Day: 355 | ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | စင်ပြိုင်စကြဝဠာ (Multiverse Theory နှင့် အနန္တစကြဝဠာ) | ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ်၊ စက္ကဝါဠ | Multiverse Theory
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၉) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၁) ရက်၊ သောကြာနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... အဆုံးမရှိသော စကြဝဠာကမ္ဘာလောကဓာတ်တို့၏ ကျယ်ပြောလှပုံကို ဆင်ခြင်မိပြီး မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချနိုင်ကြပါစေ၊ ကျဉ်းမြောင်းလှသော "ငါ" ဟူသည့် အတ္တဘောင်ကို ဖောက်ထွက်၍ အနန္တသဘောတရားကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်၍ ငြိမ်းအေးသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် နက္ခတ္တရူပဗေဒ (Astrophysics) နဲ့ ကွမ်တမ်သီအိုရီတို့ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ "Multiverse Theory" (စင်ပြိုင်စကြဝဠာ သီအိုရီ) အကြောင်းနဲ့၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ အဂ္ဂညသုတ်နဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်တို့မှာ လာရှိတဲ့ "အနန္တစကြဝဠာ" (Infinite World Systems) အကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့်၊ အသေးစိတ် ဟောကြားသွားပါမယ်။
လူသားတွေဟာ ညဘက် ကောင်းကင်ကြီးကို မော့ကြည့်တဲ့အခါ "ငါတို့ တစ်ယောက်တည်းလား" (Are we alone?) လို့ မေးခွန်းထုတ်တတ်ကြတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးကလွဲရင် တခြားနေရာမှာ သက်ရှိတွေ ရှိဦးမလား၊ တခြား ကမ္ဘာတွေ ရှိဦးမလား ဆိုတာ သိချင်ကြတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ "Multiverse" ဆိုတဲ့ အယူအဆကို တင်ပြလာကြတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ နေထိုင်ရာ စကြဝဠာ (Universe) ဟာ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ ရေပူဖောင်းတွေလိုပဲ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ စကြဝဠာတွေ အများကြီး ပြိုင်ပူးပြီး တည်ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ အခန်းလေးထဲကနေ၊ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ခန္ဓာအိမ်လေးထဲကနေ ဆွဲထုတ်ပြီး... အဆုံးမရှိတဲ့ အာကာသ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးထဲကို ရောက်သွားအောင် "အာကာသ ကသိုဏ်း" (Space Meditation) နဲ့ "မာနကို နှိမ့်ချခြင်း" အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။
ပထမဆုံး... ယောဂီတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံကို ကိုယ်ထိုင်နေတဲ့ အခန်းထဲကနေ အပြင်ကို ဆွဲထုတ်လိုက်ပါ။
ကိုယ့်ရဲ့ အိမ်ကို အပေါ်စီးကနေ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်သွားပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ မြို့၊ ကိုယ့်ရဲ့ နိုင်ငံ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးကို ဘောလုံးလေး တစ်လုံးအဖြစ် မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
