Day: 358 | သာသနာနှစ် ၂၅၆၇၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅၊ ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | အဆုံးမဲ့ (Infinity) နှင့် အနန္တသဘောတရား | ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန်၊ အနန္တ | Infinity Concept
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၁၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... အစကိုလည်း မမြင်နိုင်၊ အဆုံးကိုလည်း မတွေ့နိုင်သော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြပြီးလျှင်၊ အဆုံးမဲ့သော ဂုဏ်တော်အနန္တတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်ကို မှီခိုအားထား၍ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေရဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ တွေးခေါ်လို့ မမီနိုင်တဲ့၊ သင်္ချာပညာနဲ့ တွက်ချက်လို့ မဆုံးနိုင်တဲ့ "အဆုံးမဲ့" (Infinity) သဘောတရားအကြောင်းနဲ့၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂပါဠိတော်မှာ လာရှိတဲ့ "အနန္တလေးပါး" (The Four Infinites) အကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့်၊ အသေးစိတ် ဟောကြားသွားပါမယ်။ ဒီတရားတော်ဟာ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံမိစေမယ့် တရားဖြစ်သလို၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ ဉာဏ်တော်အနန္တကို ကြည်ညိုပြီး "သာဓု" ခေါ်စရာတွေ အများကြီး ပါဝင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လူသားတွေဟာ "ကန့်သတ်ချက်" (Limit) တွေနဲ့ နေသားကျနေကြတယ်။ အိမ်ဆိုရင် ခြံစည်းရိုး ရှိတယ်။ မြို့ဆိုရင် နယ်နိမိတ် ရှိတယ်။ ဘဝဆိုရင် သက်တမ်း ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝတရားကြီးရဲ့ အနှစ်သာရကတော့ "စည်း" မရှိပါဘူး။ အဆုံးမရှိပါဘူး။ အဲဒီ "အဆုံးမဲ့" သဘောကို နားလည်လိုက်ရင်... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ "အတ္တ" စိတ်ကလေး ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ ကြီးမားကျယ်ပြန့်တဲ့ ဓမ္မသဘောကို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။
ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ အခန်းလေးထဲကနေ၊ အကန့်အသတ်ရှိတဲ့ ဘောင်တွေထဲကနေ ဆွဲထုတ်ပြီး... အဆုံးမရှိတဲ့ လွတ်လပ်မှုဆီကို ရောက်သွားအောင် "အာကာသ ကသိုဏ်း" (Space Meditation) နဲ့ "အနန္တကို အာရုံပြုခြင်း" အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။
ပထမဆုံး... ယောဂီတို့ ထိုင်နေတဲ့ အခန်းရဲ့ နံရံတွေကို စိတ်အာရုံနဲ့ ဖျောက်ဖျက်လိုက်ပါ။
ကိုယ့်အိမ်ရဲ့ ခြံစည်းရိုးတွေကို ဖျောက်လိုက်ပါ။
ကိုယ့်မြို့ရဲ့ နယ်နိမိတ်တွေကို ဖျောက်လိုက်ပါ။
အပေါ်ကို မော့ကြည့်လိုက်ပါ။ မိုးကောင်းကင်ကြီးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
"ကောင်းကင်မှာ အမိုး မရှိဘူး... အဆုံး မရှိဘူး"။
"သွားလေရာ ခရီးဆုံးဆိုတာ မရှိဘူး"။
အခု... ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေးကို အဲဒီ အဆုံးမဲ့ ကောင်းကင်ကြီးနဲ့ တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားအောင် ဖြန့်ကျက်လိုက်ပါ။
"ငါ့စိတ်သည် အာကာသကဲ့သို့ အဆုံးမရှိ ကျယ်ပြော၏"။
"အတားအဆီး မရှိ... အကန့်အသတ် မရှိ"။
