Day: 142 | ၂၁ မေ ၂၀၂၆ | ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစုံနှင့် ဓာတ်သဘောတူညီမှု (Multiculturalism & Elemental Unity) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ နာနာဒေသ | Multiculturalism
Day: 142 | ၂၁ မေ ၂၀၂၆ | ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစုံနှင့် ဓာတ်သဘောတူညီမှု (Multiculturalism & Elemental Unity) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ နာနာဒေသ | Multiculturalism
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အပိုင်း (၁) - ပလ္လင်ဖွင့်နှင့် သမထအလုပ်ပေး (Opening & Samatha Anchor)
သာသနာနှစ် ၂၅၇၀၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၁) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ မနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစုံနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနေ့" (World Day for Cultural Diversity) ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးပေါ်မှာ လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ဘာသာစကားပေါင်းစုံ၊ အသားအရောင်ပေါင်းစုံ ကွဲပြားနေကြပေမယ့်၊ ဒီကွဲပြားမှုတွေဟာ ပဋိပက္ခဖြစ်စရာ အကြောင်းတရားတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ လူသားတွေရဲ့ အလှတရား၊ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ဥယျာဉ်မှူးတွေလို ပန်းပေါင်းစုံ ပွင့်လန်းနေတဲ့ သဘောတရားသာ ဖြစ်ကြောင်း သတိရစေတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်နော်။ ဒီလို နေ့ရက်မြတ်မှာ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အားလုံး၊ မြန်မာနိုင်ငံသူ နိုင်ငံသား အားလုံး... လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး ခွဲခြားမှုတွေ ကင်းဝေးပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး (Peace) ရောင်ခြည် လွှမ်းခြုံနိုင်ကြပါစေ၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မေတ္တာဖြင့် ဆက်ဆံနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစုံနှင့် ဓာတ်သဘောတူညီမှု" ဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်လာ "နာနာဒေသ" (အမျိုးမျိုးသော ဒေသ/နေရာ) အကြောင်း ဟောကြားထားတဲ့ တရားတော်ကို ခေတ်သစ် "ဘက်စုံယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လူမှုဗေဒ" (Multiculturalism) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးတော့... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မြင်တွေ့နေရတဲ့ အသားအရောင်တွေ၊ လူမျိုးတွေဆိုတာ တကယ်တော့ အပေါ်ယံ "ဝဏ္ဏရုပ်" (Color Materiality) မျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းပိုင်းမှာတော့ အားလုံးဟာ ဓာတ်သဘော (Elements) အားဖြင့် အတူတူပဲ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒါကြောင့် မာနတွေ၊ ဒိဋ္ဌိတွေ မထားသင့်ကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မတူကွဲပြားမှုဆိုတာ ရန်သူ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဉာဏ်နဲ့ ကြည့်တတ်ရင် "သဘောတရား" (Dhamma) သက်သက်ပါပဲ။
