"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၁၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၂) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့။
ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Applied Psychology" စီးရီးမှာ ခေတ်လူသားတွေ အပူလောင်ဆုံး ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်တဲ့ "ပိုက်ဆံ" နဲ့ "စိတ်ဆင်းရဲမှု" ဆက်စပ်ပုံကို ဆွေးနွေးပါမယ်။ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချခြင်း" (Possession and Stress Reduction) ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ်မှာ "Financial Therapy" (ငွေကြေးဆိုင်ရာ စိတ်ကုထုံး) ဆိုတဲ့ ပညာရပ် ပေါ်လာပါတယ်။ ပိုက်ဆံမရှိလို့ စိတ်ညစ်တာ ရှိသလို၊ ပိုက်ဆံရှိပြီး ပိုစိတ်ညစ်ရတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားတော်မှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်လာ "ဓနသုတ်" (Dhana Sutta) ကို အခြေခံပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ် Policy 5, Article 5.3 နဲ့ လက်တွေ့ ဖြစ်ရပ် Case-F265 ကို ချိန်ထိုးကာ ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးစွာပထမ "ပိုင်ဆိုင်မှု" ဆိုတာကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဘယ်လို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သလဲ။ လောကီဥစ္စာ (Material Wealth) ဟာ မီးဘေး၊ ရေဘေး၊ မင်းဘေး၊ ခိုးသူဘေး၊ မချစ်မနှစ်သက်သော အမွေခံဘေး ဆိုတဲ့ "ရန်သူမျိုး ၅ ပါး" နဲ့ ဆက်ဆံနေရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က ရန်သူမဖျက်ဆီးနိုင်တဲ့ "စစ်မှန်သော ဥစ္စာ ၇ ပါး" ကို ညွှန်ပြခဲ့ပါတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဓနသုတ်မှာ ဒီလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"သတ္တိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓနာနိ။ ကတမာနိ သတ္တ? သဒ္ဓါဓနံ၊ သီလဓနံ၊ ဟိရိဓနံ၊ ဩတ္တပ္ပဓနံ၊ သုတဓနံ၊ စာဂဓနံ၊ ပညာဓနံ။"
(အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ မဟာဝဂ်၊ ဓနသုတ်)
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို "Financial Therapy" ရှုထောင့်ကနေ တန်ဖိုးဖြတ်ကြည့်ရအောင် -
၁။ သဒ္ဓါဓနံ = ယုံကြည်မှု ဥစ္စာ။ (Spiritual Capital - ဘဝမှာ ဘာဖြစ်ဖြစ် "ကံ" ရှိတယ်ဆိုတဲ့ စိတ်လုံခြုံမှု)။
၂။ သီလဓနံ = ကိုယ်ကျင့်တရား ဥစ္စာ။ (Reputational Capital - လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းက ယုံကြည်လက်ခံမှု)။
၃။ ဟိရိဓနံ = အရှက်တရား ဥစ္စာ။
၄။ ဩတ္တပ္ပဓနံ = အကြောက်တရား ဥစ္စာ။ (Risk Management Capital - ဒုက္ခရောက်မယ့် အလုပ်ကို ရှောင်ရှားနိုင်စွမ်း)။
၅။ သုတဓနံ = အကြားအမြင် ဥစ္စာ။ (Intellectual Capital - ဗဟုသုတ)။
၆။ စာဂဓနံ = စွန့်ကြဲခြင်း ဥစ္စာ။ (Social Capital - ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် ရရှိလာတဲ့ မိတ်ဆွေအင်အား)။
၇။ ပညာဓနံ = သိမြင်ခြင်း ဥစ္စာ။ (Wisdom Capital - အမှန်တရားကို မြင်နိုင်စွမ်း)။
