"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၁၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၃) ရက်၊ သောကြာနေ့။
ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းရဲ့ ဟောပြောမှုပုံစံကို Format P: The Checklist Manifesto (စစ်ဆေးလွှာ အသေးစိတ်) ပုံစံဖြင့် တင်ဆက်သွားပါမယ်။ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "စီမံကိန်းစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် စိတ်ပညာ" (Project Management & Psychology) ဖြစ်ပါတယ်။
စီမံကိန်း (Project) တစ်ခု အောင်မြင်ဖို့ဆိုတာ ငွေရှိရုံ၊ လူရှိရုံနဲ့ မရပါဘူး။ အသေးစိတ်ကျတဲ့ "စစ်ဆေးလွှာ" (Checklist) တွေနဲ့ စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ဖို့ လိုပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဝိနည်းပိဋက၊ ပရိဝါရပါဠိတော် ဆိုတာ တကယ်တော့ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းကြီးတစ်ခုလုံးအတွက် အတိကျဆုံးသော "Checklist" ကြီးပါပဲ။ ဒီနေ့မှာတော့ ပရိဝါပါဠိတော်လာ စနစ်ကျမှုတွေကို ခေတ်သစ် "Psychological Safety" (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု) သဘောတရား၊ Case-P266 ဖြစ်ရပ်မှန်တို့နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ စီမံကိန်း စစ်ဆေးလွှာ Template T242 ကို တစ်ချက်ချင်း ရှင်းလင်း တင်ပြသွားပါမယ်။
ဦးစွာပထမ ပရိဝါရပါဠိတော်၊ သမုဋ္ဌာနသီသသင်္ခေပ (အာပတ်တို့၏ ဖြစ်ကြောင်း အကျဉ်းချုပ်) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အမှားတစ်ခု (အာပတ်) မဖြစ်ပွားစေဖို့ စစ်ဆေးရမယ့် အချက်တွေကို ဒီလို အတိအကျ ဟောကြားထားပါတယ်။
"ကာယတော ဧကံ သမုဋ္ဌာနံ၊ ဝါစာတော ဧကံ သမုဋ္ဌာနံ၊ ကာယဝါစာတော ဧကံ သမုဋ္ဌာနံ... ဧဝံ ဆ သမုဋ္ဌာနာ။"
(ဝိနည်းပိဋက၊ ပရိဝါရပါဠိတော်၊ သမုဋ္ဌာနသီသ၊ စာမျက်နှာ - ၁)
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို "Project Risk Management" (စီမံကိန်း အန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု) ရှုထောင့်ကနေ Checklist လုပ်ကြည့်ရအောင် -
၁။ ကာယတော = ကိုယ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော အမှား ပါသလား။ (Physical Error - ဥပမာ - တည်ဆောက်ရေး ပစ္စည်း အမှား)။
၂။ ဝါစာတော = နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုသော အမှား ပါသလား။ (Communication Error - ဥပမာ - ညွှန်ကြားချက် မှားခြင်း)။
၃။ စိတ္တတော (နောက်ဆက်တွဲ) = စိတ်ဖြင့် ကြံစည်သော အမှား ပါသလား။ (Intention Error - ဥပမာ - မရိုးသားမှု)။
ခေတ်သစ် စီမံကိန်းတွေမှာ အဆောက်အအုံတွေ ပြိုကျတာ၊ ငွေစာရင်းတွေ ပျောက်တာဟာ ဒီ (၃) ချက်ထဲက တစ်ချက်ချက် လွတ်သွားလို့ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဆိုးဆုံးကတော့ "အမှားကို မြင်ရက်နဲ့ မပြောရဲခြင်း" (Silence) ပါ။ ဒါကို Google ရဲ့ Project Aristotle က "Lack of Psychological Safety" လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင်တွေက "ငါ ဒီအမှားကို ထောက်ပြရင် အဆူခံရမလား" လို့ ကြောက်နေရင် အဲဒီစီမံကိန်းဟာ ကျရှုံးဖို့ သေချာသလောက်ပါပဲ။
ဒီသဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Case-P266 (The Silent Structure) ဖြစ်ရပ်နဲ့ သက်သေပြပါမယ်။
ဖြစ်စဉ်: ပြတိုက်ရဲ့ အနောက်ဘက်မှာ ဧည့်နားနေဆောင် အသစ်တစ်ခု ဆောက်လုပ်နေတဲ့ စီမံကိန်း (Project Rest) ပေါ့။ စီမံကိန်း မန်နေဂျာ "ဦးကျော်" (အမည်လွှဲ) က အင်မတန် စည်းကမ်းကြီးပြီး ဒေါသကြီးတယ်။ သူက "အချိန်မီ ပြီးရမယ်" ဆိုတဲ့ အမိန့်ကိုပဲ ထပ်ခါထပ်ခါ ပေးတယ်။
တစ်နေ့မှာ လူငယ် အင်ဂျင်နီယာလေး "မောင်မောင်" က တိုင်တစ်လုံးရဲ့ အောက်ခြေ ဖောင်ဒေးရှင်းမှာ အက်ကြောင်းငယ်လေး တစ်ခု တွေ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက ဦးကျော်ကို ကြောက်တာရယ်၊ "ငါ ပြောလိုက်ရင် လုပ်ငန်းကြန့်ကြာလို့ အဆူခံရမယ်" ဆိုတဲ့ အကြောက်တရား (Lack of Psychological Safety) ရယ်ကြောင့် နှုတ်ပိတ်နေလိုက်တယ်။
