ သူ စည်းကမ်းကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်ထားတုန်းက မရခဲ့ဖူးတဲ့ ခံစားမှုပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် နောက်တစ်မျိုး ဥပမာပေးရရင်... ခြံစည်းရိုး (Fence) နဲ့ တူပါတယ်။ ခြံစည်းရိုး ခတ်တယ် ဆိုတာ ခြံထဲက အပင်တွေကို ကာကွယ်ဖို့ပါ။ ဒါပေမယ့် ခြံစည်းရိုးက အရမ်း ကျပ်လွန်းလို့ ရေလောင်းမယ့် ဥယျာဉ်မှူးတောင် ဝင်လို့ မရတော့ဘူး ဆိုရင် အဲဒီ ခြံစည်းရိုးဟာ အကျိုးမပြုတော့ဘဲ အန္တရာယ် ဖြစ်သွားပါပြီ။ စည်းကမ်းနဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ဆိုတာ ခြံစည်းရိုးပါပဲ။ ပြည်သူ့အကျိုး (ဥယျာဉ်) ကို ကာကွယ်ဖို့ ရှိတာပါ။ အဲဒီ စည်းကမ်းက ပြည်သူကို ဒုက္ခပေးနေရင် ဝန်ထမ်းကောင်း တစ်ယောက်အနေနဲ့ ခြံစည်းရိုး တံခါးကို ဖွင့်ပေးတတ်ရပါမယ်။ မဝင်းမာရဲ့ ဖြစ်ရပ်မှာ သူက အစတုန်းက တံခါးပိတ်ထားတဲ့ ခြံစောင့် ဖြစ်နေပေမယ့်၊ နောက်ပိုင်းမှာတော့ တံခါးဖွင့်ပေးတဲ့ မိတ်ဆွေကောင်း (Kalyana Mitta) ဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ Hswagata Museum က မျှော်မှန်းတဲ့ "Flexible & Compassionate Service" (ပျော့ပြောင်း၍ ကရုဏာပါသော ဝန်ဆောင်မှု) ပုံစံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်... ဒီနေ့ "ကမ္ဘာ့ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းနေ့" (Public Service Day) မှာ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ဓမ္မအမြင်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ဦးနှောက်သိပ္ပံ၊ ဝိနည်းတော်လာ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်များနဲ့ ဝိပဿနာ ရှုပွားနည်းတွေကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ နာကြားခဲ့ရပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် သစ္စာလေးပါးနဲ့ ကိုက်ညီသွားပါတယ်။
(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ဝန်ဆောင်မှု ပေးရာမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ၊ အဆင်မပြေမှုတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။
(၂) သမုဒ္ဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဖြစ်ရတာဟာ "ငါ့ရာထူး၊ ငါ့လုပ်ပိုင်ခွင့်" ဆိုပြီး စွဲလမ်းတဲ့ "ဒိဋ္ဌုပါဒါန်" နဲ့ မာနတရားတွေကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ သမုဒ္ဒယသစ္စာ မည်ပါတယ်။
(၃) နိရောဓသစ္စာ: အဲဒီ အစွဲတွေကို လျှော့ချပြီး၊ သူတစ်ပါး အကျိုးကို ကိုယ်ကျိုးလို သဘောထားကာ ဝန်ဆောင်မှု ပေးလိုက်တဲ့အခါ ရရှိလာတဲ့ စိတ်ချမ်းသာမှု၊ ငြိမ်းချမ်းမှုဟာ နိရောဓသစ္စာ ပါပဲ။
(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: ဒီလို စိတ်ထားမွေးမြူပြီး "သမ္မာအာဇီဝ" (မှန်ကန်သော အသက်မွေးမှု) နဲ့ "သမ္မာကမ္မန္တ" (မှန်ကန်သော အလုပ်) ကို ကျင့်သုံးခြင်းဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ကို လိုက်နာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ယနေ့တရားပွဲအပြီးမှာ ဒကာ ဒကာမတွေကို "အိမ်စာ" (Work Assignment) လေးတစ်ခု ပေးပါမယ်။ မနက်ဖြန် ရုံးဖွင့်လို့ လုပ်ငန်းခွင် ဝင်တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ဈေးရောင်းတဲ့အခါ၊ ဘတ်စ်ကား မောင်းတဲ့အခါ ဘယ်သူနဲ့ပဲ တွေ့တွေ့ "မင်္ဂလာပါ" လို့ အရင် နှုတ်ဆက်ပြီး ပြုံးပြလိုက်ပါ။ ပြီးတော့ စိတ်ထဲကနေ "ဒီလူသားရဲ့ အခက်အခဲကို ငါ တတ်နိုင်သလောက် ကူညီမယ်" လို့ (၁) မိနစ်လောက် အဓိဋ္ဌာန် ပြုပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ စေတနာကြောင့် တဖက်လူ ပြုံးသွားတာကို မြင်ရတဲ့အခါ "ငါ ဒီနေ့ ကုသိုလ် ရပြီ" လို့ ဝမ်းမြောက်လိုက်ပါ။ အဲဒါဟာ အကောင်းဆုံးသော ဓမ္မလက်တွေ့ကျင့်စဉ်ပါပဲ။
Hswagata Museum (သွာဂတ) ပြတိုက်ကြီး၏ မူဝါဒများနှင့်အညီ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းကို ဓမ္မအလုပ် တစ်ခုအနေနဲ့ မြင့်မြတ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။ မိမိတို့၏ စေတနာ၊ မေတ္တာတို့ကြောင့် လောကကြီး ပိုမို သာယာလှပပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - 23 June 2024
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