ဆက်ပြီး မြင့်တက်သွားပါ။ နေအဖွဲ့အစည်း (Solar System)၊ မစ်ကီးဝေး ဂလက်ဆီ (Milky Way Galaxy) ကြီးကို ဝဲဂယက်ကြီး တစ်ခုလို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
အဲဒီ ဂလက်ဆီကြီးကနေ ထပ်ပြီး ဝေးရာကို သွားလိုက်ပါ။ အခုဆိုရင် ဂလက်ဆီပေါင်း သန်းချီပြီး ရှိနေတဲ့ စကြဝဠာကြီးကို သဲမှုန်တွေ ဖြူးထားသလို မြင်ရပါလိမ့်မယ်။
"ဪ... စကြဝဠာကြီးက ကြီးမားလိုက်တာ... အဆုံးကို မမြင်ရပါလား"။
"ဒီလောက်ကြီးတဲ့ စကြဝဠာကြီးထဲမှာ... ငါ့ရဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးက သဲတစ်ပွင့်လောက်ပဲ ရှိပါလား"။
"အဲဒီ သဲတစ်ပွင့်ပေါ်က ငါဆိုတဲ့ ကောင်က... ဘာမှ မဟုတ်တဲ့ မြူမှုန်လေးပါလား"။
"ငါ့ရဲ့ ပြဿနာတွေ၊ ငါ့ရဲ့ မာနတွေ၊ ငါ့ရဲ့ ဒေါသတွေဟာ... ဒီစကြဝဠာကြီးနဲ့ ယှဉ်လိုက်ရင် ပြောပလောက်စရာ ဘာမှ မရှိပါလား"။
အဲဒီလို ကိုယ့်ရဲ့ "အတ္တ" (Self) ကို စကြဝဠာ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးထဲမှာ ပျော်ဝင်သွားစေပြီး... "ငါ ဘာမှ မဟုတ်... အားလုံးဟာ အနန္တ သဘာဝတရားကြီးသာ ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ နှိမ့်ချစိတ်၊ ငြိမ်းအေးစိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး အာကာသနဲ့အမျှ ကျယ်ပြန့်သွားပြီ၊ မာနတွေ လျော့ကျသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ "Multiverse Theory" (စင်ပြိုင်စကြဝဠာ သီအိုရီ) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ လောက်ကအထိ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Universe" (စကြဝဠာ) ဆိုတာ တစ်ခုတည်း ရှိတယ်လို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ (Quantum Physics) နဲ့ နက္ခတ္တဗေဒ (Cosmology) တိုးတက်လာတဲ့အခါ... "Big Bang" (မဟာပေါက်ကွဲမှု) ဆိုတာ တစ်ကြိမ်တည်း ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး၊ နေရာအနှံ့မှာ ဖြစ်နေနိုင်တယ် ဆိုတာကို တွေ့ရှိလာရတယ်။
ဒါကို "Eternal Inflation" (ထာဝရ ဖောင်းပွမှု) သီအိုရီလို့ ခေါ်တယ်။ ဥပမာ - ရေနွေးအိုး ဆူပွက်နေတာကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ရေပူဖောင်းလေးတွေ တဘွကျဘွကျနဲ့ တက်လာလိုက်၊ ပေါက်သွားလိုက် ဖြစ်နေတယ် မဟုတ်လား။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ နေထိုင်တဲ့ စကြဝဠာကြီးဟာ အဲဒီ ရေပူဖောင်းလေးတွေထဲက "တစ်လုံး" (One Bubble Universe) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဘေးနားမှာ တခြား ရေပူဖောင်းတွေ (တခြား စကြဝဠာတွေ) အများကြီး ရှိနေနိုင်ပါတယ်။
နောက်ပြီး ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် (Quantum Mechanics) မှာ "Many-Worlds Interpretation" (ကမ္ဘာများစွာ အယူအဆ) ဆိုတာ ရှိသေးတယ်။ ဒါက ပိုစိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတယ်။
