"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုးလက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် (၅) ရက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁၄) ရက်နေ့။
"အလင်းတိုင်များ၏ အောင်ပွဲ" ခရီးစဉ်မှာ ဦးဇင်းတို့ဟာ ဓာတ်တော်တွေကို သဒ္ဓါတရား၊ သမိုင်းကြောင်း၊ လူမှုရေး ရှုထောင့်တွေကနေ ကြည့်ခဲ့ကြပြီးပါပြီ။ ဒီနေ့မှာတော့ နည်းနည်းလေး ထူးခြားသွားအောင် အဏုကြည့်မှန်ဘီလူး (Microscope) အောက်ကို ဆွဲခေါ်သွားပါရစေ။ ဟုတ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်များရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကို ခေတ်သစ် "Crystal Chemistry" (သလင်းဓာတုဗေဒ) နဲ့ အဘိဓမ္မာ "ရူပက္ခန္ဓာ" (Matter) သဘောတရား ပေါင်းစပ်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြမယ့် "ဓာတ်တော်ထဲက Chemistry" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။
"မောင်သက်... မင်းက ဓာတုဗေဒ ကျောင်းသားဆိုတော့ ဒီဓာတ်တော်လုံးလေးကို ကြည့်ပြီး ဘာမြင်လဲကွ။"
ဦးဇင်းရဲ့ ရှေ့မှာ ရောက်နေတဲ့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား မောင်သက်က မှန်ဘီလူးကနေ ကြည့်ပြီး ဖြေတယ်။
"ဦးဇင်းဘုရား... ကြည့်ရတာ ပုံဆောင်ခဲ (Crystal) ဖွဲ့စည်းပုံ ရှိတယ်ဘုရား။ ဖန် (Glass) လိုမျိုး အစီအစဉ်မကျတာ (Amorphous) မဟုတ်ဘဲ၊ Molecule တွေက စနစ်တကျ စီတန်းနေတဲ့ပုံ ပေါက်ပါတယ်ဘုရား။"
"မှန်တယ် မောင်သက်။ အဲဒီ စနစ်တကျ စီတန်းနေတဲ့ 'အမာခံ' သဘောတရားကို အဘိဓမ္မာမှာ ဘယ်လိုခေါ်လဲ မင်း သိလား။"
အဘိဓမ္မာ အထ္ထကထာ၊ ရူပက္ခန္ဓာဝိဘင်းမှာ ရုပ်တရားတွေရဲ့ အခြေခံဖြစ်တဲ့ မဟာဘုတ် ၄ ပါးအကြောင်းကို ဖွင့်ဆိုထားတာ ရှိတယ်။ အဲဒီထဲက "ပထဝီဓာတ်" (Earth Element) ရဲ့ လက္ခဏာကို ဘုရားရှင်က ဒီလို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
"ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ ပထဝီဓာတု၊ ပတိဋ္ဌာနရသာ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနပစ္စုပဋ္ဌာနာ။"
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်ကို Chemistry ရှုထောင့်ကနေ ချိတ်ဆက် ကြည့်ရအောင်။
ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ = မာကျောခြင်း၊ ခက်ထန်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။ (Hardness / Solidity)။
ပထဝီဓာတု = ဤသည်ကား ပထဝီဓာတ် မည်၏။
ပတိဋ္ဌာနရသာ = (အခြားသော အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ရုပ်တို့၏) တည်ရာဖြစ်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။ (Structural Support / Lattice Framework)။
သမ္ပဋိစ္ဆနပစ္စုပဋ္ဌာနာ = (ထိုရုပ်များကို) လက်ခံဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်လာ၏။
မောင်သက်... ဒီနေရာမှာ "ပတိဋ္ဌာန" (တည်ရာဖြစ်ခြင်း) ဆိုတာ Crystal Chemistry မှာပြောတဲ့ "Lattice Structure" (သလင်းကွက် ဖွဲ့စည်းပုံ) နဲ့ သိပ်တူတယ်။ ပုံဆောင်ခဲတစ်ခုမှာ Atom တွေ၊ Ion တွေဟာ နေရာတကျ ခိုင်ခိုင်မာမာ တည်ရှိနေကြလို့သာ အဲဒီအရာဝတ္ထုက မာကျောပြီး ပုံသဏ္ဌာန် မပျက်တာ။ အကယ်၍ ပထဝီဓာတ် အားနည်းရင် (Lattice ပျက်ရင်) အဲဒီအရာက ပျော်ဝင်သွားတာ၊ အရည်ပျော်သွားတာ ဖြစ်လာမယ်။
