Day: 297 | Date: October 24, 2023 | ပြိတ္တာ (Peta) နှင့် ဆာလောင်မှု | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ပေတဝတ္ထုပါဠိတော် | Metabolism (Biology)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၄) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
လောကမှာ "ဆာလောင်ခြင်း" ဆိုတဲ့ ဒုက္ခဟာ အင်မတန် ကြီးမားပါတယ်။ ထမင်းဆာတာ၊ ရေငတ်တာလောက်ကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ထဲမှာ ဘယ်လောက်ရရ မဝနိုင်ဘဲ၊ အမြဲတမ်း လိုချင်တပ်မက်နေတဲ့ "လောဘဆာလောင်မှု" က ပိုပြီး ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "ပြိတ္တာဘဝနှင့် ဆာလောင်မှု" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် "ဇီဝဖြစ်စဉ်" (Metabolism) နဲ့ ပေတဝတ္ထုပါဠိတော်လာ တရားတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး၊ ယှဉ်တွဲ ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး လောဘဇော အာဟာရ ပြတ်လပ်ခြင်း ဘေးမှ ကင်းဝေးကြပြီး၊ ရောင့်ရဲခြင်း (Santutthi) ဖြင့် ပြည့်စုံနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို ပြည့်ဝသွားအောင် "ဥဒက ကသိုဏ်း" (Water Kasina) နဲ့ တွဲဖက်ပြီး ရောင့်ရဲမှုကို အာရုံပြုတဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... ရေအပြည့်ဖြည့်ထားတဲ့ အိုးတစ်လုံးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ရေတွေက နှုတ်ခမ်းဝအထိ ပြည့်လျှံနေတယ်။ ထပ်ထည့်စရာ မလိုတော့ဘူး။ အဲဒီပုံရိပ်ကို ယူပြီး... "ငါ့စိတ်သည် ပြည့်ဝ၏... လိုအင်ဆန္ဒ မရှိတော့... ပြည့်ဝ၏... အေးမြ၏" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ လောဘကြောင့် ဖြစ်တဲ့ အပူအပင်တွေ ငြိမ်းပြီး စိတ်ကျေနပ်မှု ရမသွားဘူးလား... ရသွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
ကိုင်း... "ပြိတ္တာ" (Peta) အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) မှာ ရှိတဲ့ "Metabolism" (ဇီဝဖြစ်စဉ်/အစာချေဖျက်နှုန်း) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြချင်တယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ "Metabolic Disorder" (ဇီဝဖြစ်စဉ် ချို့ယွင်းခြင်း) ဖြစ်ရင်၊ ဥပမာ - ဆီးချိုရောဂါလိုမျိုးပေါ့။ သွေးထဲမှာ သကြားဓာတ်တွေ အများကြီး ရှိပေမဲ့၊ ဆဲလ် (Cell) တွေက အဲဒီသကြားကို စုပ်ယူပြီး အားအင်မလုပ်နိုင်ဘူး။ ရလဒ်က ဘာလဲ။ "Starvation in the midst of plenty" (ပေါများကြွယ်ဝနေရက်နဲ့ ငတ်မွတ်နေခြင်း) ပါပဲ။ စားသမျှ အာဟာရ မဖြစ်ဘူး။
"ပြိတ္တာ" ဆိုတာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။ သူတို့မှာ ပါးစပ်က အပ်နဖားပေါက်လောက်ပဲ ရှိပြီး၊ ဝမ်းဗိုက်က တောင်လောက် ကြီးတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါဟာ ဥပမာ တင်စားချက်ပါ။ ဆိုလိုတာက... "လိုချင်စိတ်" (Belly) က အကန့်အသတ်မရှိ ကြီးမားနေပေမဲ့၊ "ခံစားနိုင်စွမ်း" (Mouth) ကတော့ မရှိသလောက် နည်းပါးနေတာ။