ပြီးရင်... အဲဒီ အဆုံးမဲ့ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးထဲမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ မေတ္တာတော်ကြီး လွှမ်းခြုံထားတယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
"ဘုရားရှင်ရဲ့ မေတ္တာတော်သည် အနန္တ... ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်သည် အနန္တ"။
အဲဒီ အနန္တသဘောကို အာရုံပြုပြီး... ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ဒေါသ၊ လောဘတွေကို လွှတ်ချလိုက်ပါ။ စိတ်ကို အဆုံးမဲ့ (Infinity) ထဲမှာ ခဏလောက် နားနေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး ကျယ်ပြန့်သွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် သင်္ချာနဲ့ သိပ္ပံပညာရဲ့ "Infinity Concept" (အဆုံးမဲ့ သဘောတရား) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။
သင်္ချာပညာမှာ "Infinity" ကို "$\infty$" (Lemniscate) သင်္ကေတနဲ့ ပြပါတယ်။ ၈ ဂဏန်းကို လှဲထားတဲ့ ပုံစံပေါ့။ အစလည်း ရှာမရ၊ အဆုံးလည်း ရှာမရ၊ လှည့်ပတ်နေတဲ့ သဘောကို ပြတာပါ။
သင်္ချာပညာရှင်ကြီးတွေက ဂဏန်းတွေကို ရေတွက်တဲ့အခါ... ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅... ဘယ်လောက်ထိ ရေတွက်လို့ ရမလဲ။
သန်း၊ ကုဋေ၊ သင်္ချေ... ဆက်ရေသွား။ ဘယ်တော့မှ မဆုံးပါဘူး။ ဂဏန်းတစ်ခု ဆုံးသွားပြီ ထင်ရင် အဲဒီဂဏန်းကို "၁" ပေါင်းလိုက်၊ နောက်ထပ် ဂဏန်းတစ်ခု ထွက်လာတာပါပဲ။ ဒါကို "Countable Infinity" (ရေတွက်၍ ရသော အဆုံးမဲ့) လို့ ခေါ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ပိုပြီး ထူးဆန်းတာက စကြဝဠာ (Universe) ပါပဲ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက စကြဝဠာကြီးဟာ "Expanding Universe" (ပြန့်ကားနေသော စကြဝဠာ) ဖြစ်တယ်လို့ တွေ့ရှိထားတယ်။ အလင်းအမြန်နှုန်းနဲ့ သွားရင်တောင် စကြဝဠာရဲ့ အဆုံးကို ရောက်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ "အာကာသ" (Space) ကိုယ်တိုင်က ဆန့်ထွက်နေလို့ပါပဲ။
တွင်းနက် (Black Hole) တစ်ခုရဲ့ အလယ်ဗဟိုမှာ "Singularity" ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒီနေရာမှာ သိပ်သည်းဆ (Density) က "Infinite" (အဆုံးမဲ့) ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီနေရာ ရောက်ရင် ရူပဗေဒ နိယာမတွေ အကုန် ပျက်စီးသွားတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေတောင် ခေါင်းစားရတဲ့ နေရာပေါ့။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအတွက် ဂုဏ်ယူစရာ ကောင်းတာက... ခေတ်သစ်သိပ္ပံက အခုမှ ခေါင်းစားနေတဲ့ "Infinity" သဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၅၀၀ ကတည်းက "အနန္တ" (Ananta) ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ အတိအကျ ဟောကြားခဲ့တာပါပဲ။
ပါဠိတော်မှာ "အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော" - ရဟန်းတို့... ဤသံသရာသည် အစကို မတွေ့နိုင်၊ အဆုံးကို မမြင်နိုင် (Anamatagga) လို့ ဟောခဲ့တယ်။ သံသရာဆိုတာ စက်ဝိုင်းတစ်ခုလို လည်ပတ်နေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် "ဒီနေရာက စတယ်" လို့ ထောက်ပြလို့ မရပါဘူး။ အဝိဇ္ဇာ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အဆုံးသတ် ဆိုတာလည်း မရှိနိုင်ပါဘူး။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာနဲ့ သင်္ချာပညာရပ်တွေမှာ "Infinity" (အဆုံးမဲ့) ဆိုတာ အစရှာမရ၊ အဆုံးရှာမရ၊ ရေတွက်လို့ မကုန်နိုင်တဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ကြောင်း၊ စကြဝဠာကြီး ကိုယ်တိုင်ကလည်း အနန္တသဘောဆောင်နေကြောင်းတွေကို သိပ္ပံနည်းကျ သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။
အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကြီးနဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "အနန္တ ၄ ပါး" (The Four Infinites) အကြောင်းကို ဒီခေတ်သစ်သိပ္ပံအမြင်နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး နက်နက်နဲနဲ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်ဟာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ တယ်လီစကုပ်တွေ၊ ကွန်ပျူတာတွေထက် ဘယ်လောက် ပိုပြီး ကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းသလဲ ဆိုတာကို ဒီနေရာမှာ ပေါ်လွင်ထင်ရှားစွာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
စာပေကျမ်းဂန်တွေမှာ "အနန္တ" (Ananta) လို့ ခေါ်ဆိုအပ်တဲ့ အရာ ၄ မျိုး ရှိကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။
၁။ အာကာသ အနန္တ (Infinite Space)
၂။ စကြဝဠာ အနန္တ (Infinite Universes)
၃။ သတ္တဝါ အနန္တ (Infinite Beings)
၄။ ဘုရားဉာဏ်တော် အနန္တ (Infinite Buddha Wisdom)
ကဲ... တစ်ခုချင်းစီကို သိပ္ပံပညာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ကြည်ညိုကြည့်ရအောင်။
၁။ အာကာသ အနန္တ (Infinite Space)
ဘုရားရှင်က "အာကာသော အနန္တော" လို့ ဟောတော်မူတယ်။ အာကာသ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးဟာ အဆုံးမရှိဘူး တဲ့။ ရှေးခေတ် ဥရောပသားတွေက ကောင်းကင်ကို အမိုးခုံးကြီးလို့ ထင်နေချိန်မှာ ဘုရားရှင်က အာကာသဟာ အတိုင်းအဆ မရှိဘူးလို့ ဟောခဲ့တာပါ။
ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာမှာလည်း စကြဝဠာဟာ "Expanding Universe" (ပြန့်ကားနေသော စကြဝဠာ) ဖြစ်လို့ အဆုံးသတ် နယ်နိမိတ် (Boundary) ဆိုတာ မရှိဘူးလို့ လက်ခံထားကြတယ်။ အလင်းနှစ် သန်းပေါင်းများစွာ ခရီးသွားရင်လည်း နောက်ထပ် ဟင်းလင်းပြင်၊ နောက်ထပ် ဟင်းလင်းပြင်တွေပဲ တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "Space" ဆိုတာ ဒြပ်ထု မဟုတ်တဲ့အတွက် သူ့ကို တိုင်းတာလို့ မရနိုင်ပါဘူး။
၂။ စကြဝဠာ အနန္တ (Infinite Universes)
ဒီအချက်က ပိုပြီး အံ့သြစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "စက္ကဝါဠာ အနန္တာ" (စကြဝဠာတို့သည် အဆုံးမရှိကုန်) လို့ ဟောတယ်။
အရှင်အနုရုဒ္ဓါ မထေရ်မြတ်ကြီးက ဒိဗ္ဗစက္ခု (နတ်မျက်စိ) နဲ့ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ... စကြဝဠာပေါင်း မြောက်မြားစွာဟာ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းက သဲပွင့်တွေလို၊ နေရောင်ခြည်ထဲက မြူမှုန်တွေလို (Like dust motes in sunbeam) များပြားလွန်းလို့ ရေတွက်လို့ မကုန်နိုင်ဘူးလို့ မိန့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေ့ခေတ် ဟာဘယ်လ် တယ်လီစကုပ် (Hubble Telescope) နဲ့ ဂျိမ်းစ်ဝက်ဘ် တယ်လီစကုပ် (James Webb Telescope) တွေက ရိုက်ပြနေတဲ့ ပုံတွေကို ကြည့်ပါ။ ကောင်းကင်ရဲ့ သေးငယ်တဲ့ အကွက်လေး တစ်ကွက်မှာတင် ဂလက်ဆီပေါင်း ထောင်ချီပြီး ရှိနေတာ။ တစ်စကြဝဠာတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ "Multiverse" လို့ ခေါ်ရမယ့် အနန္တ စကြဝဠာကြီးပါပဲ။
၃။ သတ္တဝါ အနန္တ (Infinite Beings)
"သတ္တာ အနန္တာ" - သတ္တဝါတို့သည် အဆုံးမရှိကုန်။
ဒါကိုလည်း သိပ္ပံနည်းနဲ့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာတင် လူဦးရေ (၈) ဘီလီယံ ရှိတယ်။ တိရစ္ဆာန်တွေ၊ ပိုးမွှားတွေ၊ ရေအောက် သတ္တဝါတွေ၊ မိုက်ခရိုစကုပ်နဲ့ ကြည့်မှ မြင်ရတဲ့ ပိုးမွှားလေးတွေ... ဘယ်လောက်များမလဲ။ ဒါ ကမ္ဘာတစ်ခုတည်း ရှိသေးတယ်။
အနန္တစကြဝဠာမှာ ရှိတဲ့ ဂြိုဟ်ပေါင်းများစွာ၊ ၃၁ ဘုံ နယ်ပယ်ပေါင်းများစွာမှာ ရှိနေမယ့် သတ္တဝါတွေရဲ့ အရေအတွက်ကတော့ "Infinity" (အဆုံးမဲ့) ပါပဲ။
သံသရာ (Samsara) ဆိုတာလည်း အနန္တပါပဲ။ "အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော" - သံသရာ၏ အစကို မတွေ့နိုင်။ သတ္တဝါတစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဘဝပေါင်းဟာလည်း ရေတွက်လို့ မကုန်နိုင်ပါဘူး။
၄။ ဉာဏ်တော် အနန္တ (Infinite Wisdom)
ဒါကတော့ အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။ "ဗုဒ္ဓဉာဏံ အနန္တံ" - မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်သည် အဆုံးမရှိ။
အပေါ်က ပြောခဲ့တဲ့ အာကာသ၊ စကြဝဠာ၊ သတ္တဝါ ဆိုတဲ့ "အနန္တ (၃) ပါး" ကို သိနိုင်စွမ်း ရှိတာ ဘယ်သူလဲ။ ဘုရားရှင်ရဲ့ "သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်" (Omniscience) တစ်ခုတည်းသာ ရှိပါတယ်။
ကွန်ပျူတာတွေ ဘယ်လောက် ကောင်းကောင်း Infinity ကို တွက်ရင် Error တက်သွားတယ်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်ကတော့ အဲဒီ အနန္တ သုံးပါးလုံးကို လက်ဖဝါးပေါ် တင်ထားတဲ့ ဆီးဖြူသီးလေးလို (Amalak) ထင်ထင်ရှားရှား သိမြင်တော်မူပါတယ်။
"သိစရာ (ဉေယျဓံ) က အိုင်းမကုန်၊ သိနိုင်တဲ့ ဉာဏ် (ဉာဏ်တော်) ကလည်း နှိုင်းမကုန်" ပါပဲ။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ငါ" ဆိုတဲ့ အတ္တမာန ကို ဖြိုခွင်းပြီး၊ အဆုံးမဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုကာ ဘယ်လို ကုသိုလ်ယူမလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က "ငါ့ပညာက အတော်ဆုံးပဲ၊ ငါ့ဥစ္စာက အများဆုံးပဲ" ဆိုပြီး မာနတက်နေတယ် ဆိုပါစို့။
ဒါဟာ "အနန္တ" (Infinity) ကို မမြင်ဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ "အကန့်အသတ်" (Limit) လေးကို အဟုတ်ထင်နေတာပါ။
ရေကွက်ကလေးထဲက ငါးလိမ်ဖယ် လေးက "ငါ့အိုင်က ပင်လယ်ထက် ကျယ်တယ်" လို့ ထင်နေသလိုပါပဲ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ် (သို့မဟုတ်) အနန္တမျက်လုံး နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
၁။ သံသရာ အနန္တကို ရှုပါ (Observe Infinite Samsara):
"ငါ အခု ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ စည်းစိမ်တွေဟာ... အနန္တသံသရာမှာ ငါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဘဝတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ရေတစ်စက်လောက်တောင် မရှိပါလား"။
"ငါ ကျခဲ့ဖူးတဲ့ မျက်ရည်တွေက သမုဒ္ဒရာ လေးစင်းထက် ပိုများတယ်။ သောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ မိခင်နို့ရည်တွေက သမုဒ္ဒရာထက် ပိုများတယ်"။
"ဒီလောက် အဆုံးမရှိ လည်ခဲ့ရတဲ့ သံသရာကြီးကို ငါ မငြီးငွေ့သေးဘူးလား"။
ဒီလို တွေးလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက်... လောကီအာရုံတွေအပေါ် တွယ်တာတဲ့ "တဏှာ" ဟာ အရသာ ပျက်သွားတယ်။ (Disenchantment).
