ငွေက ဒစ်ဂျစ်တယ်၊ စေတနာက အစစ် — မွေးနေ့ဝတ္ထုငွေအလှူမှ ပစ္စယသတ္တိ၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးနှင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိအလုပ်ပေး

 

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက်

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့

ငွေက ဒစ်ဂျစ်တယ်၊ စေတနာက အစစ် — မွေးနေ့ဝတ္ထုငွေအလှူမှ ပစ္စယသတ္တိ၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးနှင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိအလုပ်ပေး

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော၊ သစ္စာလေးပါးတရားမြတ်ကို ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်မြတ်များနှင့်တကွ မွေတော် ဓာတ်တော်မြတ်ကြီးများအား တပည့်တော်သည် ရိုသေစွာ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်မြတ်များကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ပင့်ဆောင်ကိုင်တွယ်၍ ကြည်ညိုသဒ္ဓါ ထက်သန်သော စိတ်ထားဖြင့် ရိုသေစွာ ပူဇော်ပါ၏။ အလေးအမြတ်ထား၍ ရှိခိုးပါ၏။

တပည့်တော်သည် အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီဖြင့် ရရှိပင့်ဆောင်ခဲ့ပြီး စောင့်ရှောက်ကာ ကောင်းစွာ ကိန်းဝပ်တည်ထားလျက်ရှိသော ဤစွယ်တော်မြတ်များကို သဒ္ဓါတရား၊ ကြည်ညိုခြင်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ပါ၏။

ဤမွေတော် ဓာတ်တော်မြတ်တို့သည် 'ဆွာဂတ (Hswagata)' မည်သော ဤကျောင်းတော် (ပြတိုက်တော်) ၌ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူကြပါပေ၏။

ထိုစွယ်တော် ဓာတ်တော်မြတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်း၊ ပြုစုပူဇော်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်အဝဝကို "သိရိဒန္တမဟာပါလက (Siridantamahapalaka)" မည်သော တပည့်တော် ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သည် ရိုသေလေးမြတ်စွာ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။

လောကဓာတ်အပေါင်းတို့၌ မည်သည့်အရပ်မျက်နှာမဆို ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးတေဇာတော်ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပလျက်ရှိပေ၏။ ထိုကဲ့သို့ ကြီးမားလှသော အာနုဘော်တော်ဖြင့် ဤဓာတ်တော်မွေတော်မြတ်တို့သည် ကောင်းစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်အပ်ပြီး ဖြစ်ပါပေ၏။

ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့၏ တန်ခိုးတေဇာတော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မိဘနှင့် ဆရာသမားတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။ ဘေးအန္တရာယ်ခပ်သိမ်းမှ ကင်းလွတ်ကြပါစေ။ စိုးရိမ်သောက အပူဇော်အပေါင်းမှလည်း ကူးမြောက်လွန်မြောက်နိုင်ကြပါစေသတည်း။

ဒကာ ဒကာမတို့ရေ… ဒီနေ့တရားရဲ့ အစကို စာအုပ်ထဲက အကြောင်းတစ်ခုနဲ့ မစဘဲ၊ ဒီနေ့ပို့လာတဲ့ အလှူမှတ်တမ်းလေးတစ်ခုနဲ့ စလိုက်ချင်ပါတယ်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေလွှဲစနစ်ကနေ မွေးနေ့အတွက် ၅၀,၀၀၀ ကျပ် လှူဒါန်းထားကြောင်း အီး-ရစီပေါ်မှာ တွေ့ရတယ်။ အလှူရှင်ကလည်း မွေးနေ့အတွက် လက်ဆောင်အလှူလို့ မှတ်ချက်ရေးထားတယ်။ ဒီမှတ်တမ်းကို ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ “ငွေလွှဲစာရင်း” အဖြစ်ပဲ မကြည့်ဘဲ “စိတ်တစ်ခုက ဘယ်လိုအကြောင်းအခြေအနေတွေနဲ့ ကုသိုလ်ဘက်ကို ရွေ့သွားသလဲ” ဆိုတဲ့ ဓမ္မမေးခွန်းအဖြစ် ကြည့်ကြရအောင်။ 

တစ်ချိန်က အလှူဆိုရင် လက်ထဲက ပစ္စည်းကို လက်နဲ့ယူပြီး ကိုယ်တိုင်ပေးရတယ်။ ဒီနေ့တော့ ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ နံပါတ်ထည့်တယ်၊ ပမာဏရွေးတယ်၊ အတည်ပြုတယ်၊ စာရင်းတစ်ဖက်မှာ လျော့သွားတယ်၊ တစ်ဖက်မှာ တိုးသွားတယ်။ လက်နှစ်ဖက် မဆုံဘူး။ ငွေစက္ကူ မမြင်ရဘူး။ ဒါပေမယ့် “ပေးလိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိနေတယ်။ အဲဒီတော့ မေးစရာရှိတယ်—ကုသိုလ်ဆိုတာ လက်နဲ့ကိုင်ရမှ ဖြစ်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်၊ အပြုအမူ၊ အကြောင်းအခြေအနေတို့ ဆုံရာမှာ ဖြစ်တာလား။

ဒီမေးခွန်းက ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်အတွက်သာ မဟုတ်ဘူး။ ဗုဒ္ဓတရားရဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုနဲ့ ဆိုင်တယ်။ ကံအကြောင်းကို ဟောတဲ့အခါ “စေတနာ” ကို အဓိကထားတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ ၆.၆၃ မှာ ကံကို စေတနာနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ စေတနာပြု၍ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် ကံပြုတယ်လို့ ဟောထားတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဖုန်းက ကုသိုလ်လုပ်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ ဘဏ်စနစ်က ကုသိုလ်လုပ်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ QR သင်္ကေတ က ကုသိုလ်လုပ်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီကိရိယာတွေကို သုံးပြီး ပေးချင်တဲ့စေတနာ၊ မျှဝေချင်တဲ့စေတနာ၊ ရိုသေကြည်ညိုတဲ့စေတနာနဲ့ လုပ်တဲ့ အပြုအမူဘက်က ကံအဓိပ္ပာယ်ရှိလာတာပါ။ 