ဘုရားရှင်က "ဧတေန ဓနဝန္တေန" (ဤဥစ္စာရှိသော သူကိုသာ) "အမောဃံ ဇီဝိတံ" (အချည်းနှီး မဟုတ်သော အသက်ရှင်ခြင်း) လို့ မိန့်တော်မူပါတယ်။ ငွေဘယ်လောက်ရှိရှိ ဒီ ၇ ပါး မရှိရင် "ဆင်းရဲသား" (Spiritual Poor) ပါပဲ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-F265 (The Wealthy Man's Insomnia) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်က ဒီလို။ ပြတိုက်ရဲ့ အလှူရှင် စာရင်းဝင် သူဌေးကြီး တစ်ဦး ရှိတယ်။ ဦးဘ (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ ဦးဘက စီးပွားရေး အရမ်းကောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့လက စီးပွားရေး ဂယက်တွေကြောင့် သူ့ရဲ့ ရှယ်ယာဈေးတွေ ထိုးကျသွားတယ်။ ငွေကြေးအားဖြင့် ကြည့်ရင် သူ မွဲသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ရှိရာကနေ သန်း ၈၀ ဖြစ်သွားတာ။ သာမန်လူတွေအတွက်တော့ တစ်သက်စားမကုန်တဲ့ ပိုက်ဆံပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ ဦးဘကတော့ အိပ်မပျော်တော့ဘူး။ သွေးတိုးတွေ တက်၊ နှလုံးတွေ တုန်ပြီး ဆေးရုံတက်ရတဲ့အထိ ဖြစ်သွားတယ်။ ဆရာဝန်က ကုလို့မရတော့ ဦးဇင်းဆီ ရောက်လာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပျောက်ကုန်ပါပြီ၊ ဘဝပျက်ပါပြီ" လို့ ညည်းတယ်။
ဒါကို ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာ "Loss Aversion" (ဆုံးရှုံးမှုကို အလွန်အမင်း ကြောက်ရွံ့ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူတွေဟာ ငွေ ၁၀၀ ရလို့ ပျော်တာထက်၊ ငွေ ၁၀၀ ပျောက်သွားရင် ခံစားရတဲ့ နာကျင်မှုက (၂) ဆ ပိုပြင်းထန်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဦးဘ ဖြစ်နေတာ အဲဒါပါပဲ။
ဦးဇင်းက သူ့ကို တရားဟောရုံနဲ့ မရတော့ဘူး။ ဒါကြောင့် Policy 5, Article 5.3 (Simplicity & Value Orientation) အရ Template T250 (Financial Anxiety & Contentment Log) ကို ထုတ်ပြီး "Financial Therapy Session" တစ်ခု လုပ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ T250 ဆိုတာ ငွေစာရင်း ဇယား မဟုတ်ပါဘူး။ "စိတ်စာရင်း ဇယား" (Mind Audit Tool) ပါ။
The T250 Process (ကုထုံး အဆင့်ဆင့်):
အဆင့် (၁) - Defining "Enough" (လုံလောက်မှုကို သတ်မှတ်ခြင်း):
T250 မေးခွန်း: "ဦးဘ... အခု လက်ရှိ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ ဦးဘရဲ့ မိသားစု (၃) ဆက် စားလို့ ကုန်နိုင်မလား။"
ဦးဘ စဉ်းစားပြီး ဖြေတယ်: "မကုန်နိုင်ပါဘူး ဘုရား။"
ဦးဇင်း: "ဒါဆိုရင် ဦးဘ ပူပန်နေတာက 'စားဝတ်နေရေး' (Survival) အတွက်လား၊ 'မာန' (Ego) အတွက်လား။"
ဦးဘ ငြိမ်သွားတယ်။ သူ လက်ခံလိုက်ရတယ်၊ ဒါဟာ သူ့ရဲ့ Ego (ငါ့ပစ္စည်းတွေ လျော့သွားပြီ ဆိုတဲ့ အစွဲ) ကြောင့် ဆိုတာကို။
အဆင့် (၂) - Asset Re-valuation (ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပြန်လည် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း):
ဦးဇင်းက ဓနသုတ်လာ "ဥစ္စာ ၇ ပါး" ဇယားကို ပေးလိုက်တယ်။
သဒ္ဓါ: ရှိသလား။ (ရှိပါတယ်)
သီလ: လုံရဲ့လား။ (လုံပါတယ်)
စာဂ: လှူဒါန်းနိုင်သေးလား။ (လှူနိုင်ပါတယ်)