ဥပမာ - သူတော်ကောင်းတို့က ဒီမနက် ကော်ဖီသောက်မလား၊ လက်ဖက်ရည်သောက်မလား စဉ်းစားတယ် ဆိုပါစို့။
ဒီစကြဝဠာမှာ သူတော်ကောင်းတို့က "ကော်ဖီ" ကို ရွေးလိုက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ... နောက်ထပ် စင်ပြိုင်စကြဝဠာ (Parallel Universe) တစ်ခုမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ "ပုံတူ" (Variant) က "လက်ဖက်ရည်" ကို ရွေးလိုက်တယ်။
ရွေးချယ်မှု (Choice) တစ်ခု လုပ်လိုက်တိုင်း စကြဝဠာက လမ်းခွဲထွက်သွားတယ် (Branching) လို့ ဆိုပါတယ်။ ဆိုလိုတာက... ဖြစ်နိုင်ချေရှိသမျှ အရာအားလုံးဟာ κάπου တစ်နေရာရာမှာ တကယ် ဖြစ်ပျက်နေတယ်လို့ သိပ္ပံပညာက ဆိုလိုတာပါ။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ စကြဝဠာဆိုတာ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ "Multiverse" (စကြဝဠာပေါင်းစုံ) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအသိတရားက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ "ငါ့ကမ္ဘာ၊ ငါ့နိုင်ငံ၊ ငါ့အိမ်" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှုတွေကို ရိုက်ချိုးပစ်လိုက်သလိုပါပဲ။ ဒီလောက်ကြီးမားတဲ့ အရာကြီးထဲမှာ ကိုယ်က ဘာမို့လို့လဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ ပူပင်သောကတွေက ဘာမို့လို့လဲ။ သဲမှုန်လေး တစ်မှုန်အတွက်နဲ့ ငိုနေတာ၊ ရယ်နေတာ၊ သတ်နေတာ၊ ဖြတ်နေတာ မဟုတ်လား။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တွေးဆနေကြတဲ့ "Multiverse" (စင်ပြိုင်စကြဝဠာ) သီအိုရီအရ စကြဝဠာဆိုတာ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ ရေပူဖောင်းတွေလို အများကြီး ရှိနေနိုင်တယ် ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကြီးနဲ့ ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "အနန္တစကြဝဠာ" (Infinite World Systems) အကြောင်းကို ပါဠိတော် အထောက်အထားတွေနဲ့ ဒီခေတ်သစ်သိပ္ပံအမြင်နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး နက်နက်နဲနဲ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူတဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကာလက လူတွေဟာ "ကမ္ဘာမြေကြီး ပြားတယ်"၊ "ကမ္ဘာသာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်တယ်" လို့ ထင်နေကြတဲ့ ခေတ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီခေတ်မှာပဲ ဘုရားရှင်က "စကြဝဠာ အနန္တ" ရှိကြောင်းကို တိတိကျကျ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ အဂ္ဂညသုတ်တို့၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ အာနန္ဒဝဂ်တို့မှာ ဒီအကြောင်းတွေ အများကြီး ပါပါတယ်။
အထူးသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာက ဘုရားရှင်ကို မေးဖူးပါတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ဘုရားရှင်ရဲ့ အသံတော်ဟာ ဘယ်လောက်ဝေးဝေး ရောက်နိုင်ပါသလဲ" တဲ့။ အဲဒီမှာ ဘုရားရှင်က စကြဝဠာ ဖွဲ့စည်းပုံ (Cosmic Structure) ကို သုံးဆင့် ခွဲခြားပြီး ဟောပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီနေ့ခေတ် နက္ခတ္တဗေဒ (Astronomy) နဲ့ အံ့သြစရာကောင်းလောက်အောင် တူညီနေပါတယ်။