၂။ အဝိဇ္ဇာ စက်ဝန်းကို ဖြတ်ပါ (Break the Loop):
သင်္ချာမှာ Infinity Loop (∞) ဆိုတာ လှည့်နေတာ။ အစက ပြန်ပြန် စနေတာ။
သံသရာ ဆိုတာလည်း "အဝိဇ္ဇာ - သင်္ခါရ - ဝိညာဉ် - နာမ်ရုပ်..." ဆိုပြီး (၁၂) ချက် စက်ဝိုင်းကြီး လည်နေတာ။
(Verse 202) အရ... ဒီစက်ဝိုင်းကြီးကို ဖြတ်တောက်ချင်ရင် "တဏှာ" ဆိုတဲ့ ကွင်းဆက် (Link) ကို ဖြတ်မှ ရမယ်။
"ငါ နောက်ထပ် မဖြစ်ချင်တော့ဘူး။ အဆုံးသတ် (The End) ကို လိုချင်ပြီ" ဆိုတဲ့ နိဗ္ဗာန်စိတ်ကို မွေးပါ။ နိဗ္ဗာန် ဆိုတာ "အဆုံးမဲ့" (Deathless) ဖြစ်ပေမယ့်၊ သံသရာ လည်ခြင်းရဲ့ "နိဂုံး" (Cessation) ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ စိတ်ကို အနန္တအာရုံ (Infinite Object) ၌ နှစ်မြှုပ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် သမာဓိစွမ်းအားကို မြှင့်တင်ပေးတဲ့ နည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။
(ဦးပဉ္ဇင်းမှ ဦးဆောင်၍ တိုင်ပေးပါမည်။ လိုက်ပါ ရွတ်ဆို ပွားများကြပါကုန်။)
"အရဟတော - ၁၅၀၀ သော ကိလေသာတို့ကို ဝေးစွာ စွန့်ပယ်တော်မူပေထသော၊
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ - အနန္တသော စကြဝဠာ၊ အနန္တသော သတ္တဝါ၊ အနန္တသော ဉေယျဓံ တရားပုံတို့ကို ဆရာမရှိဘဲ ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူပေထသော၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏...
(၁) အနန္တ ဂုဏော - ဂုဏ်တော်တို့သည် အဆုံးမရှိပါတကား။ (သာဓု... သာဓု... သာဓု)။
(၂) အနန္တ ဉာဏော - ဉာဏ်တော်တို့သည် အဆုံးမရှိပါတကား။ (သာဓု... သာဓု... သာဓု)။
(၃) အနန္တ တေဇော - တန်ခိုးတော်တို့သည် အဆုံးမရှိပါတကား။ (သာဓု... သာဓု... သာဓု)။
(၄) အနန္တ ဂေါစရော - အာရုံတော်တို့သည် အဆုံးမရှိပါတကား။ (သာဓု... သာဓု... သာဓု)။"
အဲဒီလို ဘုရားရှင်ရဲ့ အနန္တဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုလိုက်တဲ့အခါ... မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ဟာ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာန ဘောင်တွေထဲကနေ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ကျယ်ဝန်းလှတဲ့ ဓမ္မအာကာသကြီးထဲမှာ လွတ်လပ်ပေါ့ပါးစွာ ပျံဝဲသွားသလို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ "ဗုဒ္ဓါနုဿတိ" (Recollection of the Buddha) က ပေးတဲ့ "Infinity Experience" (အဆုံးမဲ့ ခံစားမှု) ပါပဲ။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ သင်္ချာမှာ ဂဏန်းတစ်ခုကို "Infinity" (အနန္တ) နဲ့ စားလိုက်ရင် အဖြေက "Zero" (သုည) ရပါတယ်။
($\frac{1}{\infty} \approx 0$)
ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ကြီးမားလှပါတယ် ဆိုတဲ့ ပြဿနာတွေ၊ ဒုက္ခတွေကို... ဘုရားရှင်ရဲ့ "အနန္တဉာဏ်တော်၊ အနန္တမေတ္တာတော်" ကြီးနဲ့ စားလိုက်စမ်းပါ။ နှိုင်းယှဉ်လိုက်စမ်းပါ။