ဒါပေမယ့် ဒီနေရာမှာ နောက်တစ်ချက်လည်း မမေ့ရဘူး။ “စေတနာကောင်းရင် ဘာလုပ်လုပ်ကောင်းတယ်” လို့ မဆိုလိုဘူး။ ဗုဒ္ဓတရားမှာ စေတနာနဲ့အတူ အပြုအမူရဲ့ မှန်ကန်မှု၊ နည်းလမ်းရဲ့ လျော်ကန်မှု၊ လက်ခံသူဘက်က စည်းကမ်း၊ ကိုယ့်ဘက်က မျှော်လင့်ချက်နဲ့ အယူအမြင်တို့ကိုလည်း သတိထားရတယ်။ ဒါကြောင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အလှူကို ဓမ္မနဲ့ကြည့်မယ်ဆိုရင် “လွှဲပြီးပြီ” ဆိုတာနဲ့ အလုပ်မပြီးသေးဘူး။ “ဘယ်စိတ်နဲ့ လွှဲခဲ့လဲ၊ ဘယ်သို့ရောက်ဖို့ လွှဲခဲ့လဲ၊ ဘယ်လိုအသုံးချဖို့ လှူခဲ့လဲ၊ လွှဲပြီးနောက် ကိုယ့်စိတ် ဘယ်လိုဆက်ဖြစ်သလဲ” ဆိုတာတွေပါ စစ်ရမယ်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်လွှဲပြောင်းမှုကနေ ပစ္စယသတ္တိကို စဉ်းစားခြင်း

သူတော်ကောင်းတို့… အခု “ပစ္စယသတ္တိ” ဆိုတဲ့ စကားကို နည်းနည်းရှင်းကြည့်ရအောင်။ ဒီစကားကို မကြားဖူးသူရှိနိုင်တယ်။ ကြားဖူးပေမယ့် “အလှူပစ္စည်းထဲမှာ ကုသိုလ်စွမ်းအားတစ်ခု ကပ်သွားတာလား” လို့ ထင်သူလည်း ရှိနိုင်တယ်။ အဲဒီလို မယူရပါဘူး။ အဘိဓမ္မ ပဋ္ဌာနစနစ်မှာ အကြောင်းတရားနဲ့ အကျိုးတရား ဆက်စပ်မှုကို ပစ္စယအမျိုးမျိုးနဲ့ လေ့လာတယ်။ နောက်ပိုင်း အဘိဓမ္မရှင်းလင်းချက်တွေမှာ “ပစ္စယသတ္တိ” ဆိုတာ အကြောင်းတရားတစ်ခုက သက်ဆိုင်ရာ အကျိုးတရား ပေါ်ထွန်းလာဖို့၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီးသားတရားတစ်ခု တည်ရှိနေဖို့ ထောက်ကူနိုင်တဲ့ စွမ်းဆောင်သဘောကို ရည်ညွှန်းတယ်။ အဲဒီ “သတ္တိ” ကို အကြောင်းတရားကနေ သီးသန့်ခွဲပြီး လွင့်နေတဲ့ အရာတစ်ခုလို မယူရဘူး။ 

ဒါကို ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေလွှဲနဲ့ ဥပမာယူကြည့်ပါ။ အလှူရှင်မှာ လှူချင်တဲ့စိတ်ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဖုန်းမရှိရင် မလွှဲနိုင်ဘူး။ ဖုန်းရှိပြီး အင်တာနက်မရှိရင် မလွှဲနိုင်ဘူး။ အင်တာနက်ရှိပြီး လက်ကျန်ငွေမရှိရင် မလွှဲနိုင်ဘူး။ လက်ကျန်ရှိပြီး လက်ခံဖက်အကောင့်မှားနေရင် မရောက်ဘူး။ အားလုံးမှန်ပေမယ့် အလှူရှင်က နောက်ဆုံးအတည်မပြုရင် လွှဲမှုမဖြစ်ဘူး။ တစ်ချက်တည်းက အကုန်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းအခြေအနေများ စုဝေးလာတဲ့အခါ လုပ်ငန်းတစ်ခု အကောင်အထည်ပေါ်လာတယ်။

ဒီဥပမာက နားလည်ဖို့အတွက်သာ ဖြစ်တယ်နော်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘဏ်စနစ်ကို ပဋ္ဌာန ၂၄ ပစ္စယနဲ့ တစ်ခုချင်းတူတယ်လို့ မပြောဘူး။ ဘဏ်စနစ်က လူတွေတီထွင်ထားတဲ့ သဘောတူညီချက်နဲ့ နည်းပညာစနစ်ပါ။ ပဋ္ဌာနကတော့ နာမ်ရုပ်ဓမ္မတို့ရဲ့ အခြေအနေဆက်စပ်ပုံကို အဘိဓမ္မနည်းနဲ့ ဆန်းစစ်တာပါ။ တူတာတစ်ချက်က—“တစ်ခုတည်းကြောင့် အားလုံးဖြစ်တယ်” လို့ မမြင်ဘဲ “ဆိုင်ရာအခြေအနေတွေ ဘယ်လိုထောက်ကူနေသလဲ” လို့ ကြည့်တတ်အောင် သင်ပေးနိုင်တာပါ။

အလှူကို ယုံကြည်ခြင်းက သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ ဘယ်လိုဆိုင်သလဲ

မဇ္ဈိမနိကာယ ၁၁၇ မှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို ခွဲပြတဲ့နေရာမှာ “ပေးလှူခြင်း မရှိဘူး၊ ပူဇော်ခြင်း မရှိဘူး၊ ကောင်းမကောင်းအမှုတို့ရဲ့ အကျိုးမရှိဘူး” လို့ ယူတာကို မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဘက်မှာ ထားပြီး၊ ပေးလှူခြင်းရှိတယ်၊ ကောင်းမကောင်းအမှုတို့ရဲ့ အကျိုးရှိတယ်လို့ မြင်တာကို လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်မှာ ထားတယ်။ ဒီနေရာမှာ “လှူလိုက်ရင် မနက်ဖြန်ငွေပြန်နှစ်ဆရမယ်” ဆိုတဲ့ စျေးဝယ်သဘောမျိုး မဟုတ်ဘူး။ လုပ်ရပ်ဟာ အဓိပ္ပာယ်မဲ့မဟုတ်ဘူး၊ ကောင်းမကောင်းအပြုအမူမှာ အကျိုးသဘောရှိတယ်ဆိုတဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားအခြေခံကို ပြောတာပါ။ 