တရားတော်ကို မနာကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို အရင်ဆုံး "သမထ" (Samatha) စွမ်းအင်နဲ့ တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ကြရအောင်။ ဒီနေ့မှာ "မေတ္တာ" (Metta) နဲ့ "ဓာတ်ခွဲခြင်း" (Analysis) ကို တွဲဖက်ဟောမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက်... စိတ်ကို ပေါ့ပါးသွားအောင် "အာနာပါန" လေးနဲ့ အရင် စလိုက်ကြစို့။ ကဲ... အားလုံးပဲ သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်၊ မျက်စိလေးကို မှိတ်ပြီးတော့... ဝင်လေ ထွက်လေကိုပဲ အာရုံပြုပါ။ ဝင်လေလေး ဝင်လာတယ်... သိတယ်... ထွက်လေလေး ထွက်သွားတယ်... သိတယ်။ အသက်ရှူလိုက်တိုင်းမှာ... "ငါ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာတဲ့ လေဓာတ်ဟာ ကမ္ဘာလောကကြီးထဲက လေဓာတ်နဲ့ အတူတူပါပဲလား" လို့ နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ အမေရိကန်လူမျိုး ရှူတဲ့လေ၊ အာဖရိကလူမျိုး ရှူတဲ့လေ၊ မြန်မာလူမျိုး ရှူတဲ့လေ... အားလုံးဟာ "ဝါယောဓာတ်" (Wind Element) အနေနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒီလေဓာတ်လေး ဝင်ထွက်နေတာကိုပဲ (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။
ကဲ... စိတ်ကလေး တော်တော်လေး ငြိမ်သက်ပြီး "တူညီမှု" (Unity) ကို ခံစားမိပြီ ဆိုရင်တော့... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ တရားဒေသနာ ခရီးစဉ်ကို စတင်လိုက်ကြရအောင်လား ဒကာကြီး။
ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ "Multiculturalism" (ဘက်စုံယဉ်ကျေးမှု ဝါဒ) ဆိုတာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ မတူညီတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမျိုး၊ ဘာသာစကားတွေ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်ခြင်းကို လက်ခံတဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပိုပြီး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း "မနုဿဗေဒ" (Anthropology) နဲ့ "မျိုးရိုးဗီဇ" (Genetics) ဘက်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ထင်နေတဲ့ "လူမျိုးကွဲပြားခြင်း" (Race) ဆိုတာ ဇီဝဗေဒအရ အလွန် သေးငယ်တဲ့ ကွာခြားချက်လေး တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ လေ့လာချက်အရ ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ လူသားအားလုံးရဲ့ DNA (မျိုးရိုးဗီဇ) ဟာ ၉၉.၉% ထပ်တူညီကြပါတယ် တဲ့။ ကျန်တဲ့ ၀.၁% လေး ကွာခြားမှုကြောင့်သာလျှင် အသားအရောင်၊ ဆံပင်ပုံစံ၊ မျက်နှာပေါက် စတာတွေ ကွဲပြားသွားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် ဒကာကြီးရေ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မြင်နေရတဲ့ အသားမည်းတာ၊ ဖြူတာ၊ ညိုတာ ဆိုတာ တကယ်တော့ အရေပြားအောက်မှာရှိတဲ့ "Melanin" လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတ်ပစ္စည်း အနည်းအများ ကွာခြားမှုကြောင့်ပါပဲ။ နေရောင်ခြည် (UV Radiation) ပြင်းထန်တဲ့ အီကွေတာ ဒေသမှာ နေထိုင်တဲ့ လူတွေက အရေပြားကို ကာကွယ်ဖို့ Melanin များများ ထုတ်ရတော့ အသားမည်းသွားတယ်။ နေရောင်ခြည် နည်းတဲ့ ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသက လူတွေကျတော့ ဗီတာမင် D ချက်လုပ်ဖို့အတွက် အရေပြားက အလင်းဝင်အောင် Melanin လျှော့ချလိုက်တော့ အသားဖြူသွားတယ်။ ဆိုလိုတာက... "လူမျိုး" ဆိုတာ "Evolutionary Adaptation" (ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အရ လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်မှု) ရဲ့ ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ "ဝတ်စုံ" (Biological Costume) တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းစိတ်သဏ္ဌာန် (Consciousness) မှာတော့ ဘာမှ မကွာခြားပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီအချက်ကို နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ စမတ်ဖုန်း (Smartphone) တွေကို ကြည့်လိုက်ပါ။ အချို့က အနက်ရောင်၊ အချို့က အဖြူရောင်၊ အချို့က ရွှေရောင်... "Case" (အဖုံး) တွေ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အတွင်းထဲက "Operating System" (iOS သို့မဟုတ် Android) နဲ့ "Processor" တွေရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ (Logic Gates) တွေကတော့ အတူတူပါပဲ။ အနက်ရောင် ဖုန်းမို့လို့ ပိုမြန်တာ မဟုတ်သလို၊ အဖြူရောင် ဖုန်းမို့လို့ ပိုကောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဖုံးဆိုတာ "External Hardware Configuration" သက်သက်ပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေလည်း "အသားအရောင်" ဆိုတဲ့ Hardware Case တွေသာ ကွဲပြားနေတာပါ။ အတွင်းထဲက "စိတ်" (Processor)၊ "စေတသိက်" (Software Modules) နဲ့ "ရုပ်" (Hardware Components) တွေရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ Algorithm တွေကတော့ အာဖရိကမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ အာရှမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဥရောပမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အားလုံး Same Logic နဲ့ပဲ Run နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီး။
ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာအရ ကြည့်ရင် "လူမျိုးခွဲခြားခြင်း" (Racism) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် မရှိပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျန်တဲ့ ၉၉.၉% တူညီမှုကို မကြည့်ဘဲ၊ ၀.၁% ကွဲပြားမှုကို ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်နေလို့ပါပဲ။ ခေတ်သစ် လူမှုဗေဒ ပညာရှင်တွေက "Unity in Diversity" (မတူကွဲပြားမှုကြားမှ ညီညွတ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ မူဝါဒကို ကိုင်စွဲကြပါတယ်။ မတူညီတဲ့ အရောင်တွေ ပေါင်းစပ်လိုက်မှ လှပတဲ့ သက်တံ (Rainbow) တစ်ခု ဖြစ်လာသလို၊ မတူညီတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေ ပေါင်းစပ်လိုက်မှ ကမ္ဘာလောကကြီးက ပိုပြီး ပြည့်စုံကြွယ်ဝလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသိပ္ပံနည်းကျ အမြင်ကို အခြေခံပြီးတော့... မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ "ဓာတ်သဘော" (Elements) တရားတော်တွေနဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်ကြည့်မလဲ ဆိုတာကို ဆက်လက် နာကြားကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာက လူသားအားလုံး DNA ၉၉.၉% တူညီတယ်လို့ လက်ခံထားသလို၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကလည်း လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက လူသားတွေရဲ့ တူညီမှုကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ နာနာဒေသ (အမျိုးမျိုးသော နေရာဒေသ) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဒေသနာတော်မှာ ဘုရားရှင်က ဒီလို မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။
"ယထာပိ ဧကေန ဓာတုယာ၊ နာနာဝဏ္ဏာ ပဘောဝတိ။
ဧဝံ မနုဿဇာတိယံ၊ ဧကော ဓမ္မော ဝိဇ္ဇတိ။"
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်လုံးချင်းစီ ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင်...
ယထာပိ = ဥပမာအားဖြင့်။