၁။ စူဠနိက လောကဓာတ် (Culanika Lokadhatu):
ဘုရားဟော: နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်း၊ သီနရုမြင်းမိုရ်တောင် တစ်တောင် ပါဝင်တဲ့ စကြဝဠာငယ်ပေါင်း "တစ်ထောင်" (1,000) စုဝေးနေတဲ့ အစုအဝေး။ ဒါကို "သဟဿီ လောကဓာတ်" (Small Thousand World System) လို့ ခေါ်တယ်။
သိပ္ပံအမြင်: နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်း ဆိုတာ "Solar System" (နေအဖွဲ့အစည်း) တစ်ခုပါပဲ။ နေအဖွဲ့အစည်းပေါင်း တစ်ထောင် စုဝေးနေတယ် ဆိုတာ ဒီနေ့ခေတ်အခေါ် "Galaxy" (ဂလက်ဆီ) အသေးစားလေး တစ်ခု၊ သို့မဟုတ် "Star Cluster" (ကြယ်အစုအဝေး) တစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။ ဘုရားရှင်က နေ (Sun) ဟာ တစ်စင်းတည်း မဟုတ်ဘူး၊ ထောင်ချီ ရှိတယ်လို့ ဟောခဲ့တာပါ။
၂။ မဇ္ဈိမိက လောကဓာတ် (Majjhimika Lokadhatu):
ဘုရားဟော: အဲဒီ စကြဝဠာအငယ်စားပေါင်း "တစ်ထောင်" ထပ်ပြီး စုဝေးနေတဲ့ အစုအဝေး။ (၁,၀၀၀ x ၁,၀၀၀ = ၁,၀၀၀,၀၀၀) တစ်သန်းသော စကြဝဠာများ။ ဒါကို "ဒွိသဟဿီ လောကဓာတ်" (Medium Two-Thousand World System) လို့ ခေါ်တယ်။
သိပ္ပံအမြင်: ဂလက်ဆီပေါင်းများစွာ စုဝေးနေတဲ့ "Galaxy Cluster" (ဂလက်ဆီ အစုအဝေး) ကြီးနဲ့ တူပါတယ်။
၃။ မဟာသဟဿီ လောကဓာတ် (Mahasahassi Lokadhatu):
ဘုရားဟော: အဲဒီ အလယ်အလတ် စကြဝဠာပေါင်း "တစ်ထောင်" ထပ်ပြီး စုဝေးနေတဲ့ အစုအဝေး။ (၁,၀၀၀ x ၁,၀၀၀,၀၀၀ = ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ကုဋေတစ်သိန်းသော စကြဝဠာများ။ ဒါကို "တိသဟဿီ လောကဓာတ်" (Great Three-Thousand World System) လို့ ခေါ်တယ်။
သိပ္ပံအမြင်: ဒါဟာ "Supercluster" (နဂါးငွေ့တန်း အစုအဝေးကြီး) သို့မဟုတ် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိနိုင်သမျှ "Observable Universe" (လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သော စကြဝဠာ) တစ်ခုလုံးနဲ့ သွားပြီး တူပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘုရားရှင်က ဒီမှာ မရပ်ပါဘူး။ "အာနန္ဒာ... ငါဘုရား အလိုရှိရင် ဒီမဟာသဟဿီ လောကဓာတ်ကြီးကို ကျော်လွန်ပြီးတော့လည်း အသံတော်ကို ပျံ့နှံ့စေနိုင်တယ်" လို့ ဟောတယ်။ ဆိုလိုတာက ဒီကုဋေတစ်သိန်းသော စကြဝဠာကြီးက အဆုံး မဟုတ်သေးပါဘူး။ သူ့ရဲ့ အပြင်ဘက်မှာ "အနန္တ စကြဝဠာ" (Infinite Universes) တွေ ရှိနေပါသေးတယ်။
ဒါဟာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ပြောတဲ့ "Multiverse" (ရေပူဖောင်း စကြဝဠာများ) သီအိုရီနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။ စကြဝဠာ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှာ "လောကန္တရိက်" (Inter-galactic Space) ဆိုတဲ့ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးတွေ ခြားထားပြီး၊ အဲဒီ ဟင်းလင်းပြင်တွေထဲမှာ စကြဝဠာသစ်တွေ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် (Big Bang & Big Crunch) ဖြစ်နေကြတာပါ။