ဒီသဘောကို နားမလည်ရင် အလှူလုပ်နေရင်းတောင် မိစ္ဆာအယူဝင်နိုင်တယ်။ “ငါ ၅၀,၀၀၀ လှူထားတယ်၊ ဒါကြောင့် ငါ့ဆန္ဒတစ်ခုတော့ မဖြစ်မနေပြည့်ရမယ်” ဆိုရင် ကုသိုလ်ကို အရောင်းအဝယ်စာချုပ်လို ယူနေပြီ။ “ငါလွှဲတာနဲ့ ကုသိုလ်ပွိုင့် အလိုအလျောက်တက်သွားပြီ” ဆိုရင်လည်း စိတ်အရည်အသွေး၊ သီလ၊ အယူအမြင်၊ အသုံးချရာ လျော်ကန်မှုတို့ကို မေ့သွားတတ်တယ်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိက အကြောင်းအကျိုးကို လက်ခံတယ်၊ ဒါပေမယ့် အကျိုးကို ကိုယ့်အလိုနဲ့ အမိန့်ပေးလို့ရတယ်လို့ မယူဘူး။

အဲဒီတော့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေလွှဲမှာ အရေးကြီးတဲ့ လက်ချောင်းက ဘယ်လက်ချောင်းလဲ။ “အတည်ပြု” နှိပ်တဲ့ လက်ချောင်းလား။ မဟုတ်သေးဘူး။ အဲဒီခလုတ်ကို နှိပ်ခိုင်းတဲ့ စိတ်ရဲ့အရည်အသွေးက ပိုအရေးကြီးတယ်။ မျက်နှာပြချင်လို့လား၊ ပြိုင်ချင်လို့လား၊ အကြွေးပြန်ဆပ်သလိုပဲ လုပ်တာလား၊ ကျေးဇူးသိလို့လား၊ သာသနာအကျိုးလိုလားလို့လား၊ လိုအပ်ရာကို ထောက်ကူချင်လို့လား။ ကိုယ့်စိတ်ကို မိမိပဲ သိနိုင်တယ်။ အဲဒီစိတ်ကို စစ်နိုင်တာက မွေးနေ့ရဲ့ ကောင်းတဲ့လက်ဆောင်ပါ။

ကံနှင့်အကျိုးကို ပိတ်ပင်တတ်သော ဒိဋ္ဌိသုံးပါး

အခု ဦးဇင်းတို့ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးကို ရှင်းကြည့်ကြမယ်။ သဒ္ဓါရှိတဲ့သူတစ်ယောက်အတွက် “ငါဒီလိုအယူမရှိပါဘူး” လို့ ထင်လွယ်တယ်။ ဒါပေမယ့် အယူကြီးတစ်ခုလုံး မယုံတာမျိုး မရှိသေးလည်း၊ နေ့စဉ်စကားနဲ့ အပြုအမူထဲမှာ အဲဒီအယူအရိပ်လေးတွေ ဝင်တတ်တယ်။ မဇ္ဈိမနိကာယ ၆၀ မှာ ပေးလှူမှုအကျိုးမရှိဘူးလို့ ယူခြင်း၊ လုပ်သမျှမှာ ကောင်းမကောင်းအကျိုးမရှိဘူးလို့ ယူခြင်းတို့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အမြင်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး အကျင့်အပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲဆိုတာ ဆန်းစစ်ထားတယ်။ 

ပထမတစ်မျိုးကို နတ္ထိကဒိဋ္ဌိလို့ ခေါ်တယ်။ အလွယ်ပြောရရင် “လှူတာ အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူး၊ ကောင်းမကောင်းအမှုရဲ့ အကျိုးမရှိဘူး၊ ဒီဘဝနဲ့ပြီးပြီ” လို့ ပယ်ချတဲ့အမြင်ဘက်ပါ။ ဒီအယူက ရက်ရောမှုကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့စေတယ်။ ကျေးဇူးတရားကို အားနည်းစေတယ်။ “လူသေသွားရင် ပြတ်ပြီ၊ ဒါကြောင့် ဘာလုပ်လုပ် အတူတူပဲ” ဆိုတဲ့ ဥစ္ဆေဒဘက်ကို ဆင်းလွယ်တယ်။ ဒီဓာတ်ကို ဒီဃနိကာယ ၂ မှာ အဇိတ ကေသကမ္ဗလ၏ အယူကို ပြန်လည်ဖော်ပြရာမှာ ပြတ်စဲအယူသဘောနဲ့ ရှင်းရှင်းမြင်ရတယ်။ 

ဒီမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က “အနိစ္စ” ကို “အကုန်မရှိတော့ဘူး” လို့ မယူဖို့ပါ။ ဖြစ်ပြီးပျက်တယ်ဆိုတာနဲ့ “အကြောင်းအကျိုးမရှိဘူး” ဆိုတာ မတူဘူး။ မီးတောက်တစ်ခု ခဏခဏပြောင်းနေတယ်ဆိုပေမယ့် အပူရဲ့အကျိုးမရှိဘူးလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။ စကားတစ်ခွန်း အသံပျောက်သွားပေမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့စိတ်ထဲမှာ နာကျင်မှုဆက်ရှိနိုင်တယ်။ အလှူတစ်ခုပြီးသွားပေမယ့် စေတနာနဲ့ အပြုအမူက စိတ်အလေ့အထ၊ လူမှုဆက်ဆံရေး၊ ကံအကျိုးဘက်တွေမှာ အဓိပ္ပာယ်မဲ့သွားတာ မဟုတ်ဘူး။