ဧကေန ဓာတုယာ = တစ်ခုတည်းသော ဓာတ်သဘော (One Element) ကြောင့်။
နာနာဝဏ္ဏာ = အမျိုးမျိုးသော အဆင်းအရောင်တို့သည်။
ပဘောဝတိ = ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏ (Manifests)။
ဧဝံ = ဤအတူပင်။
မနုဿဇာတိယံ = လူသားမျိုးနွယ်၌။
ဧကော ဓမ္မော = တစ်ခုတည်းသော သဘောတရား (One Dhamma/Nature) သည်။
ဝိဇ္ဇတိ = ရှိနေပါပေ၏ (Exists)။
ဘုရားရှင် ဆိုလိုတာက... ရွှေ (Gold) ဆိုတဲ့ ဓာတ်သဘော တစ်ခုတည်းကနေ လက်ကောက်၊ ဆွဲကြိုး၊ နားကပ် ဆိုပြီး ပုံစံမျိုးစုံ (Forms) လုပ်လို့ရသလို... လူသားတွေဟာလည်း "ခန္ဓာ ၅ ပါး"၊ "ဓာတ် ၁၈ ပါး" ဆိုတဲ့ အခြေခံ Element တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာချင်း အတူတူပါပဲ။ အမေရိကန်လူမျိုးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း ပထဝီ (မြေ)၊ အာပေါ (ရေ)၊ တေဇော (မီး)၊ ဝါယော (လေ) ပဲ ရှိတယ်။ အာဖရိကလူမျိုးမှာလည်း ဒီဓာတ်ကြီး ၄ ပါးပဲ ရှိတယ်။ "အသားအရောင်" ဆိုတာ အပေါ်ယံ "ဝဏ္ဏရုပ်" (Color Materiality) ရဲ့ ကွဲပြားမှုမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို အစွဲပြုပြီး "ငါက မြင့်မြတ်တယ်၊ သူက နိမ့်ကျတယ်" လို့ မာနထားတာဟာ အမှန်တရားကို မမြင်တဲ့ "မောဟ" (Delusion) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် ဒကာကြီးရေ... ဒီနေ့ခေတ် ကွန်ပျူတာ Screen ပေါ်မှာ ပုံရိပ်တွေ အရောင်စုံ ပေါ်နေပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း Pixel တစ်ခုချင်းစီကို သွားကြည့်ရင် Red, Green, Blue (RGB) ဆိုတဲ့ အခြေခံ အရောင် ၃ မျိုးရဲ့ အချိုးအစား ပြောင်းလဲမှု (Combination) ပဲ ရှိတာပါ။ ထို့အတူပါပဲ... လောကကြီးမှာ မြင်နေရတဲ့ လူမျိုးကွဲပြားမှုတွေဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရား ၄ ပါးရဲ့ ပေါင်းစပ်မှု (Combination) ကွာခြားလို့သာ ပုံစံကွဲနေတာပါ။ အနှစ်သာရ (Essence) အားဖြင့်တော့ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" နယ်ပယ်ထဲက ရုပ်နာမ်တွေချည်းပါပဲ။ ဘယ်သူမှ ပိုမထူးပါဘူး။
ကဲ... အခု တရားရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို ကူးကြရအောင်။ ဒီနေ့ ရှုကွက်မှာတော့ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၅၁) မှာ ပါရှိတဲ့ "ဝီရိယိန္ဒြေ" (Viriyindriya) သဘောတရားနဲ့ "ဓာတ်ခွဲခြင်း" (Elemental Analysis) ကို တွဲဖက်ပြီး ရှုမှတ်ကြမယ်။
ရှုမှတ်ပုံ အဆင့်ဆင့် (The Mechanism):
၁။ မေတ္တာပို့ခြင်း (Metta Initialization): အရင်ဆုံး စိတ်ကို ပျော့ပျောင်းသွားအောင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အားလုံးကို မေတ္တာပို့ပါ။ "အရပ် ၁၀ မျက်နှာမှာ ရှိနေကြတဲ့ လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ သတ္တဝါပေါင်းစုံ... ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ" လို့ ၃ ကြိမ်လောက် စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုလိုက်ပါ။
၂။ ဓာတ်ခွဲခြင်း (De-construction): အခု ကိုယ့်ရှေ့မှာ မတူညီတဲ့ လူမျိုးတစ်ယောက် (ဥပမာ - အသားမည်းသူ သို့မဟုတ် အသားဖြူသူ) ကို စိတ်ကူးနဲ့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ပြီးရင် သူ့ကို "လူ" လို့ မကြည့်ဘဲ ဓာတ်ခွဲကြည့်ပါ။
သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ မာတဲ့သဘော (အရိုး၊ အသား) ရှိလား။ ရှိတယ် (ပထဝီဓာတ်)။ ငါ့မှာရော ရှိလား။ ရှိတယ် (တူတယ်)။
သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပူတဲ့သဘော (အပူချိန်) ရှိလား။ ရှိတယ် (တေဇောဓာတ်)။ ငါ့မှာရော ရှိလား။ ရှိတယ် (တူတယ်)။
သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ လှုပ်ရှားတဲ့သဘော (လေ) ရှိလား။ ရှိတယ် (ဝါယောဓာတ်)။ ငါ့မှာရော ရှိလား။ ရှိတယ် (တူတယ်)။
ဒီလို နှိုင်းယှဉ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ နဲ့ သူ" ကွာခြားတာ ဘာမှ မရှိတော့ဘဲ၊ သဘာဝတရားချင်း အတူတူပဲ ဆိုတာ ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။
၃။ ဝဏ္ဏရုပ်ကို ရှုမြင်ခြင်း (Analyzing Color): အသားအရောင် (Skin Color) ဆိုတာ ဘာလဲ။ အဘိဓမ္မာအရ ဒါဟာ "ဝဏ္ဏရုပ်" (Visible Object) သက်သက်ပါပဲ။ မျက်စိ (စက္ခုပသာဒ) နဲ့ အလင်းရောင် တိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ "ပုံရိပ်" မျှသာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ ပုံရိပ်အပေါ်မှာ "လှတယ်၊ ရုပ်ဆိုးတယ်၊ မြင့်မြတ်တယ်" လို့ ဆုံးဖြတ်နေတာက "သညာ" (Perception) နဲ့ "မာန" (Pride) ပါ။ အဲဒီ မာနကို "ဝီရိယ" (Effort) နဲ့ ပယ်ဖျက်ပါ။ "ဒါဟာ အရောင်ပဲ... လူ မဟုတ်ဘူး" လို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှလုံးသွင်းပါ။
၄။ ဝီရိယိန္ဒြေကို တည်ဆောက်ခြင်း (Building Energy): မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံနိုင်ဖို့၊ သည်းခံနိုင်ဖို့ဆိုတာ ပျင်းရိနေလို့ မရပါဘူး။ စိတ်ရဲ့ အားထုတ်မှု (Mental Effort) လိုပါတယ်။ "ငါ့စိတ်ထဲမှာ ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ အတွေး (Racist thought) ဝင်လာရင် ချက်ချင်း ဖယ်ရှားမယ်" ဆိုတဲ့ သမ္မပ္ပဓာန် ဝီရိယကို တင်ထားပါ။ ဒါဟာ "ငါ" လုပ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဝီရိယ စေတသိက် (Abhidhamma Unit 66) က စနစ်ကို protect လုပ်နေတာလို့ ရှုမြင်ပါ။
တရားတော်ကို လက်တွေ့ဘဝနဲ့ ချိတ်ဆက်ဖို့အတွက် (Case-2542) လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
နိုင်ငံတကာ ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုမှာ မန်နေဂျာ ဒေါ်လှ ဆိုတာ ရှိတယ်။ သူ့အဖွဲ့ (Team) ထဲမှာ လူမျိုးပေါင်းစုံ ပါတယ်။ မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ဥရောပ လူမျိုးတွေ စုံနေတာပေါ့။ အစပိုင်းမှာ ပြဿနာတွေ အများကြီး တက်တယ်။ ယဉ်ကျေးမှု မတူတော့ အလုပ်လုပ်ပုံတွေ လွဲ၊ စကားပြောရင် အထင်လွဲကြနဲ့ "Cultural Clash" (ယဉ်ကျေးမှု ပဋိပက္ခ) တွေ ဖြစ်နေတယ်။ တချို့ဝန်ထမ်းတွေက "ငါတို့ လူမျိုးကမှ အလုပ်လုပ်တတ်တာ၊ သူတို့က မလုပ်တတ်ဘူး" ဆိုပြီး မာနတွေ ထားကြတယ်။
ဒေါ်လှက ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ Policy 22, Article 22.1 ဖြစ်တဲ့ "Diversity and Inclusion Policy" (ကွဲပြားမှုကို လက်ခံပြီး အားလုံးပါဝင်စေရေး မူဝါဒ) ကို ကျင့်သုံးလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက Policy စာရွက်ကို ဖတ်ပြရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ တရားသဘောနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး Training ပေးတယ်။ သူက ဝန်ထမ်းတွေကို ပြောတယ်... "မောင်တို့ မယ်တို့... မင်းတို့ရဲ့ ဖုန်းတွေကို ကြည့်လိုက်။ Brand မတူကြဘူး။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးက Battery (တေဇော)၊ Circuit Board (ပထဝီ)၊ Software (နာမ်) နဲ့ပဲ အလုပ်လုပ်တာလေ။ ငါတို့ အားလုံးလည်း ဒီလိုပဲ။ မင်းတို့ရဲ့ အရည်အချင်း (Skill) က အဓိကပဲ။ လူမျိုးက အဓိက