Day: 121 | ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | ဧပြီလ သုံးသပ်ချက် (Time Audit) | အဘိဓမ္မ၊ ကာလဝိမုတ္တ | Chronobiology & Productivity
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနဲ့တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ယနေ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာနှစ်ဆန်း (၁၄) ရက်နေ့မှာ ကြွရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ ဧပြီလရဲ့ နောက်ဆုံးရက် ဖြစ်ပါတယ်။ သင်္ကြန်ကာလ၊ နှစ်သစ်ကူးကာလတွေကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီးပြီမို့ "ဧပြီလ ကုသိုလ်စာရင်း" ကို ပြန်လည် စစ်ဆေးပြီး၊ မေလ (May) ကို အားအင်သစ်တွေနဲ့ ကြိုဆိုနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားမဟောခင်မှာ ကုန်လွန်သွားတဲ့ အချိန်တွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရင်း၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ တည်ရှိနေတဲ့ 'ကာယဓာတ်' (ထိဓာတ်) ကို အသုံးပြုပြီး ကမ္မဋ္ဌာန်းလေး တစ်ခု စီးဖြန်းကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အတိတ်ဆိုတာ ပြီးသွားပြီ (Memory)၊ အနာဂတ်ဆိုတာ မရောက်သေးဘူး (Imagination)။ တကယ်လက်တွေ့ ရှိနေတာက "ယခု" (Now) ပါပဲ။ ကိုယ့်လက်ဖဝါး နှစ်ဖက်ကို ထိကြည့်လိုက်ပါ။ "ထိတယ်... သိတယ်"။ ဒီ အထိအတွေ့ (Touch) ဟာ ယခု ခဏမှာပဲ ဖြစ်တာပါ။ အတိတ်က အထိကို ပြန်ထိလို့ မရဘူး။ အနာဂတ်က အထိကို ကြိုထိလို့ မရဘူး။ "ခန္ဓာကိုယ်က ပစ္စုပ္ပန်၊ စိတ်က အတိတ်နဲ့ အနာဂတ်" ဖြစ်မနေရအောင်၊ ကာယဓာတ်ကို အသုံးပြုပြီး စိတ်ကို ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ကျောက်ချထားလိုက်ကြပါဦး။
စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်ပြီး ပစ္စုပ္ပန်ကို ရောက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "အချိန်စာရင်း စစ်ဆေးခြင်း (Time Audit)" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ် "အချိန်စီမံခန့်ခွဲမှု" (Time Management) နဲ့ "ဇီဝနာရီ သိပ္ပံ" (Chronobiology) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ လကုန်ရင် ငွေစာရင်းစစ် (Financial Audit) လုပ်ကြတယ်။ အမြတ်ဘယ်လောက်၊ အရှုံးဘယ်လောက်ပေါ့။
ဘဝမှာကျတော့ "ငွေ" ထက် တန်ဖိုးရှိတာက "အချိန်" (Time) ပါ။ ဒါကြောင့် "Time Audit" လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဧပြီလ တစ်လလုံး ငါ ဘာတွေ လုပ်ခဲ့သလဲ။ သင်္ကြန်မှာ ပျော်ပါးရင်း အချိန်ကုန်ခဲ့သလား၊ တရားအားထုတ်ရင်း အမြတ်ထွက်ခဲ့သလား။ သိပ္ပံပညာမှာ 'Circadian Rhythm' (ဇီဝနာရီ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ဟာ နေဝင်၊ နေထွက် အချိန်နဲ့အညီ ဟော်မုန်းတွေ ထုတ်လုပ်ပြီး အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ အချိန်မှန် အိပ်၊ အချိန်မှန် စား၊ အချိန်မှန် လုပ်မှသာ ကျန်းမာရေး ကောင်းတာပါ။ အချိန်ကို ဖောက်ဖျက်ရင် (ဥပမာ- ညဘက် မအိပ်ဘဲ နေရင်)၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ စနစ်တွေ ပျက်စီးပြီး "ဇီဝအကြွေး" (Biological Debt) တင်သွားတတ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဘဏ်စာရင်းထဲက ငွေက ကုန်သွားရင် ပြန်ရှာလို့ ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ "အချိန်" ဆိုတဲ့ ဘဏ်စာရင်းကတော့ နေ့တိုင်း ထုတ်သုံးနေရပြီး၊ ပြန်ဖြည့်လို့ မရပါဘူး။ အိုင်းစတိုင်းရဲ့ နှိုင်းရသီအိုရီ (Relativity) အရ အချိန်ဆိုတာ နှိုင်းရသဘော (Relative) ဖြစ်ပေမဲ့၊ လူ့ဘဝသက်တမ်း (Lifespan) ကတော့ အကန့်အသတ် ရှိပါတယ်။ ဧပြီလ (၃၀) ရက် ကုန်ဆုံးသွားခြင်းဟာ သေမင်းဆီကို ခြေတစ်လှမ်း တိုးသွားတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် "အချိန်ကို အကျိုးရှိစွာ သုံးတတ်ပါစေ" ဆိုတာ သတိပေးနှိုးဆော်ချက် ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက် ဆိုပေမဲ့၊ နိဗ္ဗာန်ကျတော့ အချိန်မရှိဘူး (Timeless) ဆို၊ အဲဒါ ဘယ်လိုလဲ" ပေါ့။ မှန်ပါတယ်။ အဘိဓမ္မာမှာ 'ကာလဝိမုတ္တ' (Time-freed) ဆိုတာ ရှိတယ်။ ရုပ်နဲ့ နာမ် ဖြစ်ပျက်နေသရွေ့ "အချိန်" (Time) ဆိုတဲ့ ပညတ် ရှိနေဦးမှာပဲ။ နိဗ္ဗာန်ရောက်မှသာ ဖြစ်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း မရှိတော့လို့ "အချိန်" ဆိုတဲ့ ဘောင်က လွတ်မြောက် (Time-freed) သွားတာပါ။ အခု တို့က သံသရာထဲမှာ ရှိနေသေးတော့ "အချိန်" ကို လေးစားလိုက်နာရပါဦးမယ်။
အခု သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ Time Audit နဲ့ Circadian Rhythm သဘောတရားတွေကို နားလည်ထားမှသာလျှင် ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'ကာလဝိမုတ္တ' သဘောနဲ့ ရှစ်ပါးသီလ (၆) ရဲ့ အနှစ်သာရကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပိုပြီး ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်သစ်ကူးကာလ ကုသိုလ်စာရင်းကို ပြန်စစ်ဆေးပုံကို ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... ရှေ့မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Time Audit" (အချိန်စာရင်းစစ်ခြင်း) နဲ့ ဇီဝနာရီ (Circadian Rhythm) အကြောင်း ပြောခဲ့ပြီးပြီနော်။ အခု အဲဒီအချက်ကို တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားနဲ့ ရှစ်ပါးသီလရဲ့ ဆဋ္ဌမမြောက် သိက္ခာပုဒ် "ဝိကာလဘောဇန" (အခါမဟုတ်သောအချိန်၌ စားသောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း) နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး အနှစ်သာရကို ရှာကြည့်ကြရအောင်။
အဘိဓမ္မာမှာ တရားကိုယ်တွေကို ခွဲခြားတဲ့အခါ "ကာလဝိမုတ္တ" (Kala-vimutta) ဆိုတဲ့ စကားလုံး ပါပါတယ်။ ဆိုလိုတာက "ကာလ (အချိန်) မှ လွတ်မြောက်သော တရား" တဲ့။ အဲဒါက "နိဗ္ဗာန်" နဲ့ "ပညတ်" ပါ။ ကျန်တဲ့ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ် တွေကတော့ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် ဆိုတဲ့ ကာလ (၃) ပါးနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ သံသရာက လွတ်ချင်ရင်၊ အချိန် (Time) ကို ကျော်လွန်နိုင်မှ ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အချိန်ကို ကျော်လွန်ဖို့အတွက်၊ လက်ရှိအချိန်ကို စနစ်တကျ သုံးတတ်ဖို့ (Discipline) လိုပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ရှစ်ပါးသီလရဲ့ (၆) ခုမြောက် သိက္ခာပုဒ်ဖြစ်တဲ့ "ဝိကာလဘောဇနာ" ကို ကြည့်ပါ။ "နေလွဲ ညစာ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏" တဲ့။ ဘာကြောင့်လဲ။ ကျန်းမာရေးအရ ကြည့်ရင် ညဘက် အစာမစားတာဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကို အနားပေးတာ (Intermittent Fasting) ဖြစ်လို့ ပေါ့ပါးတယ်။ ဓမ္မအရ ကြည့်ရင် "အချိန်ကို လေးစားခြင်း" (Respect for Time) ပါပဲ။ "စားသင့်တဲ့အချိန်မှာ စားမယ်၊ မစားသင့်တဲ့အချိန်မှာ မစားဘူး" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်း (Discipline) ဟာ ကိလေသာကို ထိန်းချုပ်တဲ့ လက်နက်ကောင်း တစ်ခုပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ (၃၀) ပုဒ်မြောက် (Verse 30) ဖြစ်တဲ့ သံဃာ့ဂုဏ်တော် "အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ" (လောက၏ အတုမရှိသော ကောင်းမှုမျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်း) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်နဲ့ ဧပြီလ သုံးသပ်ချက်ကို ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လယ်သမားတစ်ယောက်ဟာ သီးနှံရိတ်သိမ်းပြီးရင် "ငါ့လယ်ကွက်က စပါး ဘယ်လောက်ထွက်သလဲ" လို့ စာရင်းစစ်သလို၊ သူတော်ကောင်းတို့လည်း "ဒီဧပြီလ သင်္ကြန်တွင်းမှာ ငါ့ရဲ့ နှလုံးသားလယ်ကွက်ထဲက ကုသိုလ်သီးနှံ ဘယ်လောက် ထွက်သလဲ" လို့ စစ်ဆေးရပါမယ်။ သံဃာတော်တွေဆိုတာ အချိန်တိုင်း၊ နေရာတိုင်းမှာ ကုသိုလ်မျိုးစေ့ စိုက်လို့ရတဲ့ လယ်ယာမြေတွေပါ။ သင်္ကြန်တွင်းမှာ လှူခဲ့၊ တန်းခဲ့တာတွေကို ပြန်တွေးပြီး "ဝမ်းမြောက်စွာ သာဓုခေါ်" ပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကုမ္ပဏီတွေက 'Quarterly Review' (သုံးလပတ် သုံးသပ်ချက်) လုပ်ကြတယ်။ တို့တွေကလည်း 'Monthly Spiritual Review' (လစဉ် ကုသိုလ်စာရင်း စစ်ဆေးခြင်း) လုပ်ရမယ်။
"ဒီလထဲမှာ ငါ သီလ ဘယ်နှရက် လုံခဲ့သလဲ"
"တရား ဘယ်နှနာရီ ထိုင်ခဲ့သလဲ"
"ဒေါသ ဘယ်နှကြိမ် ထွက်ခဲ့သလဲ"
အဲဒီလို စာရင်းစစ်မှသာ လာမယ့် မေလမှာ ဘာတွေ ပြုပြင်ရမလဲ ဆိုတာ သိမှာပေါ့။
ကိုင်း... အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို တိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အာရုံက 'ကာယဓာတ်' (ထိဓာတ်) ကို အသုံးပြုပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန်အခိုက်အတန့်ကို ရှုမှတ်ကာ အချိန်ရဲ့ တန်ဖိုးကို သိမြင်ဖို့ပဲ။
ရှုကွက်မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်။ (၁) ဒွါရ - ကာယဒွါရ (ကိုယ်)။ (၂) အာရုံ - ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (အထိအတွေ့)။ (၃) ဝိညာဉ် - ကာယဝိညာဉ် (ထိသိစိတ်)။ (၄) ကာလ - ပစ္စုပ္ပန် (Now)။ (၅) ပညာ - ဖြစ်ပြီးပျက်မှုကို သိခြင်း။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ထိုင်နေရင်း တင်ပါးနဲ့ နေရာ ထိနေတာကို သတိပြုပါ။