ဒုတိယက အကိရိယဒိဋ္ဌိ။ “လုပ်တာက အရာမထင်ဘူး” ဆိုတဲ့အမြင်။ ကောင်းတာလုပ်လည်း ဘာမှမထူးဘူး၊ မကောင်းတာလုပ်လည်း ဘာမှမဖြစ်ဘူးလို့ ယူတဲ့သဘော။ ဒီဃနိကာယ ၂ မှာ ပူရဏ ကဿပ၏ အယူကို ဖော်ပြရာမှာ သတ်တာ၊ ခိုးတာ စတဲ့အမှုတွေမှာ မကောင်းကျိုးမရှိဘူး၊ အခြားဘက်မှာ ပေးကမ်းလှူဒါန်းတာ၊ အမှန်ပြောတာ စတဲ့အမှုတွေမှာလည်း ကောင်းကျိုးမရှိဘူးလို့ ဆိုထားတယ်။ ဒီအယူကို တကယ်လက်ခံလိုက်ရင် ကိုယ်ကျင့်တရားရဲ့ အခြေခံကို ဖြုတ်ချလိုက်သလို ဖြစ်သွားတယ်။ 

တတိယက အဟေတုကဒိဋ္ဌိ။ “အကြောင်းမရှိဘူး၊ အခြေအနေမရှိဘူး” ဆိုတဲ့အမြင်။ ဒီဃနိကာယ ၂ မှာ မက္ခလိဂေါသာလ၏ အယူကို ဖော်ပြရာမှာ သတ္တဝါတွေ ညစ်နွမ်းဖို့လည်း အကြောင်းအခြေအနေမရှိ၊ စင်ကြယ်ဖို့လည်း အကြောင်းအခြေအနေမရှိ၊ လူ့ကြိုးစားမှုစွမ်းအားလည်း အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူးဆိုတဲ့ သဘောကို တွေ့ရတယ်။ ဒီအယူက “ဘာလုပ်လုပ်ကံကြမ္မာက သတ်မှတ်ပြီးသား” ဆိုတဲ့ မစွမ်းသာစိတ်ဘက်ကို တွန်းနိုင်တယ်။ 

ဒကာ ဒကာမတို့… အဟေတုကအယူနဲ့ ပစ္စယသတ္တိသဘောက တစ်လမ်းစီပါ။ ပစ္စယသတ္တိကို နားလည်ရင် “အကြောင်းအခြေအနေက အရေးကြီးတယ်” လို့ သိလာတယ်။ စိတ်ကောင်းလည်း အကြောင်းနဲ့ ဖြစ်တယ်။ စိတ်ဆိုးလည်း အကြောင်းနဲ့ ဖြစ်တယ်။ ပညာတိုးတာလည်း လေ့ကျင့်မှု၊ နားထောင်မှု၊ စဉ်းစားမှု၊ သတိတို့နဲ့ ဖြစ်တယ်။ အဲဒါကြောင့် “ငါက အဲဒီလိုပဲ မွေးလာတာ၊ ပြောင်းမရဘူး” ဆိုတဲ့ စိတ်ကို ပြန်စစ်ရမယ်။ အကြောင်းအခြေအနေကို ပြောင်းနိုင်သရွေ့ အလေ့အထကိုလည်း ပြောင်းနိုင်တဲ့ နေရာတွေရှိတယ်။

ထေရဝါဒအဘိဓမ္မအသုံးအနှုန်းကို စုစည်းရှင်းပြတဲ့ ရင်းမြစ်တွေကလည်း အဟေတုကဒိဋ္ဌိ၊ အကိရိယဒိဋ္ဌိ၊ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ သုံးမျိုးကို ကံနဲ့အကျိုးကို ပိတ်ပင်တတ်တဲ့ မိစ္ဆာအမြင်များအဖြစ် ခွဲပြတယ်။ နတ္ထိကက အကျိုးကိုပယ်တယ်၊ အကိရိယက လုပ်ရပ်ရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အာနိသင်ကိုပယ်တယ်၊ အဟေတုကက အကြောင်းအခြေအနေကိုပယ်တယ်။ သုံးမျိုးလုံးက လူကို “ငါလုပ်တာ အရေးမကြီးဘူး” ဆိုတဲ့ အမှားဘက် ဆွဲနိုင်လို့ သတိထားဖို့လိုတယ်။ 

တစ်ခါတလေ သဿတဒိဋ္ဌိနဲ့ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိဆိုတဲ့ နှစ်ဖက်အစွန်းကိုလည်း ကြားဖူးကြမယ်။ အဲဒါနဲ့ ဒီသုံးမျိုးကို မရောလိုက်နဲ့။ သဿတဘက်က အမြဲတည်တဲ့ အတ္တတစ်ခုကို ဆုပ်ကိုင်တတ်တယ်။ ဥစ္ဆေဒဘက်က သေပြီး အကုန်ပြတ်စဲတယ်လို့ ဆုပ်ကိုင်တတ်တယ်။ ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ လေ့ကျင့်မယ့် နတ္ထိက၊ အဟေတုက၊ အကိရိယ သုံးမျိုးက ကံနဲ့ အကျိုးအမြင်ကို ပိတ်ပင်တဲ့ လက်တွေ့အယူတွေဖြစ်ပြီး၊ နတ္ထိကအယူက ဥစ္ဆေဒဘက်နဲ့ ချိတ်ဆက်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကိုသာ သေချာခွဲသိထားရမယ်။ 

ဒစ်ဂျစ်တယ်အလှူနဲ့ ဝိနည်း — နည်းပညာက စည်းကမ်းကို မဖျက်နိုင်

ဒီနေ့အကြောင်းအရာက ငွေလွှဲအလှူဖြစ်လို့ ဦးဇင်းတစ်ချက် မပြောမဖြစ်တာရှိတယ်။ အလှူရှင်ရဲ့ စေတနာကို အနုမောဒနာပြုတာတစ်ဖက်၊ ရဟန်းဝိနည်းကို ထိန်းတာတစ်ဖက်—နှစ်ဖက်ကို မရောသင့်ဘူး။ ထေရဝါဒ ဘိက္ခုဝိနည်းမှာ ဘိက္ခုတစ်ပါးက ငွေကို ကိုယ်တိုင်ယူခြင်း၊ ကိုယ့်အတွက် အခြားသူကို ယူခိုင်းခြင်း၊ ကိုယ့်အတွက်ထားပေးတာကို သဘောတူလက်ခံခြင်းတို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယ ၁၈ က တိတိကျကျ စည်းကမ်းထားတယ်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဖြစ်သွားလို့ ဒီအခြေခံစည်းကမ်းက ပျောက်သွားတယ်လို့ မယူရဘူး။ 