ဓာတ်တော်တွေဟာ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တွေရဲ့ စိတ် (Mind) စွမ်းအင်ကြောင့် ရုပ် (Matter) တွေ ပြောင်းလဲသွားပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတာလို့ ယုံကြည်ရတယ်။ ဒါကို "Citta-born Rupa" (စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်) လို့ ခေါ်နိုင်မလား။ သာမန်အရိုးတွေက ဆွေးမြေ့လွယ်ပေမယ့်၊ ဓာတ်တော်တွေကျတော့ ပထဝီဓာတ် လွန်ကဲပြီး ကျောက်စရစ်ခဲလို၊ ပုလဲလို မာကျောသွားတယ်။ ဒါဟာ "Molecular Rearrangement" (မော်လီကျူးများ ပြန်လည်စီစဉ်ဖွဲ့စည်းခြင်း) တစ်မျိုးပါပဲ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ပြဿနာ ဖြေရှင်းရာမှာ ဘယ်လိုသုံးလဲဆိုတာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Case-X287 (The Soluble Relic) အကြောင်း ပြောပြမယ်။
တစ်ခါတုန်းက အလှူရှင်တစ်ယောက်က အင်မတန် လှပတောက်ပတဲ့ "အဏ္ဏဝါရောင် ဓာတ်တော်" တစ်ဆူကို လာလှူတယ်။ ကြည့်လိုက်ရင် စိန်လို တောက်ပနေတာပဲ။ ဒကာကြီးက "ဒါ ရေနဂါးပြည်က ရတာပါ" လို့ ပြောတယ်။
ဦးဇင်းတို့က ချက်ချင်း လက်မခံသေးဘဲ Template T115 (Material Analysis & Testing Log) ကို သုံးပြီး စစ်ဆေးတယ်။ ဒီ Template မှာ "Non-Destructive Testing" (ဖျက်ဆီးခြင်းမရှိသော စစ်ဆေးနည်း) တွေ ပါတယ်။
ပထမဆုံး ဦးဇင်းတို့က Specific Gravity Test (သိပ်သည်းဆ စမ်းသပ်ခြင်း) လုပ်တယ်။ ပုံမှန် ဓာတ်တော်တွေ (အရိုး/သွား အခြေခံ) ဟာ Calcium Phosphate တို့၊ Hydroxyapatite တို့ ပါဝင်လို့ ကျောက်ခဲလောက် မလေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီဓာတ်တော်က ပေါ့နေတယ်။
ဒုတိယအဆင့်အနေနဲ့ Humidity Chamber Test (စိုထိုင်းဆ စမ်းသပ်ခြင်း) လုပ်တယ်။ ဓာတ်တော်ကို စိုထိုင်းဆ ၈၀% ရှိတဲ့ ဖန်အလုံခန်းထဲမှာ ၆ နာရီလောက် ထားလိုက်တယ်။
ရလဒ်က ဘာဖြစ်သွားလဲ သိလား မောင်သက်။ မာကျောပါတယ် (ပထဝီဓာတ် ကြီးပါတယ်) ဆိုတဲ့ ဓာတ်တော်ရဲ့ မျက်နှာပြင်မှာ အရည်ကြည်လေးတွေ စို့လာတယ်။ ပြီးတော့ ထောင့်စွန်းလေးတွေက ဝိုင်းပြီး အရည်ပျော်စ ပြုလာတယ်။
Chemistry အရ ပြောရင် ဒါဟာ "Hygroscopic Crystal" (လေထုထဲက ရေငွေ့ကို စုပ်ယူပြီး ပျော်ဝင်တတ်သော ပုံဆောင်ခဲ) ဖြစ်နေတယ်။ စစ်ဆေးလိုက်တော့ အဲဒါဟာ "Alum Crystal" (ကျောက်ချဉ် ပုံဆောင်ခဲ) ကို အရောင်ဆိုးထားတာ ဖြစ်နေတယ်။
အစစ်အမှန် ဓာတ်တော် (Bio-mineral) တွေဟာ ရေငွေ့လောက်နဲ့ မပျော်ဘူး။ သူတို့ရဲ့ "ပတိဋ္ဌာန" (တည်ဆောက်ပုံ) က အရမ်းခိုင်မာတယ်။ ဒီအတုကတော့ "ပထဝီ" အားမကောင်းဘဲ "အာပေါ" (Water element / Binding quality) လွန်ကဲနေလို့ ပျက်စီးလွယ်တာ။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 4, Article 4.2 (Scientific Verification Protocols) က အရေးကြီးတယ်။
"Verification shall utilize scientific methods (optical, chemical, physical) to ascertain material properties, ensuring that objects displayed for veneration are materially stable and authentically categorized." (စစ်ဆေးခြင်းသည် သိပ္ပံနည်းကျ ဖြစ်ရမည်။ ပူဇော်ရန် ပြသထားသော ဝတ္ထုများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ရှိရမည်)။