၁။ "ထိတယ်... သိတယ်"။
၂။ အဲဒီ "ထိမှု" လေးဟာ အတိတ်က ဟာလည်း မဟုတ်၊ အနာဂတ်က ဟာလည်း မဟုတ်။ "ယခု" (Right Now) ဖြစ်နေတာ။
၃။ တစ်စက္ကန့် ကြာသွားရင် အဲဒီ အထိအတွေ့ အဟောင်း ပျက်သွားပြီ။ အသစ် အစားထိုးလာပြီ။
၄။ "ဩော်... အချိန်ဆိုတာ မရပ်ဘူးပဲ။ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက်နဲ့ ကုန်ဆုံးနေပါလား"။
၅။ ဒီလိုမြင်ရင် အချိန်ဖြုန်းချင်တဲ့ စိတ်၊ ပျင်းရိတဲ့ စိတ်တွေ ပျောက်ပြီး "အပ္ပမာဒ" (မမေ့မလျော့ခြင်း) သတိတရား ဝင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... အချိန်ဇယားတွေနဲ့ နေရတာ စိတ်မမွန်းကျပ်ဘူးလား" ပေါ့။ စည်းကမ်းမရှိဘဲ နေတာက ပိုမွန်းကျပ်ပါတယ် ဒကာကြီး။ ဘာလုပ်ရမှန်းမသိ၊ အချိန်တွေဖြုန်း၊ ပြီးမှ နောင်တရ (Regret) တာက ပိုဆင်းရဲတယ်။ "ဝိကာလဘောဇန" လို သီလမျိုး စောင့်ထိန်းလိုက်ရင်၊ ညဘက်မှာ အစာအတွက် ပူပန်စရာ မလိုတော့ဘူး။ စိတ်က ပေါ့ပါးသွားတယ်။ စည်းကမ်း (Discipline) ဆိုတာ လွတ်လပ်မှု (Freedom) ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်ပါပဲ။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဟောစဉ်ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လူတွေမှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ အမြဲ ကပ်ပါနေတယ်။ "ငါ့အချိန်၊ ငါ့အသက်" ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဒိဋ္ဌိပဲ။ တကယ်တော့ 'အချိန်' (Time) ဆိုတာ ရုပ်နာမ်တွေ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အစဉ်အတန်း (Continuity) ကို နာမည်တပ်ထားတာ။ 'အသက်' ဆိုတာ ဇီဝိတိန္ဒြေရုပ် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖြစ်နေတာ။
မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို သုံးကြည့်စို့။ မျက်လှည့်ဆရာက နာရီလက်တံကို လှည့်ပြပြီး အချိန်တွေ ကုန်သွားသယောင် လုပ်ပြသလို၊ 'ပညတ်' က "လတွေ နှစ်တွေ ကုန်သွားပြီ" လို့ လှည့်စားနေတာ။ ပရမတ်သဘောအရ "ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာ" (Arising and Passing away) ပဲ ရှိတယ်။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်မှုမှာ "ငါ" မပါဘူး။ ဒီသဘောကို မြင်ရင် "ငါ အသက်ကြီးပြီ" ဆိုပြီး ဝမ်းနည်းနေမယ့်အစား၊ "ဉာဏ်ရင့်ကျက်ဖို့ အချိန်ရလိုက်သေးတယ်" ဆိုပြီး ဝမ်းမြောက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။
သဿတဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "ငါ့မှာ အချိန်တွေ အများကြီး ကျန်ပါသေးတယ်" လို့ ထင်တာ။ မသေချာဘူး။ ထွက်သက် ဝင်သက် တစ်ချက်လောက်ပဲ အာမခံချက် ရှိတာ။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "လတွေ ကုန်သွားလည်း ဘာဖြစ်လဲ၊ သေရင် ပြီးတာပဲ" လို့ ယူတာ။ မဟုတ်ဘူး... ကုန်သွားတဲ့ အချိန်ထဲမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံတွေ (Actions in Time) က မကုန်ဆုံးဘဲ ကျန်ရစ်မှာ။ အကြောင်းအကျိုးကို သိရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်အနေနဲ့ ပြောရရင်... "နှစ်သစ်ကူးကာလ ကုသိုလ်စာရင်းကို ပြန်စစ်"။ ဧပြီလ ကုသိုလ်စာရင်း (April Merit Audit) လုပ်ပါ။ အထိအတွေ့ တစ်ခု ရတိုင်း "ဒါ ပစ္စုပ္ပန်ပဲ၊ ငါ ပစ္စုပ္ပန်မှာ နေမယ်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ညဘက် ရောက်ရင် (၆) ပါးသီလကို အာရုံပြုပြီး "ငါ အချိန်ကို အောင်နိုင်သူ ဖြစ်ရမယ်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဦးပဉ္ဇင်း ဟောခဲ့တဲ့ 'Time Audit' (အချိန်စာရင်းစစ်ခြင်း)၊ ကာလဝိမုတ္တနဲ့ ဝိကာလဘောဇန သီလတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချရမလဲဆိုတာ ပိုပြီး မျက်စိထဲ မြင်သွားအောင် တို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Case-2521 (Template T230) လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ "လကုန် လုပ်ငန်းသုံးသပ်ချက် အစည်းအဝေး" (Month-end Performance Review) မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ အဖြစ်အပျက်လေးပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့ ညနေခင်းမှာ ပြတိုက်ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံး စုဝေးပြီး လစဉ် အစည်းအဝေး (Monthly Meeting) လုပ်ကြတယ်။ ပုံမှန်ဆိုရင်တော့ "လက်မှတ် ဘယ်လောက် ရောင်းရလဲ၊ ဧည့်သည် ဘယ်လောက် လာလဲ" ဆိုတဲ့ KPI (Key Performance Indicators) တွေကိုပဲ စစ်ကြတာ။ ဒါပေမဲ့ ဒီလက သင်္ကြန်ပိတ်ရက်တွေ များခဲ့တော့ ဝင်ငွေနည်းပြီး အလုပ်တွေ ပုံနေတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေက "ကျွန်တော်တို့ သင်္ကြန်မှာ ပျော်လိုက်ရပေမဲ့၊ အခုတော့ အလုပ်တွေ မပြီးလို့ စိတ်ဖိစီးနေရပါတယ်" ဆိုပြီး မျက်နှာမကောင်း ဖြစ်နေကြတယ်။ သူတို့က "Time Wasted" (အချိန်ဖြုန်းမိပြီ) ဆိုတဲ့ အပြစ်ရှိစိတ် (Guilt) နဲ့ ပူလောင်နေကြတာ။
ဒီနေရာမှာ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 30 (HR Management & Staff Welfare) နဲ့ Article 30.4 ဖြစ်တဲ့ "လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် သုံးသပ်ခြင်းနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ မျှခြေ" (Performance Review & Spiritual Balance) ကို အသက်သွင်းရမယ့် အချိန်ပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းက အစည်းအဝေးခန်းထဲ ဝင်သွားပြီး "Merit Audit" (ကုသိုလ်စာရင်း စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်သစ်ကို မိတ်ဆက်ပေးလိုက်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းက "ဒကာတို့... မင်းတို့က အလုပ်မပြီးတာကိုပဲ ကြည့်ပြီး စိတ်ညစ်နေကြတယ်။ တကယ်တော့ သင်္ကြန်တွင်းမှာ မင်းတို့ ကုသိုလ်တွေ အများကြီး ရခဲ့တာကို မေ့နေကြတယ်" လို့ ထောက်ပြတယ်။
၁။ "စတုဒီသာ ကျွေးတုန်းက ပင်ပန်းခံခဲ့တာ 'ဝေယျာဝစ္စ ကုသိုလ်' မဟုတ်လား"။
၂။ "ဘုရားရေသပ္ပာယ်တုန်းက စိတ်ကြည်နူးခဲ့တာ 'ဗုဒ္ဓါနုဿတိ' မဟုတ်လား"။
၃။ "သင်္ကြန်ရက်တွေမှာ ဥပုသ်စောင့်ခဲ့တာ 'သီလကုသိုလ်' မဟုတ်လား"။