ရလဒ်ကတော့... (၂) ပတ်အကြာမှာ အဲဒီတိုင်ကနေ အက်ကြောင်းကြီးတွေ ဆက်တက်လာပြီး၊ တည်ဆောက်ရေး တစ်ခုလုံး ရပ်ဆိုင်းလိုက်ရတယ်။ ကုန်ကျစရိတ် (၃) ဆ တက်သွားတယ်။
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဦးဇင်းတို့က Policy 8, Article 8.4 (Project Integrity & Safety Reporting) အရ Template T242 (Project Psychological Safety Checklist) ကို မဖြစ်မနေ သုံးစွဲစေခဲ့ပါတယ်။
T242 Checklist ရဲ့ အဓိက အချက် (၃) ချက်ကို "The Checklist Manifesto" စတိုင်နဲ့ ရှင်းပြပါမယ်။
Check Item 1: The "No-Blame" Reporting Mechanism (အပြစ်မတင်ဘဲ တင်ပြခွင့်)
Vinaya Principle: ဝိနည်းမှာ "တေသံ အာပတ္တိံ အာရောစေမိ" (ထိုအရှင်တို့အား အာပတ်ကို ပြောကြားပါ၏) ဆိုတဲ့ စနစ် ရှိတယ်။ ကိုယ့်အပြစ်ကို ပြောပြရင် သံဃာက လက်ခံကုစားပေးတယ်။ နှိမ်ချခြင်း မပြုဘူး။
T242 Action: စီမံကိန်း အစည်းအဝေး စတိုင်း ဦးကျော်က မေးရတယ် - "ဒီအပတ်မှာ ကျွန်တော်တို့ မမြင်မိတဲ့ အမှား၊ ဒါမှမဟုတ် စိုးရိမ်စရာ တစ်ခုခု ရှိလား။ ပြောပြတဲ့သူကို ဆုချမယ်။"
Result: မောင်မောင်တို့လို လူငယ်တွေက အမှားကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ထောက်ပြလာတယ်။
Check Item 2: Cognitive Diversity Check (မတူညီသော အမြင်များကို စစ်ဆေးခြင်း)
Vinaya Principle: သံဃာ့ကံ ဆောင်ရင် "သမ္မုခါဝိနယ" (မျက်မှောက်၌ စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတာ ပါတယ်။ အားလုံး စုံညီမှ၊ သဘောတူမှ လုပ်ရတာ။
T242 Action: ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခု မချခင်မှာ "Devil's Advocate" (ဆန့်ကျင်ဘက်က တွေးမယ့်သူ) တစ်ယောက် ထားရမယ်။ "ဒီပန္နက်ပုံစံက ဘာလို့ မှားနိုင်သလဲ" ဆိုတာကို တွေးခိုင်းတာ။
Result: တစ်ဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ လျော့နည်းသွားတယ်။
Check Item 3: Emotional Regulation of Leaders (ခေါင်းဆောင်၏ စိတ်တည်ငြိမ်မှု)
Vinaya Principle: "အဂတိ ၄ ပါး" (ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ ဘယ၊ မောဟ) မလိုက်စားရ။
T242 Action: မန်နေဂျာက ဒေါသထွက်နေရင် ဆုံးဖြတ်ချက် မချရ (Stop Rule)။ ဦးကျော်ကို သူ့ရဲ့ Stress Level ကို အရင် စစ်ခိုင်းတယ်။
Result: ခေါင်းဆောင်က တည်ငြိမ်တော့ နောက်လိုက်တွေက လုံခြုံမှု ခံစားရတယ်။
ဒီ T242 Checklist ကို သုံးပြီးနောက်ပိုင်း၊ ပြတိုက်ရဲ့ ဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းတွေမှာ "ပြန်ပြင်ရတဲ့ စရိတ်" (Rework Cost) ၄၀% လျော့ကျသွားတယ်။ Case-P266 မှာ မောင်မောင်က နောက်ပိုင်း အမှားတစ်ခု တွေ့တဲ့အခါ ချက်ချင်း တင်ပြရဲလာတယ်။ ဦးကျော်ကလည်း "ကျေးဇူးပဲကွာ၊ မင်းပြောလို့ ငါတို့ မမှားတော့ဘူး" လို့ ကျေးဇူးတင်စကား ဆိုလာတယ်။
ဒါဟာ Psychological Safety ရဲ့ လက်တွေ့ အကျိုးကျေးဇူးပါပဲ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... မိမိတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ၊ မိသားစု စီမံကိန်းတွေမှာ ဒီ Checklist လေးကို စမ်းသုံးကြည့်ပါ။
၁။ ငါ့အဖွဲ့သားတွေက ငါ့ကို မကောင်းသတင်း (Bad News) လာပြောရဲသလား။
၂။ ငါက အမှားကို ကြားရင် ဒေါသထွက်သလား၊ ကျေးဇူးတင်သလား။
၃။ ငါတို့မှာ ပြဿနာကို စောစောစီးစီး သိနိုင်တဲ့ စနစ် ရှိသလား။
ပရိဝါပါဠိတော်မှာ "သုဝိနီတာ" (ကောင်းစွာ ဆုံးမအပ်ပြီးသော သူတို့) သည်သာ သာသနာကို စောင့်ရှောက်နိုင်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ စီမံကိန်းတစ်ခုမှာလည်း "ကောင်းစွာ စနစ်ချထားသော အဖွဲ့" (Disciplined Team) ကသာ အောင်မြင်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... စီမံကိန်းတိုင်းမှာ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် ခိုင်ခံ့ဖို့ လိုသလို၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှု (Psychological Safety) ခိုင်ခံ့ဖို့လည်း လိုအပ်ကြောင်း သတိချပ်စေချင်ပါတယ်။ ပရိဝါလာ ဝိနည်းဉာဏ်၊ T242 လာ စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရပ်တို့ဖြင့် အောင်မြင်သော၊ ဘေးကင်းသော၊ အကျိုးရှိသော လုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၃) ရက်