ဒါကြောင့် “ရဟန်းကို လှူချင်ပါတယ်” ဆိုတဲ့ အလှူရှင်တွေအတွက် ပိုလျော်ကန်တဲ့ နည်းလမ်းက ကပ္ပိယ၊ ယုံကြည်ရတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်၊ သို့မဟုတ် တာဝန်ရှိ အဖွဲ့အစည်းကနေ လိုအပ်တဲ့ ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ နေရာထိုင်ခင်း၊ ဆေးဝါးနဲ့ အခြားလျော်ကန်တဲ့ ပစ္စည်းများကို စီမံပေးနိုင်တဲ့ ပုံစံမျိုးဖြစ်တယ်။ ဝိနည်းမှာ သင်္ကန်းဝတ္ထုငွေကို အလှူရှင်ဘက်က စီမံသူတစ်ဦးထံ အပ်နှံပြီး ရဟန်းအတွက် သင်္ကန်းရရှိစေဖို့ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကိုလည်း တွေ့ရတယ်။ အဓိကက ရဟန်းက ငွေကို ပိုင်ဆိုင်လက်ခံသူအဖြစ် မဖြစ်ဖို့ပါ။ 

ဒီအချက်ကို ဦးဇင်းက အလှူရှင်ရဲ့ ကုသိုလ်ကို လျော့ချချင်လို့ မပြောတာပါ။ တကယ်တော့ ကုသိုလ်ကို ပိုသန့်စင်စေချင်လို့ ပြောတာ။ ရိုသေမှုပါတဲ့ အလှူဟာ လက်ခံသူရဲ့ စည်းကမ်းကိုလည်း ရိုသေတတ်ရမယ်။ ကိုယ်ပေးချင်တာကို ပေးရုံမဟုတ်ဘဲ “သူ့အတွက် လျော်ကန်ရာ ဘယ်လိုပေးမလဲ” ဆိုတာ စဉ်းစားနိုင်ရင် စေတနာထဲမှာ ပညာပါလာတယ်။ သဒ္ဓါနဲ့ပညာ တွဲလာတဲ့အလှူက ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ပိုလှပစေတယ်။

“ငါလှူတယ်” ဆိုတဲ့ မာနကနေ “အကြောင်းအခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ခွင့်ရတယ်” ဆိုတဲ့ ကျေးဇူးသိမှုဆီ

တရားနာပရိသတ်တို့… အလှူလုပ်ပြီးတဲ့အခါ မာနကလည်း လွယ်လွယ်နဲ့ ဝင်တတ်တယ်။ “ဒီနေရာမှာ ငါ့ငွေပါသွားတယ်”၊ “ငါမလှူရင် မဖြစ်ဘူး”၊ “ငါက တခြားသူထက်ပိုလှူတယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်တွေ။ ပစ္စယသဘောကို နားလည်လာရင် ဒီမာနကို စိန်ခေါ်နိုင်တယ်။ ကိုယ့်အလှူက အကြောင်းအခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် အားလုံးရဲ့ တစ်ခုတည်းသောအကြောင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ခံဖက်မှာ စီမံသူရှိရမယ်၊ လိုအပ်ချက်ရှိရမယ်၊ အသုံးပြုသူရှိရမယ်၊ အခြားပံ့ပိုးမှုတွေရှိရမယ်။

အဲဒါကြောင့် အလှူကို “ဘဏ်စာရင်းထဲက အနုတ်” လို့ပဲ မမြင်နဲ့။ တစ်ဖက်မှာ လောဘနည်းအောင် လေ့ကျင့်တဲ့ အခွင့်အရေးဖြစ်နိုင်တယ်။ “ငါ့ဟာ” လို့ တင်းတင်းကိုင်ထားတဲ့စိတ်က နည်းနည်းပျော့သွားနိုင်တယ်။ “ရချင်တာပဲ” ဆိုတဲ့ အလေ့အထထဲကို “ပေးတတ်တာ” ထည့်ပေးနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအကျိုးကိုလည်း အလိုအလျောက်ဖြစ်တယ်လို့ မယူနဲ့။ လှူပြီးမာနတက်ရင် မာနအလေ့အထလည်း တိုးနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် စေတနာကို အစကတည်းက နောက်ဆုံးအထိ စောင့်ကြည့်ရတယ်။

မွေးနေ့အတွက် သမ္မာဒိဋ္ဌိအလုပ်ပေး

ပထမအဆင့်—မပေးခင် သုံးဆယ်စက္ကန့်လောက် ရပ်ပါ။ “ငါ ဘာကြောင့် ပေးချင်တာလဲ” လို့ မေးပါ။ ကြောက်လို့လား၊ လူမြင်ချင်လို့လား၊ အကျိုးပြန်ရမယ်လို့ စျေးတွက်နေလို့လား၊ ကျေးဇူးသိလို့လား၊ တစ်စုံတစ်ရာကို ထောက်ကူချင်လို့လား။ မကောင်းတဲ့စိတ်တစ်ခု တွေ့ရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို မုန်းမနေပါနဲ့။ သိလိုက်တာက အလုပ်စတာပါ။ “ဒီအလှူကို လောဘနည်း၊ မာနနည်း၊ မေတ္တာများစေတဲ့ စေတနာနဲ့ လုပ်မယ်” လို့ စိတ်ကို ညှိပါ။

ဒုတိယအဆင့်—ပေးနေချိန်မှာ သတိရှိပါ။ ဖုန်းနဲ့လွှဲရင် အကောင့်၊ ပမာဏ၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ လက်ခံသူ၊ စီမံပုံကို စစ်ပါ။ အလှူဆိုလို့ လက်တွေ့အမှားတွေကို မလျစ်လျူရှုနဲ့။ သဒ္ဓါနဲ့ သတိက ရန်သူမဟုတ်ဘူး။ သဒ္ဓါက ပေးစေတယ်၊ သတိက မှန်မှန်ပေးစေတယ်၊ ပညာက လျော်ကန်ရာကို ပေးစေတယ်။ ဒါနကောင်းတစ်ခုမှာ ဒီသုံးခု တွဲနိုင်သလောက် တွဲပါစေ။

