နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ (မြတ်စွာဘုရားအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော ဓမ္မဿ (တရားတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော သံဃဿ (သံဃာတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော မာတာပိတုဿ (မိဘနှစ်ပါးအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော အာစရိယဿ (ဆရာသမားတို့အား ကန်တော့ပါ၏)။
ဒီကနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၅ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၁) ရက်နေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့ကဗျာနေ့ (World Poetry Day)" ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ဒီကနေ့မှာ "ကဗျာ၊ အနုပညာနှင့် ဓမ္မရသ (Literature, Arts & Dhamma Essence)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆွေးနွေးကြရအောင်။ တပေါင်းလရာသီရဲ့ အလှအပတွေနဲ့အတူ ပိဋကတ်တော်လာ ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာတွေထဲက ကဗျာဆန်တဲ့ ဓမ္မရသတွေကို ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Offer Dhamma" ဆိုတဲ့ ရည်မှန်းချက်နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေလောကမှာ ထေရဂါထာနဲ့ ထေရီဂါထာ (ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ မြန်မာပြန်) ဆိုတာ အင်မတန် အနုပညာမြောက်တဲ့ ကဗျာလင်္ကာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရဟန္တာမထေရ်မြတ်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ တရားထူးရပုံ၊ သဘာဝတရားရဲ့ အလှအပနဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ဂါထာပေါင်းများစွာနဲ့ ကျူးရင့်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဥပမာ- အရှင်သပ္ပကမထေရ်မြတ်က "အဇပ္ပန္နီမြစ်နားမှာ ဗျိုင်းဖြူလေးတွေ ပျံသန်းနေတာကို ကြည့်ပြီး ငါ့စိတ်တွေ အင်မတန် ငြိမ်းချမ်းတယ်" လို့ ကျူးရင့်ခဲ့တာမျိုးဟာ အင်မတန် ရသမြောက်လှပါတယ်။
[Image 1: Ancient palm-leaf manuscripts showing Pali verses/gathas in beautiful script]
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... ကဗျာနဲ့ အနုပညာဆိုတာ လောကီအာရုံတွေ မဟုတ်ဘူးလား၊ သာသနာပြုတဲ့နေရာမှာ ဒါတွေက ဘယ်လို အကျိုးပြုနိုင်မှာလဲ" လို့ပေါ့။ အေး... အနုပညာဆိုတာ တရားတော်ရဲ့ အနှစ်သာရကို လူတွေရဲ့ နှလုံးသားထဲ ရောက်သွားအောင် ပို့ဆောင်ပေးတဲ့ "ယာဉ်" တစ်ခုလိုပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ပြသတဲ့အခါ ပြတိုက်ရဲ့ အပြင်အဆင်၊ အလင်းအမှောင်နဲ့ ခင်းကျင်းမှု (Museum Arts) တွေကို အင်မတန် အလေးထားရပါတယ်။ ဒါဟာ ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ သဒ္ဓါတရား ပိုပြီး ဖြစ်ပေါ်စေဖို့ "Visual Poetry" (မြင်ရတဲ့ ကဗျာ) အဖြစ် ဖန်တီးထားတာပါ။
ဦးဇင်းတို့ all cases studies ထဲက Case-B12 (Mr. B ရဲ့ ဖြစ်စဉ်) ကို ပြန်ကြည့်ရင် အနုပညာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ရင် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ Mr. B ဟာ Buckingham Palace က စာတွေ၊ PowerPoint Presentation တွေနဲ့ အနုပညာဆန်ဆန် လူတွေကို ဆွဲဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ အနုပညာနောက်ကွယ်မှာ "အမှန်တရား" (Truth) မရှိတဲ့အတွက် အဲဒီအနုပညာဟာ လှည့်စားမှု (Deception) ဖြစ်သွားခဲ့ရပါတယ်။ စစ်မှန်တဲ့ ဓမ္မအနုပညာဆိုတာ အမှန်တရားကို ပိုပြီး တောက်ပအောင် လုပ်ဆောင်ပေးရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template-T230 (Evidence Verification Record) ကို သုံးပြီး အချက်အလက်တွေကို အရင်စစ်ဆေးပါတယ်။ အစစ်အမှန်ဖြစ်မှသာ အနုပညာနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး တင်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