မဟုတ်ဘူး" တဲ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် ဒကာကြီးရေ... ဒေါ်လှဟာ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ "အတားအဆီး" (Barrier) ကို ဖြိုချလိုက်တာပါ။ သူက "Rainbow Team" လို့ အမည်ပေးပြီး၊ မတူညီတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေရဲ့ အားသာချက်တွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်တယ်။ အိန္ဒိယလူမျိုးရဲ့ IT ကျွမ်းကျင်မှု၊ တရုတ်လူမျိုးရဲ့ လုပ်ငန်းသွက်လက်မှု၊ ဥရောပလူမျိုးရဲ့ စနစ်ကျမှုတွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်တော့... သူ့အဖွဲ့ဟာ ကုမ္ပဏီမှာ အအောင်မြင်ဆုံး ဖြစ်လာတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေလည်း တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် "မာန" မထားတော့ဘဲ၊ "မေတ္တာ" နဲ့ ဆက်ဆံတတ်လာကြတယ်။ ဒါဟာ "Multiculturalism" ကို ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ အောင်မြင်အောင် ကျင့်သုံးပြလိုက်တာပါပဲ။
ဒီ Case Study က ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကတော့... "မတူကွဲပြားမှု (Diversity) ဆိုတာ အားနည်းချက် မဟုတ်ဘူး၊ အားသာချက် (Strength) ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲလို့ ရတယ်" ဆိုတာပါပဲ။ အဓိကကတော့ "ဓာတ်သဘောတူညီမှု" (Common Humanity) ကို မြင်အောင်ကြည့်တတ်ဖို့ လိုပါတယ် ဒကာကြီး။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ "ကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစုံနေ့" မှာ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင်...
အသားအရောင်၊ လူမျိုး၊ ဘာသာစကား ကွဲပြားမှုတွေဟာ အပေါ်ယံ "ပညတ်" (Concept) တွေသာ ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းပိုင်း "ပရမတ်" (Ultimate Reality) မှာတော့ အားလုံးဟာ ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး၊ ခန္ဓာ ၅ ပါးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ သတ္တဝါတွေချည်းပါပဲ။ ဒီအမှန်တရားကို သိမြင်ရင် မာနတွေ လျော့ပါးပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အခု ဟောကြားခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။
လူသားတွေကြားမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခ၊ စစ်ပွဲ၊ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။
အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ "ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့အဖွဲ့" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု (တဏှာ) နဲ့ မာနတွေဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။
အားလုံးကို တန်းတူညီမျှ မေတ္တာထားနိုင်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ခြင်းက "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။
ဒီလို နေထိုင်နိုင်ဖို့ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ ပညာ၊ ဝီရိယ ဆိုတဲ့ တရားတွေကို ကျင့်သုံးတာက "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပါပဲ။
ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့်... ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အားလုံး လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး အစွဲအလမ်းများ ကင်းဝေးကြပါစေ။ မတူကွဲပြားမှုများကို အလှတရားအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၁ မေ ၂၀၂၆
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.