တတိယအဆင့်—ပေးပြီးနောက် အီး-ရစီ ကို တစ်ခါကြည့်ပြီး လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အတွက် သိမ်းထားပါ။ ပြီးရင် စိတ်ထဲမှာ အီး-ရစီ ကို ဆယ်ခါမဖွင့်နဲ့။ “ငါလှူထားတယ်နော်” လို့ သူများကို အထပ်ထပ်ပြဖို့ စိတ်ဝင်လာရင် သိလိုက်ပါ။ ကုသိုလ်ကို သက်သေပြဖို့ မာနလိုတာလား စစ်ပါ။ ပြုခဲ့တဲ့ကောင်းမှုကို ဝမ်းမြောက်နိုင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ဝမ်းမြောက်ခြင်းနဲ့ ကြွားဝါခြင်း မတူဘူး။ ကောင်းမှုကို ပြန်သတိရပြီး စိတ်နူးညံ့အောင်လုပ်ပါ။

စတုတ္ထအဆင့်—ဒိဋ္ဌိသုံးပါးကို မေးခွန်းသုံးခုပဲနဲ့ စစ်ပါ။ “အကြောင်းအခြေအနေမရှိဘူးလို့ ငါယူနေလား” — အဟေတုကဘက်ကို စစ်တာ။ “ကောင်းမကောင်းလုပ်ရပ်တွေ အရာမထင်ဘူးလို့ ငါယူနေလား” — အကိရိယဘက်ကို စစ်တာ။ “ပေးလှူမှု၊ ကံနဲ့အကျိုးတို့ အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူးလို့ ငါယူနေလား” — နတ္ထိကဘက်ကို စစ်တာ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုကို ရိုးရိုးသားသား ဖြေပါ။

ပဉ္စမအဆင့်—သမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်ကို ပြန်တည့်ပါ။ “အကြောင်းအခြေအနေတွေရှိတယ်။ ငါ့လုပ်ရပ်က အဓိပ္ပာယ်ရှိတယ်။ ကောင်းမကောင်းအမှုမှာ အကျိုးသဘောရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် အကျိုးကို ငါ့အလိုနဲ့ အမိန့်ပေးလို့ မရဘူး။ ငါ့တာဝန်က အကြောင်းကောင်းတွေ ဖန်တီးဖို့၊ မှန်ကန်စွာလုပ်ဖို့၊ လွှတ်တတ်ဖို့” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်သတိပေးပါ။ ဒီဟာက ယုံကြည်ချက်စကားတစ်ခွန်းသာ မဟုတ်ဘဲ နေ့စဉ်အပြုအမူနဲ့ စမ်းသပ်ရမယ့် အလုပ်ပါ။

ဆဋ္ဌမအဆင့်—ငါးမိနစ် ပစ္စယသတိ လေ့ကျင့်ပါ။ အသက်ရှူဝင်တယ်၊ အသက်ရှူထွက်တယ်။ အခုစိတ်မှာ ပျော်မှုရှိရင် “ဒီပျော်မှု ဘယ်အကြောင်းတွေကြောင့် ဖြစ်လာလဲ” လို့ အေးအေးဆေးဆေးကြည့်ပါ။ စိတ်မချမ်းသာရင်လည်း “ဒီစိတ်ထဲမှာ ဘာအကြောင်းတွေ စုနေလဲ” လို့ ကြည့်ပါ။ အိပ်ရေးမဝတာလား၊ အစာမစားရသေးတာလား၊ စကားတစ်ခွန်းကို ပြန်တွေးနေတာလား၊ မျှော်လင့်ချက်တစ်ခု မပြည့်တာလား။ တစ်ခုတည်းအပြစ်တင်မယ့်အစား အကြောင်းအခြေအနေတွေကို မြင်ဖို့ လေ့ကျင့်ပါ။

မိသားစုထဲမှာလည်း လုပ်ကြည့်ပါ။ ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့—မွေးနေ့အတွက် မိသားစုဝင်တစ်ယောက်က လက်ဆောင်မပေးလို့ စိတ်မကောင်းဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။ “သူငါ့ကို မချစ်ဘူး” လို့ တစ်ချက်တည်း ဆုံးဖြတ်မယ့်အစား အခြေအနေစစ်ပါ။ မေ့သွားတာလား၊ အလုပ်များတာလား၊ ငွေအခက်အခဲရှိတာလား၊ ချစ်ခြင်းဖော်ပြပုံမတူတာလား။ အဲဒီလိုစစ်တာက သူ့အမှားကို ဖျောက်ပစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်စိတ်က အကြောင်းတစ်ခုကို အကုန်လုံးလို့ မယူမိအောင် သတိပေးတာပါ။ ဒီဥပမာက သင်ခန်းစာအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပဲ။

ဒါပေမယ့် ဦးဇင်း ပြန်သတိပေးချင်တယ်—ဘဏ်နည်းပညာက ဗုဒ္ဓတရားကို သက်သေပြတာ မဟုတ်ဘူး။ ကွန်ရက် များစွာဆက်နေလို့ ပစ္စယတရား “သိပ္ပံနည်းအရ သက်သေပြပြီးပြီ” ဖြစ်သွားတယ်လို့ မပြောဘူး။ အဲဒါဟာ လူ့နည်းပညာနဲ့ လောကီစနစ်တစ်ခုကို သုံးပြီး အကြောင်းအခြေအနေဆက်စပ်မှုကို နားလည်လွယ်အောင် ပြတဲ့ ဥပမာတစ်ခုသာပါ။ ဓမ္မအထောက်အထားက ဓမ္မရင်းမြစ်တွေကနေ လာရမယ်။ ဥပမာက နားလည်မှုကို ကူညီပေးရုံပါ။

မွေးနေ့မှာ ကိုယ့်ဘဝရဲ့ “အယူစာရင်း” ကို ပြန်ရှင်းပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… မွေးနေ့ရောက်တိုင်း အသက်စာရင်း တစ်နှစ်တိုးတယ်။ ငွေစာရင်းကလည်း တိုးတာလျော့တာ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ စစ်ရမယ့်စာရင်းက “အယူစာရင်း” ပါ။ ဒီနှစ်အတွင်း “ငါ့ဘဝက အကြောင်းမဲ့ဖြစ်တာပဲ” ဆိုတဲ့ စိတ် ဘယ်လောက်များခဲ့လဲ။ “ကောင်းတာလုပ်လည်း အလကားပဲ” ဆိုတဲ့ စိတ် ဘယ်လောက်ဝင်ခဲ့လဲ။ “သေပြီးပြတ်ပြီ၊ အခုသာစိတ်ကြိုက်နေ” ဆိုတဲ့ အယူဘက် ဘယ်လောက်နီးခဲ့လဲ။ ဒီအယူတွေက ဘဝကို လွယ်လွယ်နဲ့ မမြင်ရတဲ့နေရာကနေ ပြောင်းတတ်တယ်။