[Image 2: A modern museum display of a Buddha relic, showing strategic lighting and artistic placement]
အခုခေတ် Graphic Design နဲ့ Content Creation လုပ်နေတဲ့ လူငယ်တွေအတွက် စဉ်းစားကြည့်စို့။ ဒကာတို့ ဖန်တီးလိုက်တဲ့ အနုပညာတစ်ခုဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကို ငြိမ်းချမ်းသွားစေနိုင်သလို၊ ပူလောင်သွားအောင်လည်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ၁၂ လစာ အနုမောဒနာ Theme ထဲက မတ်လ Theme "စိတ်သန့်ရှင်းမှု" နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်ပါတယ်။ စိတ်သန့်ရှင်းတဲ့သူဆီက ထွက်လာတဲ့ အနုပညာဟာ ဓမ္မရသကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ၅ နှစ်တာ အစီရင်ခံစာ (5 Years Reports) ထဲက ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာမှာ "Offer Dhamma through Publishing and Research" လို့ ဆိုထားတာဟာ စာအုပ်စာပေ အနုပညာနဲ့ သာသနာပြုတာကို ဆိုလိုတာပါ။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Template-T297 (HSWAGATA Knowledge Products Catalogue Sheet) မှာ သိမ်းဆည်းထားတဲ့ လက်စွဲစာအုပ်တွေ၊ သုတေသန စာတမ်းတွေဟာလည်း တစ်နည်းအားဖြင့် သာသနာပြု အနုပညာလက်ရာတွေပါပဲ။ ကဗျာတစ်ပုဒ်မှာ စကားလုံးတွေ စနစ်တကျ စီရင်ရသလိုမျိုး၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy Article 3.2 မှာလည်း သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေကို "Careful Communication" ဆိုတဲ့ အနုပညာနဲ့ စနစ်တကျ စီမံရပါတယ်။ စကားတစ်လုံး မှားသွားရင် ကဗျာရဲ့ ရသပျက်သလိုမျိုး၊ အထောက်အထား တစ်ခု မှားသွားရင်လည်း သာသနာရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။
ဒကာမကြီးတို့ မိသားစုဘဝမှာလည်း ဆင်ခြင်ကြည့်စို့။ အိမ်တစ်အိမ်ကို သန့်ရှင်းလှပအောင် ပြင်ဆင်တာဟာလည်း အနုပညာပါပဲ။ ဒါဟာ ၁၂ လစာ အနုမောဒနာ Theme ထဲက ဖေဖော်ဝါရီလ Theme "မေတ္တာ၊ မိသားစုနှင့် သာသနာ" ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။ အိမ်မှာ ဘုရားစင်လေးကို လှလှပပ၊ သပ္ပာယ်အောင် ပြင်ဆင်ထားတာဟာ သားသမီးတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ဘုရားကို ပိုပြီး ကြည်ညိုချင်စိတ် (Aesthetic Faith) ဖြစ်လာအောင် ကဗျာဆန်ဆန် သင်ကြားပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ကဗျာဆိုတာ စိတ်ရဲ့ အလှတရားဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မဆိုတာကတော့ စိတ်ရဲ့ အမှန်တရား ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကဗျာနေ့မှာ ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့လည်း မိမိတို့ရဲ့ ဘဝကို ဓမ္မရသတွေနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ ကဗျာတစ်ပုဒ်လို အနှစ်သာရရှိအောင် နေထိုင်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ အမှန်တရား (Truth) ကို အခြေခံပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းမှု (Peace) ကို အနုပညာမြောက်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော ကဗျာ၊ အနုပညာနှင့် ဓမ္မရသ တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြရတဲ့ ကုသိုလ်ကံ စေတနာအပေါင်းတို့ကြောင့် မိမိတို့ လိုလားအပ်တဲ့ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်၊ မြန်ဆန်သော အသိဉာဏ်တို့ဖြင့် ရရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၁) ရက်။