ဘီလီယံချီ ချမ်းသာပေမဲ့ ပိုက်ဆံမသုံးရက်ဘဲ ထမင်းကြမ်း စားနေရတဲ့ သူဌေးကြီးတွေ မြင်ဖူးတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒါ "လူ့ပြိတ္တာ" (Manussa Peta) ပါပဲ။ သူတို့ရဲ့ "စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဇီဝဖြစ်စဉ်" (Mental Metabolism) ပျက်စီးနေလို့၊ ဘယ်လောက် ချမ်းသာချမ်းသာ စိတ်ချမ်းသာမှု (Energy) အဖြစ် မပြောင်းလဲနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ပေတဝတ္ထုပါဠိတော် (စာမျက်နှာ-၁) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီကျမ်းမှာ မကောင်းမှု ပြုခဲ့သူတွေ၊ အထူးသဖြင့် "မပေးရက်၊ မကမ်းရက်၊ နှမြောတွန့်တိုသူတွေ" (Stinginess) ဟာ သေလွန်တဲ့အခါ ပြိတ္တာဘုံ ရောက်ကြတယ်လို့ ဟောတယ်။ ပြိတ္တာတွေက အမြဲတမ်း "ထမင်း ဆာတယ်၊ ရေ ငတ်တယ်" လို့ အော်ဟစ်နေကြတယ်။
ဒါဟာ "လောဘ" (Greed) ရဲ့ သဘာဝကို ပြနေတာပါ။ လောဘ ဆိုတာ "လိုချင်မှု" သက်သက် မဟုတ်ဘူး။ "ရပြီးသားကို မတင်းတိမ်နိုင်မှု" (Unsatisfied) ဖြစ်ပါတယ်။ ပင်လယ်ရေ သောက်လေ ငတ်လေ ဆိုသလို၊ လောဘကြီးလေ ပိုဆာလေပါပဲ။
"ဝေဒနာက္ခန္ဓာ" (ခံစားမှု အစုအဝေး) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ "လောဘ" ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဆာလောင်မှုကို ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြမယ်။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်:
၁။ Identify the Hunger (ဆာလောင်မှုကို ရှာ): တစ်ခုခုကို အရမ်း လိုချင်နေတဲ့ စိတ်ဖြစ်လာရင်... "ဒါ လိုအပ်ချက် (Need) လား၊ တပ်မက်မှု (Greed/Craving) လား" လို့ ခွဲခြားပါ။ ရင်ထဲမှာ ဟာတာတာ၊ ပူလောင်လောင် ဖြစ်နေရင် အဲဒါ "ပြိတ္တာစိတ်" ဝင်နေတာ။
၂။ Visualize the Hole (အပေါက်ကို မြင်အောင်ကြည့်): လောဘဆိုတာ အောက်ခြေမရှိတဲ့ အိုး (Bottomless Pit) နဲ့ တူတယ်။ ဘယ်လောက် ဖြည့်ဖြည့် မပြည့်နိုင်ဘူး။ "ငါ ဒီအပေါက်ကြီးကို ဖြည့်ဖို့ ကြိုးစားနေတာ အလကားပဲ" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။
၃။ Practice Contentment (ရောင့်ရဲမှုကို ပွား): "ငါ့မှာ ရှိတာလေးနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်၊ ပြည့်စုံပါတယ်" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်တာနဲ့ အဲဒီ အပေါက်ကြီး ပိတ်သွားပြီး၊ ငြိမ်းအေးမှု (Cooling) ချက်ချင်း ရလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... "လောဘ" ကြောင့် စိတ်နှလုံး ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်းဟာ "ဇီဝဖြစ်စဉ် ချို့ယွင်းမှု" (Metabolic Disorder) နဲ့ တူတယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2597) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကို Method #26 (ဇာတ်လမ်း အမှားနဲ့ အမှန် နှစ်မျိုး ပြောနည်း) အရ "လောဘကြောင့် မှားခဲ့ပုံ" နဲ့ "ပေးကမ်းမှ မှန်ကန်သွားပုံ" ကို ယှဉ်ပြီး ပြောပြပါမယ်။