မွေးနေ့အလှူရှင်အတွက် ဦးဇင်း တစ်ခုဆုတောင်းတာထက် တစ်ခုအလုပ်ပေးချင်တယ်။ နောက်မွေးနေ့ရောက်တဲ့အခါ “ငါဘယ်လောက်ရခဲ့လဲ” မေးမယ့်အစား “ငါဘယ်အကြောင်းကောင်းတွေ ဖန်တီးခဲ့လဲ” လို့ မေးပါ။ မိသားစုထဲမှာ အငြင်းပွားမှုနည်းဖို့ အကြောင်းကောင်းတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့လား။ အလုပ်ခွင်မှာ ယုံကြည်မှုတိုးဖို့ အကြောင်းကောင်းတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့လား။ ကိုယ့်စိတ်မှာ လောဘနည်းဖို့ အကြောင်းကောင်းတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့လား။ ဓမ္မလေ့လာမှု တိုးဖို့ အကြောင်းကောင်းတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့လား။

ဒါပေမယ့် လောကီအတွေ့အကြုံကို ကံဗိပာက်တစ်ခုချင်း သက်သေပြဖို့ မသုံးရဘူး။ လူတစ်ယောက်ချမ်းသာတာကို “အရင်ဘဝလှူလို့” လို့ သေချာစွာ မဆိုနိုင်ဘူး။ လူတစ်ယောက်နာမကျန်းတာကို “အရင်ကံကြောင့်” လို့ ပေါ့ပေါ့ဆဆ မဖြတ်ရဘူး။ အကြောင်းအခြေအနေတွေက ရှုပ်ထွေးတယ်။ ဗုဒ္ဓတရားကို လူနာကိုအပြစ်တင်ဖို့၊ ဆင်းရဲသူကို အပြစ်တင်ဖို့ မသုံးရဘူး။ ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ အလေးထားတာက ကိုယ့်အပြုအမူရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ကို မပယ်ဖို့နဲ့ အကြောင်းအခြေအနေကို ပညာနဲ့မြင်ဖို့ပါ။

သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆိုက်ကြည့်ရအောင်

ကဲ… ဒီနေ့တရားကို သစ္စာလေးပါးဆီ သဘာဝကျကျ ပြန်ဆိုက်ကြည့်မယ်။ ပထမ ဒုက္ခသစ္စာ။ မွေးနေ့ရောက်တိုင်း ပျော်စရာပဲရှိတာ မဟုတ်ဘူး။ အသက်တိုးလာတာနဲ့ အချိန်လျော့လာတယ်။ ပိုင်ဆိုင်ထားတာတွေကို ထိန်းရတယ်။ ငွေရှိရင် စိုးရိမ်ရတယ်၊ မရှိရင်လည်း ပူပန်ရတယ်။ လူတွေကို ထိန်းချုပ်ချင်ရင် ပင်ပန်းတယ်။ အကျိုးကို အာမခံချင်ရင် မသေချာမှုက စိတ်ညှဉ်းဆဲတယ်။ “ငါပေးထားတာနဲ့ ပြန်ရရမယ်” ဆိုတဲ့ အလှူတောင် စွဲလမ်းမှုပါလာရင် ပူပန်နိုင်တယ်။

ဒုတိယ သမုဒယသစ္စာ။ ပူပန်မှုကို များစေတဲ့ အခြေအနေတွေထဲမှာ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ မောဟ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ ပါတယ်။ “ငါ့ငွေ မလျော့ရဘူး” ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ “ငါလှူတာ လူတိုင်းသိရမယ်” ဆိုတဲ့ မာန၊ “လှူပြီးတာနဲ့ ငါလိုချင်တာ ရရမယ်” ဆိုတဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှု၊ “ကောင်းမကောင်းအကျိုးမရှိဘူး” ဆိုတဲ့ မိစ္ဆာအယူ—ဒီအရာတွေက စိတ်ကို ပိုကျဉ်းစေတယ်။ အလှူပစ္စည်းက ပြဿနာမဟုတ်ဘူး။ စိတ်က ဘယ်လိုကိုင်ထားသလဲဆိုတာက အရေးကြီးတယ်။

တတိယ နိရောဓသစ္စာ။ အကျိုးကို ကိုယ့်လက်ထဲမှာ အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ စွဲလမ်းမှု နည်းသွားတဲ့အခါ စိတ်အေးလာတယ်။ “ငါပေးထားတယ်၊ ပြန်ရရမယ်” ဆိုတာ လျှော့နိုင်တဲ့အခါ အေးလာတယ်။ “ငါ့အမြင်ပဲမှန်ရမယ်” ဆိုတာ လျှော့နိုင်တဲ့အခါ အေးလာတယ်။ အကြောင်းအခြေအနေကို မြင်ပြီး ကောင်းရာကို ပြု၊ ပြုပြီးနောက် မကပ်တော့တဲ့အခါ အေးလာတယ်။ နိရောဓဟာ ဘဏ်စာရင်းအမြဲတိုးတာ မဟုတ်ဘူး။ ကပ်ငြိမှုအပူ အေးရာဘက်ကို ဦးတည်တာပါ။

စတုတ္ထ မဂ္ဂသစ္စာ။ ဒီနေ့တရားထဲမှာ အရင်ဆုံး သမ္မာဒိဋ္ဌိက ပေါ်လာတယ်—အကြောင်းရှိတယ်၊ လုပ်ရပ်အဓိပ္ပာယ်ရှိတယ်၊ ကောင်းမကောင်းအမှုမှာ အကျိုးသဘောရှိတယ်လို့ မှန်ကန်စွာမြင်ဖို့။ ပြီးတော့ သမ္မာသင်္ကပ္ပ—မထိခိုက်လိုတဲ့စိတ်၊ လွှတ်ချင်တဲ့စိတ်။ သမ္မာဝါစာ—ငွေနဲ့လှူလို့ပြီးပြီဆိုပြီး စကားနဲ့မဖျက်ဖို့။ သမ္မာကမ္မန္တ—အပြုအမူကိုမှန်အောင်လုပ်ဖို့။ သမ္မာအာဇီဝ—ရရှိတဲ့ငွေရဲ့ ရင်းမြစ်ကိုလည်း သန့်ရှင်းစေဖို့။ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိတို့နဲ့ စိတ်ကို လေ့ကျင့်ဖို့။

