Day 319 Nov 15 ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (၁၁) - အရန်သင့်သိမ်းဆည်းခြင်း (Relic Records & IT: Backup Systems) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အာရက္ခသမ္ပဒါ (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) Information Technology (Data Redundancy & 3-2-1 Backup Rule) T250 (Evidence Assessment & Verification Record) / Case-D319 Policy 2, Article 2.5 (Digital Security & Data Preservation)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"ဝန္ဒာမိ စေတိယံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗဌာနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ သရီရဓာတု မဟာဗောဓိံ ဗုဒ္ဓရူပံ သဗ္ဗံ သဒါ။"
(အရပ်လေးမျက်နှာ၊ အရပ်တစ်ပါး၌ တည်ရှိကုန်သော စေတီပုထိုး၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိညောင်ပင်၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို အခါခပ်သိမ်း ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။)
"ဝန္ဒာမိ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။"
(ဤ သွာဂတ မည်သော ကျောင်းတိုက်၌ တည်ရှိကုန်သော ဓာတ်တော်တို့ကို ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။ ထိုဓာတ်တော်တို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ လုံခြုံစေခြင်း၊ သယ်ဆောင်ပူဇော်ခြင်း ကိစ္စရပ်များကို ဘုရားတပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက သည် ရိုသေစွာ ဆောင်ရွက်ပါ၏။)
"သဗ္ဗေ ဝန္ဒာမိ တေ အဟံ။"
(ထိုစေတီ၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိ၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို ဘုရားတပည့်တော်သည် ရှိခိုးပါ၏။)
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
အမျိုးသားနေ့၊ အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်နှင့် ပညာရေး လွတ်လပ်ခွင့်များကို ဦးထိပ်ထားလျက် မိမိတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ခေတ်မီနည်းပညာဖြင့် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားမည့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (အပိုင်း-၁၁)" ဖြစ်ပါတယ်။ ခေါင်းစဉ်က နည်းနည်းဆန်းနေမယ်။ "အရန်သင့်သိမ်းဆည်းခြင်း" (Backup) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသားနေ့လို နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ အမျိုးသားရေး အမွေအနှစ်တွေကို မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်သလိုပဲ၊ ဒီအမွေအနှစ်တွေရဲ့ မှတ်တမ်းအချက်အလက် (Data) တွေကိုလည်း ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာနဲ့ မပျောက်ပျက်အောင် "အာရက္ခ" (စောင့်ရှောက်ခြင်း) ပြုလုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီအတွက် အခြေခံရမယ့် ပါဠိတော်ကတော့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဒီဃဇာဏုသုတ်မှာ လာရှိတဲ့ "အာရက္ခသမ္ပဒါ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က မျက်မှောက်ကြီးပွားရေးအတွက် တရားလေးပါး ဟောကြားရာမှာ "လဒ္ဓါနံ ဘောဂါနံ အာရက္ခေန သမ္ပန္နော ဟောတိ" လို့ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ အနက်ဖွင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင် "လဒ္ဓါနံ- တရားသဖြင့် ရရှိပြီးကုန်သော၊ ဘောဂါနံ- စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို၊ အာရက္ခေန- (ရန်သူမျိုးငါးပါး၊ ပျက်စီးခြင်းအန္တရာယ်မှ) စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့်၊ သမ္ပန္နော- ပြည့်စုံသည်၊ ဟောတိ- ဖြစ်၏" လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "ဘောဂ" (စည်းစိမ်) ဆိုတာ ငွေကြေးတင် မဟုတ်ပါဘူး။ အချက်အလက် (Data)၊ သမိုင်းမှတ်တမ်း (History) တွေဟာလည်း တန်ဖိုးဖြတ်မရတဲ့ စည်းစိမ်တွေပါပဲ။ ဒါတွေကို မပျောက်ပျက်အောင် ကာကွယ်တာဟာ အာရက္ခသမ္ပဒါ မင်္ဂလာတစ်ပါး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် IT (Information Technology) နယ်ပယ်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "Data Redundancy" (အချက်အလက် ပွားများသိမ်းဆည်းခြင်း) သို့မဟုတ် "Backup Strategy" နဲ့ သွားတူပါတယ်။ IT သမားတွေက "3-2-1 Backup Rule" ဆိုတာကို ကျင့်သုံးကြပါတယ်။ (၃) နေရာမှာ သိမ်းရမယ်၊ (၂) မျိုးကွဲပြားတဲ့ စနစ် (ဥပမာ - Hard Disk နဲ့ Cloud) မှာ ထားရမယ်၊ (၁) ခုကိုတော့ အဝေးတစ်နေရာ (Off-site) မှာ ပို့ထားရမယ် ဆိုတဲ့ မူဝါဒပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ "Single Point of Failure" (တစ်နေရာတည်းမှာ ပုံထားခြင်း) ဟာ အန္တရာယ်များလွန်းလို့ပါပဲ။ ကွန်ပျူတာ ပျက်သွားရင်၊ မီးလောင်သွားရင် အကုန်ဆုံးရှုံးမသွားအောင် "အာရက္ခ" လုပ်ထားတဲ့ သဘောပါပဲ။
ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ ထိတ်လန့်စရာ Case-D319 ဖြစ်ရပ်ကို သတိရမိပါတယ်။ တစ်ခါက ပြတိုက်ရဲ့ ပင်မကွန်ပျူတာကြီး (Server) ရုတ်တရက် မီးခိုးထွက်ပြီး ပျက်ကျသွားပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ ဓာတ်တော်ပေါင်း ထောင်ချီရဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေ၊ ဓာတ်ပုံတွေ၊ အလှူရှင်စာရင်းတွေ အကုန်ရှိနေတာပါ။ ဝန်ထမ်းတွေ အကုန်လုံး မျက်နှာပျက်ပြီး "သွားပြီ... ငါတို့ သမိုင်းတွေ အကုန်ပျောက်ပြီ" ဆိုပြီး ပူညံပူညံ ဖြစ်ကုန်ကြပါတယ်။ အာရက္ခသမ္ပဒါ မရှိရင် ဖြစ်တတ်တဲ့ "ဘယ" (ကြောက်ရွံ့မှု) ပေါ့။
ဒါပေမယ့် ကံကောင်းတာက ဦးဇင်းတို့မှာ Policy 2, Article 2.5 (Digital Security & Data Preservation) ရှိနေပါတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ "အပတ်စဉ် သောကြာနေ့တိုင်း ဒေတာများကို Backup လုပ်ရမည်" လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။ ဦးဇင်းက IT တာဝန်ခံကို မေးလိုက်တယ်။ "ဒကာလေး... မူဝါဒအတိုင်း လုပ်ထားရဲ့လား" လို့။ ဒကာလေးက "လုပ်ထားပါတယ် ဘုရား" ဆိုပြီး Template T250 (Evidence Assessment & Verification Record) ကို ထုတ်ပြပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် T250 ကို သက်သေခံပစ္စည်း စစ်ဆေးဖို့ သုံးပေမယ့်၊ ဒီနေရာမှာတော့ "Backup Verification" (Backup ဖိုင် စစ်ဆေးခြင်း) အနေနဲ့ သုံးထားတာပါ။ T250 ထဲမှာ "Last Backup: Yesterday, Location: Secure Cloud" ဆိုပြီး တိတိကျကျ မှတ်တမ်းတင်ထားတာ တွေ့လိုက်ရပါတယ်။
အဲဒီ Backup ဖိုင်ကို ပြန်ဆွဲတင်လိုက်တဲ့အခါ (Restore လုပ်လိုက်တဲ့အခါ) ပျောက်သွားပြီ ထင်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ အကုန်လုံး ပြန်ပေါ်လာပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ မျက်နှာမှာ အပြုံးတွေ ပြန်ရောက်လာကြတယ်။ "အာရက္ခ" (စောင့်ရှောက်မှု) ရှိတဲ့သူဟာ ဘေးအန္တရာယ် ကြုံလာရင်တောင် မတုန်လှုပ်ရပါဘူး။ အကယ်၍သာ Backup မလုပ်ထားရင်၊ အမျိုးသားအမွေအနှစ် မှတ်တမ်းတွေ ဆုံးရှုံးသွားမှာ ဖြစ်သလို၊ နောင်လာနောက်သားတွေအတွက်လည်း သမိုင်းကွင်းဆက် ပြတ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့... "နည်းပညာဆိုတာ ငါတို့နဲ့ မဆိုင်ပါဘူး" လို့ မတွေးပါနဲ့။ ဓာတ်တော်ကို ကြုတ်နဲ့ ထည့်ပြီး သိမ်းသလိုပဲ၊ ဓာတ်တော်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေကိုလည်း Backup ဆိုတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကြုတ်နဲ့ ထည့်ပြီး သိမ်းရပါမယ်။ ဒါဟာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ရရှိထားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Heritage) ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာလည်း "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတာ Backup နဲ့ တူပါတယ်။ သတိရှိနေရင် ကုသိုလ်စိတ်တွေ ပျောက်မသွားအောင်၊ အကုသိုလ် ဗိုင်းရပ်စ်တွေ မဝင်အောင် ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (၁၁)' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အာရက္ခသမ္ပဒါတရားနှင့်အညီ မိမိတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ကုသိုလ်တရားများကို ရန်သူမျိုးငါးပါးမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ၊ အမျိုးသားရေး အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ၊ မပျောက်ပျက်သော နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
သာသနာတော်နှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အသိပညာများကို စနစ်တကျ လေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group တွင်လည်း ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါကြောင်း ဖိတ်ကြားအပ်ပါသည်။