အဲဒီ ပြဿနာတွေဟာ ချက်ချင်းဆိုသလို "သုည" (မပြောပလောက်သော အရာများ) ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုခြင်းဟာ ပြဿနာတွေကို ချုံ့ပစ်လိုက်တဲ့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Infinity" (အဆုံးမဲ့) သဘောတရားနဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ "အနန္တ ၄ ပါး" အကြောင်းကို နားလည်သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အထူးသဖြင့် ဘုရားရှင်ရဲ့ အနန္တဉာဏ်တော်ကို အာရုံပြုပြီး သာဓုခေါ်ဆို ကုသိုလ်ယူခြင်းဖြင့် စိတ်ရဲ့ ကျယ်ပြန့်မှုကို ရရှိခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘဝသံသရာရဲ့ အဆုံးမဲ့ ခရီးရှည်ကြီးကို ကြောက်ရွံ့ပြီး လွတ်မြောက်လမ်း ရှာဖွေခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ရဲ့ အကြောင်းကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2658) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ သင်္ချာပညာရှင် (Mathematician) တစ်ယောက် ဓမ္မလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်လာတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်ပါပဲ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို နိုင်ငံခြား တက္ကသိုလ်တစ်ခုက သင်္ချာပါမောက္ခ ဒေါက်တာတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက "Infinity Theory" (အဆုံးမဲ့ သီအိုရီ) တွေကို တသက်လုံး လေ့လာခဲ့တဲ့သူပေါ့။ ဂဏန်းတွေ၊ ညီမျှခြင်းတွေနဲ့ အလုပ်ရှုပ်နေခဲ့သူ။ ဒါပေမဲ့ သူ့မှာ မဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ ပုစ္ဆာတစ်ခု ရှိနေတယ်။
သူက ဦးပဉ္ဇင်းနဲ့ စကားပြောရင်း ဖွင့်ဟတယ်။
"ဆရာတော်... ကျွန်တော် Infinity ကို သင်္ချာနည်းနဲ့ နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ညဘက် အိပ်ရာဝင်တိုင်း ကြောက်စိတ် ဝင်မိတယ်။ 'ဒီ စကြဝဠာကြီးက တကယ်ပဲ အဆုံးမရှိဘူးလား။ ငါ သေပြီးရင်ရော ဒီ အဆုံးမဲ့ကြီးထဲမှာ ဘယ်ရောက်သွားမလဲ။ ငါ့ရဲ့ ဖြစ်တည်မှု (Existence) က ဒီအနန္တကြီးထဲမှာ အဓိပ္ပာယ်မဲ့ ပျောက်ဆုံးသွားမှာလား' ဆိုပြီး Existential Dread (ဖြစ်တည်မှုဆိုင်ရာ ကြောက်ရွံ့ခြင်း) ခံစားရတယ်" တဲ့။
သူက "Infinity" ကို "Abyss" (နက်ရှိုင်းသော ချောက်ကမ်းပါး) ကြီးတစ်ခုလို မြင်ပြီး ကြောက်နေတာ။ သူ့ရဲ့ သင်္ချာပညာက သူ့စိတ်ကို ငြိမ်းချမ်းမှု မပေးနိုင်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 1, Article 1.1) ဖြစ်တဲ့ "ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဗဟုသုတကို ဓမ္မဖြင့် ဖြည့်စွက်၍ လမ်းပြခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ကို ကူညီခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ ပြန်မေးတယ်။
"ဒေါက်တာ... ခင်ဗျား သင်္ချာမှာ Infinity Symbol ($\infty$) ကို ကြည့်ဖူးတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒီ မျဉ်းကြောင်းလေးက လှည့်ပတ်ပြီး မဆုံးနိုင်ဘူး။ အဲဒါက 'သံသရာ' (Samsara) နဲ့ တူတယ်။ ခင်ဗျား ကြောက်တာ မဆန်းဘူး။ သံသရာထဲမှာ နေရင် မောပန်းစရာ ကောင်းတယ်"။
"ဒါပေမဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ နောက်ထပ် Infinity တစ်မျိုး ရှိသေးတယ်။ အဲဒါက 'နိဗ္ဗာန်' (Nibbana) ပဲ။ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ 'Asankhata' (မပြုပြင်အပ်သော ဓာတ်) ဖြစ်လို့ အစ အဆုံး မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူက လည်ပတ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ 'ငြိမ်သက်နေတာ' (Stillness)။ ခင်ဗျား လိုချင်တာ အဲဒီ ငြိမ်သက်ခြင်း Infinity မဟုတ်လား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို လက်တွေ့ကျင့်စဉ် (Verse 202) နဲ့ တွဲပြီး ရှင်းပြတယ်။
"ခင်ဗျားရဲ့ သင်္ချာပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်းချင်ရင်... 'ငါ' (Self) ဆိုတဲ့ ကိန်းသေ (Constant) ကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါ။ ညီမျှခြင်းထဲမှာ 'ငါ' ပါနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အဖြေက ရှုပ်ထွေးနေမှာပဲ။
'ငါ' မရှိဘူး... 'သဘာဝတရား' (Nature) သက်သက်ပဲ ရှိတယ် လို့ မြင်လိုက်တာနဲ့... အဲဒီ အဆုံးမဲ့ စကြဝဠာကြီးဟာ ကြောက်စရာ ချောက်ကမ်းပါး မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ခင်ဗျား နားခိုရာ အိမ်ကြီး (Home) ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။
ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော် အနန္တကို ယုံကြည်လိုက်ပါ။ အဲဒီ ဉာဏ်တော်က ခင်ဗျားကို ဒီ သံသရာစက်ဝိုင်း (Loop) ထဲကနေ ဆွဲထုတ်ပေးနိုင်ပါတယ်" လို့ အားပေးလိုက်တယ်။
အဲဒီ ပါမောက္ခကြီးဟာ မျက်လုံးတွေ အရောင်တောက်လာတယ်။ "Oh! The Infinity of Peace versus The Infinity of Chaos" (ငြိမ်းချမ်းခြင်း အနန္တ နှင့် ရှုပ်ထွေးခြင်း အနန္တ) ဆိုပြီး သူ သဘောပေါက်သွားတယ်။ သင်္ချာသဘောနဲ့ ဓမ္မသဘော နှိုင်းယှဉ်ပြီး နားလည်သွားတော့ သူ့ရဲ့ ကြောက်စိတ်တွေ ပျောက်သွားတယ်။ အခုဆိုရင် သူဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို လေ့လာပြီး တရားထိုင်တဲ့ သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက် ဖြစ်နေပါပြီ။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "အနန္တ" ဆိုတာ ဉာဏ်မမီရင် ကြောက်စရာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ လမ်းညွှန်မှုနဲ့ဆိုရင် အဲဒါဟာ လွတ်မြောက်ရာ နယ်ပယ်ကြီး ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ဟာ သေးငယ်တဲ့ အတ္တအိမ်လေးထဲမှာ ပိတ်လှောင်မနေသင့်ပါဘူး။ ဘုရားရှင် ဖွင့်ပြတော်မူတဲ့ "အနန္တ ဓမ္မလမ်းကြောင်း" ကြီးအတိုင်း လျှောက်လှမ်းပြီး၊ အဆုံးမဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရှာဖွေသင့်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အဆုံးမဲ့ - Infinity Concept နှင့် အနန္တလေးပါး" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
အစမထင် အဆုံးမမြင်နိုင်သော သံသရာဝဋ်အတွင်း၌ မရပ်မနား ကျင်လည်ရခြင်း၊ အိုနာသေဘေးတို့ဖြင့် အဖန်ဖန် နှိပ်စက်ခံရခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ အဆုံးမဲ့ သံသရာကို လည်ပတ်စေသော၊ ဘဝအသစ်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်တီးနေသော တဏှာအဝိဇ္ဇာ စက်ယန္တရားသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာစက်ဝန်း ပြတ်တောက်ပြီး၊ သံသရာအဆုံးသတ်ရာ၊ အနန္တငြိမ်းချမ်းမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်သော နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ အနန္တသုခကို ရရှိဖို့အတွက် ဘုရားဂုဏ်ကို အာရုံပြုခြင်း၊ အနတ္တကို ရှုမြင်ခြင်း၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အနန္တသံသရာဘေးမှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အနန္တဂုဏ်တော်ကျေးဇူးတော်တို့ကို ယုံကြည်မြတ်နိုးစွာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ဝဋ်ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော အမတနိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