ဘုရားရှင်က "သံဝဋ္ဋကပ်" (ကမ္ဘာပျက်ချိန်/Contraction) နဲ့ "ဝိဝဋ္ဋကပ်" (ကမ္ဘာဖြစ်ချိန်/Expansion) ကို ဟောကြားရာမှာ... ကမ္ဘာလောကကြီးဟာ မီးလောင်လိုက်၊ ရေဖျက်လိုက်၊ လေဖျက်လိုက်နဲ့ အကြိမ်ကြိမ် ပျက်စီးပြီး၊ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ဖြစ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာရဲ့ "Cyclic Universe Model" (သံသရာလည်နေသော စကြဝဠာပုံစံ) နဲ့လည်း ကိုက်ညီနေပါတယ်။
ဒါကို ကြည့်ရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေတွေမှာ "Multiverse" အယူအဆဟာ အသစ်အဆန်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဘုရားရှင်ရဲ့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော် (Omniscience) နဲ့ ကြည့်ရင် ဒီစကြဝဠာကြီးဟာ "ဂင်္ဂါဝါဠုသဲစုမက" (ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းက သဲပွင့်တွေလို) များပြားလှတယ်လို့ ဟောခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ငါ" ဆိုတဲ့ မာန (Mana) ကို ဖြိုခွဲဖို့အတွက် ဒီအနန္တစကြဝဠာ အသိဉာဏ်ကို ဘယ်လို အသုံးပြုမလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က "ငါကွ... ငါက သူဌေး၊ ငါက ရာထူးကြီး၊ ငါက ပညာတတ်" ဆိုပြီး မာနတွေ တက်နေတယ် ဆိုပါစို့။ သို့မဟုတ် "ငါ့ပြဿနာက အကြီးဆုံးပဲ၊ လောကကြီးက ငါ့ကိုပဲ နှိပ်စက်နေတယ်" ဆိုပြီး ဒေါမနဿ ဖြစ်နေတယ် ဆိုပါစို့။
ဒါဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဗဟိုပြုတဲ့ "Ego-centric View" ကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ ဖားတစ်ကောင်က ရေတွင်းဝကို ကောင်းကင်ထင်နေသလို (Kupa-manduka)၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကမ္ဘာလေးကို အရာရာလို့ ထင်နေတာပါ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ် (သို့မဟုတ်) စကြဝဠာ မျက်လုံး (Cosmic Eye) နဲ့ ဖြန့်ကျက်ပြီး ကြည့်လိုက်ရင်...
၁။ နေရာအားဖြင့် ရှုပါ (Scale of Space):
စကြဝဠာကြီးထဲမှာ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ဆိုတာ သဲတစ်ပွင့်ထက်တောင် ငယ်ပါတယ်။
အဲဒီ သဲတစ်ပွင့်ပေါ်က "မြန်မာပြည်" ဆိုတာ ဖုန်မှုန့်လေး တစ်မှုန်ပါ။
အဲဒီ ဖုန်မှုန့်ပေါ်က "ရန်ကုန်မြို့"၊ အဲဒီ မြို့ထဲက "ငါ" ဆိုတဲ့ ကောင်...
"ငါ ဘာကောင်မှ မဟုတ်ပါလား။ ငါ့ရဲ့ မာနတွေ၊ ငါ့ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေဟာ အာကာသထဲက မြူမှုန်လေးတွေပါလား"။
ဒီလို မြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ အရေးကြီးတယ်" (Self-importance) ဆိုတဲ့ စိတ်ကြီး လျော့ကျသွားတယ်။ ပြဿနာတွေဟာ သေးငယ်သွားတယ်။
၂။ အချိန်အားဖြင့် ရှုပါ (Scale of Time):
စကြဝဠာကြီးရဲ့ သက်တမ်းဟာ နှစ်ပေါင်း ဘီလီယံချီ (Asankheyya) ကြာပါတယ်။
အဲဒီ အချိန်ကာလကြီးထဲမှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အသက် (၇၀-၈၀) ဆိုတာ မျက်စိတစ်မှိတ်စာ (Blink of an eye) တောင် မရှိပါဘူး။