မွေးနေ့အလှူရှင်သူတော်ကောင်းတို့အတွက် ဒီနေ့ ဦးဇင်းရဲ့ အနုမောဒနာစကားက ဒီလိုပါ—ငွေက ဒစ်ဂျစ်တယ်ဖြစ်နိုင်တယ်၊ စေတနာကိုတော့ အစစ်ဖြစ်စေပါ။ အီး-ရစီ က ဖိုင်တစ်ဖိုင်ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ကုသိုလ်ကိုတော့ ကြွားဝါမှုဖိုင်မဖြစ်စေပါနဲ့။ ငွေလွှဲခြင်း က တစ်စက္ကန့်အတွင်းပြီးနိုင်တယ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိလေ့ကျင့်မှုကတော့ တစ်ဘဝလုံး ဆက်ရမယ်။ ပမာဏကို စနစ်ကတွက်ပေးနိုင်တယ်၊ စိတ်ရဲ့အရည်အသွေးကိုတော့ ကိုယ်တိုင်ပဲ စောင့်ရှောက်ရမယ်။

ယနေ့ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကြောင့် လောကီဆုတောင်းတွေ အားလုံး အလိုအလျောက်ပြည့်မယ်လို့ ဦးဇင်း အာမခံမဟောပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီကောင်းမှုကို အကြောင်းကောင်းတစ်ခုအဖြစ် သတိရှိရှိ ဆက်လက်ပွားနိုင်ပါတယ်။ လှူဒါန်းမှုနောက်မှာ သီလကောင်းတစ်ခု ထည့်ပါ။ သီလနောက်မှာ သတိလေ့ကျင့်မှု ထည့်ပါ။ သတိနောက်မှာ ပညာစဉ်းစားမှု ထည့်ပါ။ ဒီလို အကြောင်းကောင်းတွေ ထပ်ထပ်ဆက်ပေးရင် မွေးနေ့တစ်နေ့က ဘဝလမ်းကြောင်းကို ပြန်တည့်စေတဲ့နေ့ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ယနေ့ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဒါနကုသိုလ်၊ ရိုသေကြည်ညိုမှု၊ တရားနာမှုနှင့် စိတ်ကိုပြန်လည်စစ်ဆေးမှုတို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား ကောင်းမှုအမျှ ဝေမျှနိုင်ကြပါစေ။ ဝမ်းမြောက်ထိုက်သူအားလုံး ဝမ်းမြောက်နိုင်ကြပါစေ။ ကုသိုလ်ကို မာနတိုးရာအဖြစ် မသုံးဘဲ လောဘနည်းရာ၊ ဒေါသနည်းရာ၊ မောဟနည်းရာ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိတိုးရာကို အထောက်အကူပြုနိုင်ကြပါစေ။

အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။ မှန်ကန်သောအကြောင်းကောင်းများ ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေ။ မိမိတို့၏ ကောင်းမှုအပေါ် ဝမ်းမြောက်နိုင်ကြသလို အကျိုးအပေါ် အတင်းမကပ်နိုင်ကြပါစေ။ အလှူကို လွှတ်ခြင်းအဖြစ်၊ ပစ္စယတရားကို ပညာအဖြစ်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးကို သတိပေးချက်အဖြစ်၊ မွေးနေ့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိပြန်တည့်ရာနေ့အဖြစ် အသုံးချနိုင်ကြပါစေသတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ကျမ်းကိုးစာရင်း

ဝိပဿနာ သုတေသနဌာန။ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋကတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်မူ။ မူလပါဠိကျမ်းမူ စစ်ဆေးရာ အဓိကအာဏာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ https://www.tipitaka.org/

မဇ္ဈိမနိကာယ ၁၁၇။ သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို ခွဲခြားဟောကြားသောသုတ်။ ဘောဓိ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/mn117/en/bodhi

မဇ္ဈိမနိကာယ ၆၀။ အပဏ္ဏကသုတ်။ ဘောဓိ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/mn60/en/bodhi

ဒီဃနိကာယ ၁။ ဗြဟ္မဇာလသုတ်။ ဘောဓိ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/dn1/en/bodhi

ဒီဃနိကာယ ၂။ သာမညဖလသုတ်။ ဘောဓိ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/dn2/en/bodhi

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ ၆.၆၃။ ကံနှင့်စေတနာဆိုင်ရာ ဟောကြားချက်။ ထာနိဿရ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/an6.63/en/thanissaro

ဘိက္ခုဝိနည်း၊ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယ ၁၈။ ငွေကို ပိုင်ဆိုင်လက်ခံခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်း။ ဘြဟ္မာလီ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/pli-tv-bu-vb-np18/en/brahmali

ဘိက္ခုဝိနည်း၊ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယ ၁၀။ သင်္ကန်းဝတ္ထုငွေ စီမံသူနှင့် ဆက်သွယ်ပုံဆိုင်ရာ စည်းကမ်း။ ဘြဟ္မာလီ ဘာသာပြန်။ SuttaCentral။ https://suttacentral.net/pli-tv-bu-vb-np10/en/brahmali

ကရုဏာဒါသ၊ ဝိုင်. ထေရဝါဒအဘိဓမ္မဆိုင်ရာ အခြေအနေသဘောလေ့လာချက်။ Centre for Buddhist Studies, University of Hong Kong, 2010။ စာမျက်နှာ ၂၆၅။ ISBN 9789889929664။

ညဏတိလောက မဟာထေရ။ Buddhist Dictionary: Manual of Buddhist Terms and Doctrines။ စတုတ္ထပြင်ဆင်မူ၊ ညဏပောဏိက တည်းဖြတ်။ Buddhist Publication Society, 1980။ “ဒိဋ္ဌိ” ခေါင်းစဉ်။ ISBN 9552400198။