ဇာတ်လမ်း အပိုင်း (၁) - အမှား (The Wrong Way / The Starvation Phase)
လွန်ခဲ့တဲ့ ၄ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်ကို "ဦးဘဌေး" ဆိုတဲ့ သူဌေးကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ နာမည်နဲ့လိုက်အောင် တကယ့် ဘီလျံနာကြီးပါ။ ဒါပေမဲ့ သူ့ပုံစံက လူမမာလို ဖြစ်နေတယ်။ မျက်တွင်းတွေ ဟောက်ပက်၊ အသားအရေ ခြောက်ကပ်ပြီး၊ အဝတ်အစားကလည်း နွမ်းပါးပါးပဲ ဝတ်ထားတယ်။
သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လျှောက်တယ်။ "ဘုန်းဘုန်း... တပည့်တော် စိတ်မချမ်းသာဘူး။ ပိုက်ဆံတွေ ရှိပေမဲ့ ကုန်သွားမှာ အရမ်းကြောက်တယ်။ ညတိုင်း စာရင်းတွေ တွက်ပြီး အိပ်မပျော်ဘူး။ ထမင်းစားရင်လည်း ကောင်းတာ မစားရက်ဘူး။ တပည့်တော် ခံစားနေရတာ 'လူ့ပြိတ္တာ' ဖြစ်နေသလား မသိဘူး" လို့ ရင်ဖွင့်တယ်။
ကြည့်စမ်း... သူ့မှာ ပိုက်ဆံ (Sugar) တွေ အများကြီး ရှိပေမဲ့၊ သူ့စိတ် (Cell) တွေက အဲဒီ ချမ်းသာမှုကို စုပ်ယူပြီး ပျော်ရွှင်မှု (Energy) အဖြစ် မပြောင်းနိုင်ဘူး။ ဒါဟာ "Mental Diabetes" (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆီးချို) ဝင်နေတာပါပဲ။ ရှိရက်နဲ့ ငတ်နေတဲ့ အဖြစ်ဆိုးပေါ့။
ဇာတ်လမ်း အပိုင်း (၂) - အမှန် (The Right Way / The Healing Phase)
ဒီအခြေအနေမှာ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ကုစားပေးဖို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၁၉၊ အပိုဒ်ခွဲ ၁၉.၃ (Pol 19, Art 19.3) ဖြစ်တဲ့ "Transformation of Greed into Generosity" (လောဘကို ဒါနအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း) နည်းလမ်းကို သုံးရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ရေတစ်ခွက် ငှဲ့ပြပြီး မေးလိုက်တယ်။ "ဒကာကြီး... ဒီရေခွက်ထဲမှာ ရေတွေ ပြည့်နေပြီ။ ထပ်လောင်းထည့်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ"။ "လျှံကျကုန်မှာပေါ့ ဘုရား"။
"ဟုတ်တယ်... ဒကာကြီးရဲ့ လောဘအိုးက ပြည့်နေပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒကာကြီးက ထပ်ဖြည့်ချင်နေတော့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ မွန်းကြပ်ပြီး ဆာလောင်နေတာ။ ဒီရေကို သောက်လိုက်မှသာ ငတ်တာ ပြေမှာ။ ရှိတာကို သုံးမှ၊ ပေးမှ ချမ်းသာတာ" လို့ ရှင်းပြတယ်။
ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို "ဆေးနည်း" တစ်ခု ပေးလိုက်တယ်။ "ဒကာကြီး... ဒီနေ့ ပြတိုက်ရှေ့မှာ ရေအေးစက် (Water Dispenser) တစ်လုံး လှူလိုက်ပါ။ ပြီးရင် လာသောက်တဲ့ လူတွေကို ထိုင်ကြည့်နေပါ" လို့ ခိုင်းလိုက်တယ်။