"ငါ့ရဲ့ ဘဝလေးက လျှပ်စီးတစ်ချက် လက်သလောက်ပဲ ကြာတာပါလား"။
"ဒီခဏလေးအတွင်းမှာ ငါ ဘာကို လုနေမှာလဲ။ ဘာကို မုန်းနေမှာလဲ။ ဘာကို စွဲလမ်းနေမှာလဲ"။
၃။ ဖြစ်နိုင်ခြေအားဖြင့် ရှုပါ (Infinite Possibilities):
Multiverse သီအိုရီအရ တခြား စကြဝဠာတွေမှာ "ငါ" နဲ့တူတဲ့ ပုံရိပ်တွေ၊ သို့မဟုတ် "ငါ" မဟုတ်တဲ့ သက်ရှိတွေ အများကြီး ရှိနိုင်တယ်။
သံသရာ အမြင်နဲ့ ကြည့်ရင်လည်း... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ဟာ အတိတ်ဘဝပေါင်းများစွာ ဒီစကြဝဠာတွေ (၃၁ ဘုံ) ထဲမှာ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးပြီ။
နတ်ဖြစ်ဖူးတယ်၊ ဗြဟ္မာဖြစ်ဖူးတယ်၊ ခွေးဖြစ်ဖူးတယ်၊ ငရဲကျဖူးတယ်။
"ဘယ်ဘဝ၊ ဘယ်စကြဝဠာမှာမှ အမြဲတမ်း နေခွင့် မရပါလား"။
"အနန္တစကြဝဠာမှာ နေရာအနှံ့ ဖြစ်ဖူးပေမယ့်... ဒုက္ခက လွတ်တဲ့နေရာ ဆိုတာ နိဗ္ဗာန်ကလွဲရင် ဘယ်မှာမှ မရှိပါလား"။
ပုရွက်ဆိတ်လေး တစ်ကောင်က သူ့ရဲ့ မြေမှုန်လေး တစ်ခု ပျောက်သွားလို့ ငိုနေတယ် ဆိုပါစို့။ လူတွေက ကြည့်ပြီး ရယ်ကြမှာပေါ့။ "ဒီမြေမှုန်လေးက ဘာမို့လို့လဲ" ဆိုပြီး။
ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "ငါ့ပိုက်ဆံ ပျောက်သွားပြီ၊ ငါ့ရာထူး ပြုတ်သွားပြီ" ဆိုပြီး ငိုနေတာကို... အရိယာသူတော်ကောင်းတွေ၊ သို့မဟုတ် စကြဝဠာအမြင်ရှိသူတွေက ကြည့်ပြီး သနားကြပါလိမ့်မယ်။ "ဒီစကြဝဠာကြီး ပျက်စီးမယ့် နေ့တောင် လာဦးမှာ... ဒီပစ္စည်းလေးတွေ ပျက်တာ ဘာဆန်းလဲ" လို့ မြင်ကြမှာပါ။
ဒါကြောင့် (Verse 202) အရ... ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ အတ္တဘောင်ကို ဖောက်ခွဲပြီး၊ စိတ်ကို အနန္တစကြဝဠာနဲ့အမျှ ကျယ်ပြန့်အောင် ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကျယ်ပြန့်သွားရင် လောဘ ဒေါသတွေဟာ နေရာမရတော့ဘဲ ပျောက်ကွယ်သွားပါလိမ့်မယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက တယ်လီစကုပ်တွေနဲ့ အဝေးကြီးကို လှမ်းကြည့်ပြီး စကြဝဠာသစ်တွေ ရှာနေကြတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကတော့ "ဒီ တစ်လံမျှလောက်သော ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာပဲ လောကလည်း ရှိတယ်၊ လောကဖြစ်ကြောင်းလည်း ရှိတယ်၊ လောကချုပ်ရာလည်း ရှိတယ်" (ရောဟိတဿသုတ်) လို့ ဟောခဲ့တယ်။
အပြင်က စကြဝဠာ ဘယ်လောက်များများ... ကိုယ့်စိတ်ထဲက "အဝိဇ္ဇာ စကြဝဠာ" (Universe of Ignorance) ကို မဖြိုခွဲနိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး သံသရာထဲမှာ လည်နေရဦးမှာပါ။ အပြင်ကို စူးစမ်းတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အတွင်းကို စူးစမ်းတာကမှ လွတ်မြောက်မှုကို ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Multiverse" (စင်ပြိုင်စကြဝဠာ) နဲ့ "အနန္တစကြဝဠာ" တို့ရဲ့ ကျယ်ပြောလှတဲ့ သဘောတရားကို နားလည်ပြီး၊ ကိုယ့်ရဲ့ "အတ္တ" (Ego) ဟာ အာကာသထဲက မြူမှုန်လေးမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘဝမှာ ပြဿနာတွေကြီးမားလွန်းတယ်လို့ ထင်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့ လူတစ်ယောက်ကို ဒီ "စကြဝဠာအမြင်" (Cosmic Perspective) နဲ့ ဘယ်လို ကုစားခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2655) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ကိုယ့်စိတ်က ဖန်တီးထားတဲ့ ပြဿနာကမ္ဘာလေးထဲမှာ ပိတ်မိနေတဲ့ သူတွေအတွက် သင်ခန်းစာပါပဲ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား လူငယ်လေးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက အာကာသသိပ္ပံ (Space Science) ကို ဝါသနာပါတဲ့ ကလေးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ သူ့မှာ ကြီးမားတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု ရှိနေတယ်။ စာမေးပွဲ ကျမှာ ကြောက်တာရယ်၊ မိဘတွေ မျှော်လင့်ချက် မဖြည့်ဆည်းနိုင်မှာ ကြောက်တာရယ်၊ သူ့ကောင်မလေးနဲ့ အဆင်မပြေတာရယ်... ပြဿနာတွေ ပေါင်းပြီး သူ့ခေါင်းပေါ်မှာ ကမ္ဘာကြီး ပြိုကျနေသလို ခံစားနေရတယ်။
သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လျှောက်တယ်။ "ဆရာတော်... တပည့်တော် ခံနိုင်ရည် မရှိတော့ဘူး။ ပြဿနာတွေက ကြီးလွန်းတယ်။ တပည့်တော် ထွက်ပြေးချင်တယ်၊ သေချင်တယ်" လို့ မျက်ရည်တွေနဲ့ ပြောတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 1, Article 1.4) ဖြစ်တဲ့ "သိပ္ပံနည်းကျ တွေးခေါ်မှုဖြင့် ဘဝပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ဝါသနာပါတဲ့ အာကာသပညာနဲ့ပဲ သူ့ကို ပြန်ကုစားပေးခဲ့ရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြတိုက်ခေါင်မိုးပေါ် ခေါ်သွားတယ်။ ညဘက် ကောင်းကင်ကြီးကို မော့ကြည့်ခိုင်းတယ်။
"ဒကာလေး... ဟို ကြယ်တွေကို မြင်လား။ အဲဒီအထဲက ကြယ်တစ်ပွင့်ဟာ တို့နေမင်းကြီးထက် အဆပေါင်း ထောင်ချီ ကြီးတယ်။ အဲဒီ ကြယ်တွေ ရှိနေတဲ့ ဂလက်ဆီကြီးထဲမှာ ကြယ်ပေါင်း ဘီလီယံချီ ရှိတယ်။ အဲဒီ ဂလက်ဆီလို ဂလက်ဆီပေါင်း ဘီလီယံချီပြီး စကြဝဠာကြီးထဲမှာ ရှိနေတယ်။ အခု သိပ္ပံပညာအရဆိုရင် Universe တွေတောင် အများကြီး ရှိနိုင်သေးတယ်" လို့ ပြောလိုက်တယ်။
သူက ခေါင်းညိတ်တယ်။ "မှန်ပါ့... တပည့်တော် သိပါတယ်"။
"အေး... သိရင် စဉ်းစားကြည့်။ ဒီလောက်ကြီးမားတဲ့ အနန္တစကြဝဠာကြီးထဲမှာ... 'ကမ္ဘာ' ဆိုတာ သဲတစ်ပွင့်ပဲ။ အဲဒီ သဲတစ်ပွင့်ပေါ်က မင်းရဲ့ 'စာမေးပွဲကျတာ၊ အသည်းကွဲတာ' ဆိုတဲ့ ပြဿနာလေးတွေက ဘယ်လောက် ကြီးမားသလဲ။ မိုက်ခရိုစကုပ်နဲ့ ကြည့်မှ မြင်ရမယ့် ဘက်တီးရီးယားလေး တစ်ကောင်ရဲ့ ပြဿနာလောက်တောင် ရှိပါ့မလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
အဲဒီမှာ သူ ငြိမ်သွားတယ်။ သူ့ရဲ့ "အတ္တ" (Ego) က သူ့ပြဿနာကို အကြီးကြီး ချဲ့ထားတာကိုး။ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြောတယ်။