"ဒီကုသိုလ်တွေကို 'Time Audit' စာရင်းထဲ ထည့်တွက်လိုက်ပါ။ မင်းတို့ အချိန်ဖြုန်းခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး၊ 'Merit Investment' (ကုသိုလ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု) လုပ်ခဲ့တာ။ အခု အလုပ်တွေ ပုံနေတာက ပြန်လုပ်ရင် ပြီးသွားမယ့် ကိစ္စ။ ဒါပေမဲ့ ရလိုက်တဲ့ ကုသိုလ်က ဘယ်တော့မှ ပျောက်မသွားဘူး" လို့ အားပေးစကား ပြောကြားတယ်။
ပြီးတော့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဖြေရှင်းနည်း (Pragmatic Solution) အနေနဲ့ "မေလ (May) မှာ နေ့စဉ် အလုပ်ချိန်ဇယား (Time Table) ကို ပြန်ဆွဲကြမယ်။ ဇီဝနာရီ (Chronobiology) နဲ့အညီ မနက်ပိုင်းမှာ အရေးကြီးအလုပ်တွေ လုပ်၊ ညနေပိုင်းမှာ ပေါ့ပါးတဲ့အလုပ်တွေ လုပ်မယ်။ အထူးသဖြင့် ညနေဘက်မှာ 'ဝိကာလဘောဇန' သီလကို ကျင့်သုံးပြီး အချိန်ပို ထွက်အောင် (Time Hack) လုပ်ကြမယ်" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်တယ်။ ဝန်ထမ်းတွေလည်း စိတ်အားတက်ကြွသွားပြီး "ငါတို့ ဧပြီလက အလကား မဖြစ်ခဲ့ပါလား" ဆိုတဲ့ ပီတိနဲ့အတူ မေလကို ကြိုဆိုဖို့ အဆင်သင့် ဖြစ်သွားကြတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ တို့ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... "နှစ်သစ်ကူးကာလ ကုသိုလ်စာရင်းကို ပြန်စစ်" ဆိုတာ အရေးကြီးပါတယ်။ ဘဝမှာ ငွေကြေးအမြတ်အစွန်း တစ်ခုတည်းကို စာရင်းမစစ်ဘဲ၊ စိတ်ချမ်းသာမှုနဲ့ ကုသိုလ်အမြတ်အစွန်းကိုပါ ထည့်သွင်း စစ်ဆေးတတ်မှသာ "Balanced Life" (မျှတသော ဘဝ) ကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ကြရအောင်။
အချိန်တွေ ကုန်ဆုံးသွားခြင်း၊ အိုမင်းရခြင်း၊ မပြီးဆုံးနိုင်သော အလုပ်တာဝန်များကြောင့် ပူပန်ရခြင်းသည် 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပဲ။
အချိန်ကို ဖြုန်းတီးစေသော ပျင်းရိမှု၊ အာရုံငါးပါး၌ မွေ့လျော်သော တပ်မက်မှု (Craving for Distraction) သည် 'သမုဒယသစ္စာ' ပဲ။
အချိန်ကာလ (Time) ဟူသော ပညတ်နယ်မှ လွတ်မြောက်ပြီး၊ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း ကင်းသော ကာလဝိမုတ္တ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်သည် 'နိရောဓသစ္စာ' ပေါ့။
အဲဒီ လွတ်မြောက်မှုကို ရဖို့အတွက် အချိန်ကို တန်ဖိုးထားခြင်း၊ သီလစောင့်ထိန်းခြင်း (ဝိကာလဘောဇန)၊ ကာယဓာတ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ဟာ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း ဧပြီလကုန်ဆုံးတဲ့ ဒီနေ့မှာ မိမိတို့ရဲ့ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် စာရင်းကို ရိုးသားစွာ စစ်ဆေးပါ။ အကုသိုလ်များခဲ့ရင် ပြုပြင်ပါ၊ ကုသိုလ်များခဲ့ရင် ဝမ်းမြောက်ပါ။ လာမယ့် မေလမှာ အချိန်ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ခြေတစ်လှမ်း ပိုနီးအောင် လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ အချိန်ကို ပိုင်စိုးသူ၊ ကုသိုလ်စာရင်း ကြွယ်ဝသူ၊ ကာလဝိမုတ္တ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်သူများ ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