ဦးဘဌေးလည်း ဝန်လေးဝန်လေးနဲ့ပဲ ရေအေးစက် တစ်လုံး ဝယ်လှူလိုက်တယ်။ နေ့လယ်ရောက်တော့ နေပူထဲက ပြန်လာတဲ့ လူတွေ၊ လမ်းသွားလမ်းလာတွေက အဲဒီရေစက်မှာ ရေအေးအေးလေး သောက်ကြ၊ "ကျေးဇူးပါပဲဗျာ" လို့ ပြောပြီး ပြန်ထွက်သွားကြတာကို သူ ထိုင်ကြည့်နေတယ်။
အဲဒီမှာ ထူးခြားတာ ဖြစ်လာတယ်။ လူတွေ ရေသောက်ပြီး ရင်အေးသွားတာကို မြင်တော့ သူ့ရင်ထဲက ပူလောင်မှုတွေ၊ ဆာလောင်မှုတွေ ရုတ်တရက် ပျောက်သွားတယ်။ သူ့မျက်နှာပေါ်မှာ အပြုံး ပေါ်လာတယ်။ "ဟာ... ငါ့ပိုက်ဆံတွေ ကုန်သွားတာ မဟုတ်ပါလား။ ငါ့ပိုက်ဆံတွေက သူများ အမောပြေဖို့ ဖြစ်သွားပါလား" ဆိုတဲ့ ပီတိ (Joy) ဝင်လာတယ်။
အဲဒီနေ့ကစပြီး ဦးဘဌေးဟာ "စုဆောင်းခြင်း" (Accumulation) ဆိုတဲ့ အမှားလမ်းကို စွန့်ပြီး၊ "ပေးကမ်းခြင်း" (Distribution) ဆိုတဲ့ အမှန်လမ်းကို ရောက်သွားတယ်။ သူ့ရဲ့ "Metabolism" ပြန်ကောင်းသွားပြီ။ ပေးကမ်းလိုက်မှ စိတ်က ပြည့်ဝသွားတာ (Fullness) ကို သူ လက်တွေ့ ခံစားလိုက်ရပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ပြိတ္တာ (Peta) နှင့် ဆာလောင်မှု" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
လိုချင်တာ မရလို့ ဆာလောင်ရတာ၊ ရပြီးသားကို မသုံးရက်လို့ ပင်ပန်းရတာ၊ စိတ်ရဲ့ အမြဲတမ်း မွတ်သိပ်နေမှု (Eternal Hunger) အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
အဲဒီ ဆာလောင်မှုကို ဘယ်သူက ဖန်တီးတာလဲ။ "ငါ့အတွက်၊ ငါ့ဖို့" ဆိုပြီး စုဆောင်းလိုတဲ့ လောဘ (Lobha) နဲ့၊ သံသရာကို တွယ်တာတဲ့ တဏှာ (Tanha) တို့ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "ရောင့်ရဲခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဥစ္စာ" (သန္တုဋ္ဌိ ပရမံ ဓနံ) ဟု သိမြင်ပြီး၊ ရှိတာလေးနဲ့ ကျေနပ်ကာ၊ ပိုလျှံတာကို မျှဝေလိုက်ရင်၊ လောဘမီး ငြိမ်းပြီး အေးမြသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို ငြိမ်းအေးဖို့အတွက်...
သမ္မာသင်္ကပ္ပ: နေက္ခမ္မ သင်္ကပ္ပ (လောဘမှ ထွက်မြောက်လိုသော အကြံ)။
သမ္မာအာဇီဝ: မတရား လိုချင်တပ်မက်မှု ကင်းသော အသက်မွေးမှု။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ ပြိတ္တာဘုံမှ လွတ်မြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပြိတ္တာဆိုတာ ဗိုက်ကြီးပြီး ပါးစပ်ပေါက် သေးတဲ့ သတ္တဝါတွေပါ။ သူတော်ကောင်းတို့ကတော့ "စေတနာ" လက်ကို ကြီးကြီးထားပြီး "လောဘ" ပါးစပ်ကို ပိတ်ထားနိုင်သူများ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားကြပါ။ ပေးကမ်းခြင်းသည်သာလျှင် လောဘရောဂါကို ကုစားနိုင်သော အကောင်းဆုံး ဓာတ်စာ ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... လောဘဇော အာဟာရ ပြတ်လပ်ခြင်း ဘေးမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် စိတ်နှလုံး ပြည့်ဝဝဖြိုးကာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
.jpeg)