"မင်းရဲ့ ပြဿနာက ပြဿနာကြောင့် ကြီးနေတာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့ 'အမြင်' (Perspective) ကျဉ်းမြောင်းနေလို့ ကြီးနေတာ။ ကင်မရာကို Zoom Out လုပ်လိုက်စမ်းပါ။ မင်းရဲ့ ဘဝသက်တမ်း နှစ် (၈၀) ဆိုတာ စကြဝဠာသက်တမ်းနဲ့ ယှဉ်ရင် မျက်စိတစ်မှိတ်စာပဲ။ ဒီအချိန်တိုလေးမှာ ဘာလို့ စိတ်ညစ်ခံနေမလဲ။ ကြယ်တွေကို ကြည့်ပြီး စိတ်ကို ကျယ်ကျယ်ထားလိုက်။ မင်းဟာ ကြယ်မှုန်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ (Made of Star-stuff) သတ္တဝါပဲ။ သေးငယ်တဲ့ ကိစ္စတွေအတွက်နဲ့ ကိုယ့်တန်ဖိုးကို မချလိုက်ပါနဲ့" လို့ အားပေးလိုက်တယ်။
အဲဒီလို "Cosmic Perspective" (စကြဝဠာအမြင်) နဲ့ ယှဉ်ပြလိုက်တော့မှ သူ သက်ပြင်းချနိုင်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ ဆရာတော်... တပည့်တော်က ခွက်ထဲက ရေကို ပင်လယ်ထင်ပြီး ရေနစ်နေတာကိုး" ဆိုပြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ သူ့မျက်နှာမှာ အပြုံးတွေ ပြန်ပေါ်လာတယ်။ နောက်ပိုင်း သူ ပြဿနာကြုံတိုင်း ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ပြီး "ဒါဟာ စကြဝဠာထဲက ဖုန်မှုန့်လေးပါ" ဆိုပြီး ဖြေရှင်းတတ်လာပါတယ်။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "Multiverse" ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ "အနန္တစကြဝဠာ" ပဲ ဖြစ်ဖြစ်... ဒီအသိဉာဏ်တွေဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ကို နှိမ့်ချတတ်အောင် (Humble)၊ သည်းခံတတ်အောင် (Patient) သင်ပေးနေတာပါ။ ကိုယ်ဟာ အရာရာ မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝတရားကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်း သေးသေးလေး တစ်ခုပါပဲ။ အဲဒီ အသိဝင်သွားရင် "ငါ့ကို ဘာလို့ ဒီလိုလုပ်တာလဲ" ဆိုတဲ့ ဒေါသတွေ၊ "ငါ့ဟာ" ဆိုတဲ့ လောဘတွေ အလိုလို အေးငြိမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "စင်ပြိုင်စကြဝဠာနှင့် အနန္တလောကဓာတ်" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
မရေမတွက်နိုင်သော စကြဝဠာတို့၌ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ကျင်လည်နေရခြင်း၊ ဘယ်ဘဝ ဘယ်ကမ္ဘာရောက်ရောက် အိုနာသေဘေးမှ မလွတ်ကင်းခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ သံသရာခရီးရှည်ကြီးကို လည်ပတ်စေသော၊ ဘဝအသစ် ကမ္ဘာအသစ်များကို တောင့်တဖန်တီးနေသော တဏှာသမုဒယသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာအစွဲများ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ဇာတိခရီး ကုန်ဆုံးရာ၊ စကြဝဠာအပေါင်းတို့၏ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ လွတ်မြောက်မှုကို ရရှိဖို့အတွက် အတ္တကို ပယ်သတ်သော အနတ္တဉာဏ်၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ မဂ္ဂင်တရားများကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ကျဉ်းမြောင်းသော အတ္တမာနစိတ်များကို စွန့်ပယ်နိုင်ကြပါစေ၊ အနန္တစကြဝဠာကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သော ဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ဘဝခပ်သိမ်း၊ ကမ္ဘာခပ်သိမ်းတို့မှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