ဦးဇင်းက ဒကာကြီးကို T115 ရလဒ်ပြပြီး ရှင်းပြတယ်။ "ဒကာကြီး... ဒီပစ္စည်းက လှတော့လှပါရဲ့။ ဒါပေမဲ့ ဓာတုဗေဒသဘောအရတော့ ကျောက်ချဉ်ပါပဲ။ ရေထိရင် ပျော်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်ဆိုတာ 'အသင်္ခတ' (နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုထားတဲ့ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်လာတာမို့၊ ရုပ်တရားကလည်း ရာသီဥတုဒဏ်ကို အတော်အတန် ခံနိုင်ရည်ရှိရပါတယ်" လို့ ပြောပြလိုက်ရတယ်။
ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့... ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ ဓမ္မအနှစ်သာရ ဘာရနိုင်မလဲ။
၁။ Stability reflects Purity: ဓာတ်တော်တွေရဲ့ မာကျောခိုင်ခံ့မှု (Stability) ဟာ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တွေရဲ့ စိတ်ထား ခိုင်ခံ့မှုကို ကိုယ်စားပြုပါတယ်။ လောကဓံ လေဘယ်လောက်တိုက်တိုက် မပျော်ဝင်၊ မတုန်လှုပ်တဲ့ စိတ် (Unshakable Mind) ဟာ အကောင်းဆုံး Crystal ပါပဲ။
၂။ Form is Deceptive: အပြင်ပန်း အရောင်အဆင်း (Vanno) က လှပေမယ့်၊ အတွင်းသဘော (Internal Structure) မခိုင်မာရင် ကြာရှည်မခံပါဘူး။ လူတွေလည်း ဒီလိုပါပဲ။ အပြင်ပန်း ရွှေမှုန်ကြဲထားပေမယ့်၊ စိတ်ထဲမှာ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တည်းဟူသော "Lattice" မရှိရင် ဒုက္ခနဲ့တွေ့တာနဲ့ အရည်ပျော်သွားတတ်တယ်။
၃။ Testing is Respect: ဓာတ်တော်ကို စစ်ဆေးတာဟာ မရိုသေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ပြီး သန့်စင်သော သဒ္ဓါတရား (Purified Faith) ဖြစ်အောင် ကူညီပေးတာပါ။
မောင်သက်ရေ... မင်း လေ့လာနေတဲ့ Chemistry ဟာ ရုပ်ဝတ္ထုတွေရဲ့ အပြောင်းအလဲကို လေ့လာတာ။ အဘိဓမ္မာကတော့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို လေ့လာတာ။
Atom တွေ စီတန်းပုံ မမှန်ရင် Diamond (စိန်) ဖြစ်မလာဘဲ Graphite (ခဲ) ဖြစ်သွားသလို၊ ငါတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် (Mental Process) မမှန်ကန်ရင်လည်း အရိယာ မဖြစ်ဘဲ ပုထုဇဉ်ပဲ ဖြစ်နေဦးမှာပဲ။ "ပထဝီ" ဓာတ်ကို "သည်းခံခြင်း" (Patience) လို့ တင်စားပြီး၊ မင်းရဲ့ ဘဝအဆောက်အအုံကို ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ပါ။
ကဲ... ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "ဓာတ်တော်ထဲက Chemistry" တရားတော်ကို နာယူကြရသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၏ သဘောမှန်ကို သိပ္ပံနည်းကျ၊ အဘိဓမ္မာနည်းကျ သိမြင်ကြပြီး၊ ကျောက်စရစ်ပမာ ခိုင်မာသော သဒ္ဓါ၊ ပညာတို့ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၄၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၂။
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
တရားတော်များကိုနေ့စဥ်နာယူနိုင်ပါရန် Facebook Group https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ ကို Join ကာ တရားတော်နာကြွရောက်ကြပါလို့ဖိတ်ကြားအပ်ပါတယ်။