ဦးဇင်းက ပြောတယ် "ဒကာကြီး... ဒကာကြီးရဲ့ 'Dollar Asset' တွေ ကျသွားပေမယ့်၊ 'Dhamma Asset' တွေက နည်းနည်းမှ မလျော့ပါဘူး။ ဘဝရဲ့ အဆုံးသတ်မှာ ပါသွားမှာက ဒေါ်လာလား၊ ဓမ္မလား။"
အဆင့် (၃) - The Practice of Letting Go (စွန့်လွှတ်ခြင်း လေ့ကျင့်ခန်း):
T250 ရဲ့ နောက်ဆုံးအပိုင်းမှာ "Daily Donation Drill" (နေ့စဉ် စွန့်ကြဲမှု လေ့ကျင့်ခန်း) ပါတယ်။ ဦးဇင်းက သူ့ကို အများကြီး လှူခိုင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
"နေ့တိုင်း မနက် အိပ်ရာထရင် ပိုက်ဆံ ၁၀၀၀ ကျပ်တန် တစ်ရွက်ကို စွန့်လိုက်ပါ။ လမ်းဘေးက လူကို ပေးပေး၊ ဘုရားဖူး လာတဲ့ ကလေးကို ပေးပေး။ အဲဒီ ၁၀၀၀ တန် လက်ထဲက ထွက်သွားတဲ့အချိန်မှာ စိတ်ထဲက 'တွယ်တာမှု' (Attachment) လေးပါ ပါသွားတယ်လို့ အာရုံပြုပါ" လို့ သင်ပေးလိုက်တယ်။
(၁) ပတ်လောက် ကြာတော့ ဦးဘ ပြန်ရောက်လာတယ်။ မျက်နှာက ရွှင်လန်းနေတယ်။ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော် သဘောပေါက်သွားပြီ။ တပည့်တော်က ငွေကို ပိုင်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ငွေက တပည့်တော်ကို ပိုင်စိုးပြီး နှိပ်စက်နေတာကိုး။ အခု ၁၀၀၀ တန်လေးတွေ စွန့်ရင်းနဲ့ စိတ်ထဲမှာ ပေါ့ပါးလာတယ်" တဲ့။
ဦးဘရဲ့ သွေးပေါင်ချိန်လည်း ကျသွားပြီ။ အိပ်ပျော်သွားပြီ။
ဒီ Case-F265 က ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကတော့ - "Stress" (စိတ်ဖိစီးမှု) ဆိုတာ ပိုင်ဆိုင်မှု နည်းလို့ ဖြစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ရောင့်ရဲမှု" (Santutthi) နည်းလို့ ဖြစ်တာပါ။
ဘုရားရှင် ဟောတဲ့ "သန္တုဋ္ဌိ ပရမံ ဓနံ" (ရောင့်ရဲခြင်းသည် အမြတ်ဆုံး ဥစ္စာ) ဆိုတာ စကားအလှ သုံးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ့်လက်တွေ့ စိတ်ပညာပါပဲ။ ရောင့်ရဲနိုင်တဲ့သူမှာ "Wanting Mind" (လိုချင်စိတ်) ငြိမ်းသွားတဲ့အတွက် "Peace" (ငြိမ်းချမ်းမှု) ချက်ချင်း ရပါတယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... ခေတ်ကြီးက ပစ္စည်းတွေကို မက်မောအောင် ဆွဲဆောင်နေပါတယ်။ ဖုန်းအသစ်ထွက်ရင် လိုချင်တယ်၊ ကားအသစ်တွေ့ရင် လိုချင်တယ်။ အဲဒီ "လိုချင်မှု" (Tanha) ကပဲ Stress ကို မွေးဖွားပေးတာပါ။
ကိုယ့်အိမ်မှာ ပစ္စည်းတွေ ရှုပ်ပွနေရင် T250 နည်းလမ်းအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်ပါ။
၁။ ဒါက ငါ့အတွက် တကယ် လိုအပ်တာလား (Need)။
၂။ ဒါက ငါ့ရဲ့ လောဘကို ဖြည့်ဖို့လား (Want)။
၃။ ဒါကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရင် ငါ့စိတ် ပိုပေါ့သွားမလား (Release)။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုတာ ခဏတာ ငှားရမ်းထားတဲ့ အရာတွေပါ။ အချိန်တန်ရင် အားလုံး ပြန်ပေးခဲ့ရမှာပါ။ မပြန်ပေးရဘဲ ကိုယ်ပိုင် ယူသွားလို့ ရတာကတော့ "ဓန ၇ ပါး" သာ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အတုအယောင် ဥစ္စာတွေကြောင့် စိတ်မပူလောင်ဘဲ၊ စစ်မှန်သော ဓမ္မဥစ္စာများကို ရှာဖွေစုဆောင်းရင်း၊ စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ကျန်းမာစွာဖြင့် ဘဝခရီးကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၂) ရက်
